Orzeczenie · 2026-05-13

I GSK 22/24Naruszenie prawa uchwała budżetową nieuprawniony przewodniczacy

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-05-13
NSAAdministracyjneWysokansa
samorząd terytorialnyuchwała budżetowanaruszenie prawakompetencje rady gminywygaśnięcie mandatu radnegokontrola sądowaprawo administracyjneRIONSA

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na uchwałę Rady Gminy Bielsk zmieniającą uchwałę budżetową. Kluczowym zarzutem było to, że sesja rady, podczas której podjęto uchwałę, została zwołana i prowadzona przez osobę, której mandat radnego wygasł przed datą sesji. WSA uznał to naruszenie za nieistotne, co skutkowało oddaleniem skargi. NSA podzielił stanowisko skarżącego, uznając, że zwołanie i prowadzenie sesji przez osobę nieuprawnioną stanowi istotne naruszenie prawa, które powinno skutkować stwierdzeniem wydania uchwały z naruszeniem prawa, zgodnie z art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym i art. 147 § 1 P.p.s.a. Sąd podkreślił, że wygaśnięcie mandatu następuje z mocy prawa, niezależnie od publikacji obwieszczenia komisarza wyborczego. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i stwierdził, że uchwała została wydana z naruszeniem prawa, zasądzając jednocześnie koszty postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalenie, że zwołanie sesji rady gminy przez osobę bez ważnego mandatu radnego stanowi istotne naruszenie prawa, skutkujące wydaniem uchwały z naruszeniem prawa, nawet jeśli uchwała nie jest aktem prawa miejscowego i upłynął rok od jej podjęcia.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia mandatu radnego i jego wpływu na ważność uchwał podejmowanych na sesji przez nieuprawnioną osobę.

Zagadnienia prawne (3)

Czy zwołanie i prowadzenie sesji rady gminy przez osobę, której mandat radnego wygasł, stanowi istotne naruszenie prawa skutkujące nieważnością uchwały?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi istotne naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem wydania uchwały z naruszeniem prawa.

Uzasadnienie

Zwołanie sesji przez osobę nieuprawnioną narusza przepisy o organizacji pracy rady gminy i prowadzeniu obrad, co jest istotnym naruszeniem prawa, nawet jeśli uchwała nie jest aktem prawa miejscowego i upłynął rok od jej podjęcia.

Czy wygaśnięcie mandatu radnego następuje z chwilą uprawomocnienia się wyroku, czy z chwilą publikacji obwieszczenia komisarza wyborczego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Wygaśnięcie mandatu następuje z mocy prawa z chwilą uprawomocnienia się wyroku, a publikacja obwieszczenia ma charakter informacyjny.

Uzasadnienie

Fakt wygaśnięcia mandatu nie jest uzależniony od opublikowania stosownego obwieszczenia przez komisarza wyborczego, lecz następuje z mocy prawa w dniu uprawomocnienia się orzeczenia.

Czy sąd administracyjny może stwierdzić naruszenie prawa uchwały, która nie jest aktem prawa miejscowego i upłynął rok od jej podjęcia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, w takim przypadku sąd może stwierdzić jedynie wydanie uchwały z naruszeniem prawa (skutek ex nunc), a nie jej nieważność.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 94 ust. 1 u.s.g., po upływie roku od podjęcia uchwały, która nie jest aktem prawa miejscowego, nie stwierdza się jej nieważności, a jedynie wydanie z naruszeniem prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Uchylono decyzję
Stwierdzono, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa.

Przepisy (9)

Główne

u.s.g. art. 91 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne.

u.s.g. art. 19 § ust. 2

Ustawa o samorządzie gminnym

Zadaniem przewodniczącego jest wyłącznie organizowanie pracy rady oraz prowadzenie obrad rady.

u.s.g. art. 20 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Rada gminy obraduje na sesjach zwoływanych przez przewodniczącego w miarę potrzeby, nie rzadziej jednak niż raz na kwartał. Do zawiadomienia o zwołaniu sesji dołącza się porządek obrad wraz z projektami uchwał.

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

u.s.g. art. 94 § ust. 2

Ustawa o samorządzie gminnym

W przypadku wydania przez sąd orzeczenia o niezgodności z prawem (w związku z upływem prawie dwóch lat od dnia podjęcia zaskarżonej uchwały), zaskarżona uchwała traci moc z dniem wydania tego orzeczenia.

Pomocnicze

u.s.g. art. 91 § ust. 4

Ustawa o samorządzie gminnym

W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd ją oddala.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

u.s.g. art. 94 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zwołanie i prowadzenie sesji rady gminy przez osobę, której mandat radnego wygasł, stanowi istotne naruszenie prawa. • Wygaśnięcie mandatu radnego następuje z mocy prawa z chwilą uprawomocnienia się wyroku, niezależnie od publikacji obwieszczenia komisarza wyborczego. • Sąd administracyjny jest zobowiązany do oceny legalności uchwały, nawet jeśli nie jest ona aktem prawa miejscowego i upłynął rok od jej podjęcia, stwierdzając jej wydanie z naruszeniem prawa.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa było nieistotne i nie skutkowało nieważnością uchwały. • Uchwała została już uchylona przez radę gminy, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym. • Stwierdzenie naruszenia prawa mogłoby doprowadzić do chaosu prawnego w gminie.

Godne uwagi sformułowania

Zwołanie sesji rady przez osobę nieuprawnioną spowodowało, że Rada nie miała legitymacji do podjęcia na tej sesji prawnie wiążących uchwał. • Za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. • Wygaśnięcie mandatu radnego nastąpiło w niniejszej sprawie z mocy prawa w dniu uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w Płocku, czyli z dniem 9 czerwca 2021 r. Fakt wygaśnięcia mandatu nie był uzależniony od opublikowania stosowanego obwieszczenia przez komisarza wyborczego.

Skład orzekający

Joanna Salachna

przewodniczący sprawozdawca

Bogdan Fischer

sędzia

Jacek Boratyn

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że zwołanie sesji rady gminy przez osobę bez ważnego mandatu radnego stanowi istotne naruszenie prawa, skutkujące wydaniem uchwały z naruszeniem prawa, nawet jeśli uchwała nie jest aktem prawa miejscowego i upłynął rok od jej podjęcia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia mandatu radnego i jego wpływu na ważność uchwał podejmowanych na sesji przez nieuprawnioną osobę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych zasad proceduralnych w samorządzie terytorialnym – kto może zwoływać sesje i podejmować uchwały. Pokazuje, jak istotne są formalne aspekty prawne, nawet w przypadku uchwał budżetowych.

“Czy uchwała podpisana przez 'nie-radnego' jest ważna? NSA wyjaśnia kluczowe zasady samorządności.”

Dane finansowe

WPS: 840 PLN

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst