I GSK 2101/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej S.W. od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił jego skargę na postanowienie Dyrektora ARiMR odmawiające przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia o posiadanych koniach, wymaganego do uzyskania płatności ekologicznej. Skarżący uzasadniał wniosek o przywrócenie terminu swoją ciężką chorobą, w tym pobytami w szpitalu, utratą wzroku i całkowitą niezdolnością do pracy, które uniemożliwiły mu złożenie zaświadczenia w terminie. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przywrócenia terminu, uznając go za materialnoprawny i niepodlegający przywróceniu, a także sugerując, że żona skarżącego mogła złożyć zaświadczenie w jego imieniu. Dyrektor OR ARiMR utrzymał tę decyzję w mocy. WSA w Olsztynie oddalił skargę, uznając, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i postanowienia organów. Sąd uznał, że termin do złożenia zaświadczenia jest terminem procesowym, który podlega przywróceniu na podstawie art. 58 k.p.a. NSA stwierdził, że skarżący wykazał wszystkie przesłanki do przywrócenia terminu: uchybienie terminowi, złożenie wniosku w ustawowym terminie, dopełnienie czynności wraz z wnioskiem oraz uprawdopodobnienie braku winy. Sąd podkreślił, że sama choroba, nawet potwierdzona zaświadczeniem lekarskim, nie zawsze jest wystarczająca, ale w tym przypadku ciężki stan zdrowia skarżącego, w tym zagrożenie utratą wzroku i orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy, stanowiły obiektywną i niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę. NSA skrytykował stanowisko organów i WSA, wskazując na potrzebę uwzględniania stanu zdrowia jako okoliczności wyłączającej winę. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok i postanowienia organów, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 58 k.p.a. w kontekście przywracania terminów z powodu stanu zdrowia, a także specyfika postępowań o środki unijne w zakresie obowiązków organów i ciężaru dowodu.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji choroby i jej wpływu na możliwość działania strony. Interpretacja przepisów dotyczących postępowań o środki unijne może być odmienna w innych kontekstach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ciężka choroba strony, w tym utrata wzroku i całkowita niezdolność do pracy, stanowi podstawę do przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia, jeśli uchybienie nastąpiło bez winy strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ciężka choroba strony, która uniemożliwiła jej złożenie zaświadczenia w terminie i była od niej niezależna, stanowi podstawę do przywrócenia terminu na podstawie art. 58 § 1 k.p.a.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia zaświadczenia o posiadanych koniach. Ciężka choroba, w tym zagrożenie utratą wzroku i orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy, stanowiła niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę, która uniemożliwiła złożenie dokumentu w terminie. Sąd podkreślił, że przy ocenie braku winy należy uwzględniać stan zdrowia strony i jego wpływ na jej stan psychofizyczny.
Czy organ administracji ma obowiązek wzywania strony do uzupełnienia wniosku o przyznanie płatności w przypadku braku wymaganego zaświadczenia, zgodnie z zasadą informowania stron (art. 9 w zw. z art. 64 § 2 k.p.a.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w postępowaniach uregulowanych ustawą PROW, w odróżnieniu od Kodeksu postępowania administracyjnego, nie ma obowiązku stosowania zasady prawdy obiektywnej ani aktywnego poszukiwania dowodów przez organ. Ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, a organ udziela pouczeń tylko na żądanie strony.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że w postępowaniach dotyczących środków unijnych (PROW) nie stosuje się zasady prawdy obiektywnej z art. 7 k.p.a. ani obowiązku aktywnego zbierania dowodów przez organ. Ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, a organ udziela informacji i pouczeń tylko na żądanie strony, co wyklucza obowiązek wzywania do uzupełnienia braków w postaci zaświadczenia.
Przepisy (16)
Główne
k.p.a. art. 58 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Warunkiem przywrócenia terminu jest uchybienie terminowi, wniesienie wniosku w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, dopełnienie czynności wraz z wnioskiem oraz uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi. Uprawdopodobnienie jest wystarczające, nie wymaga udowodnienia.
rozporządzenie ekologiczne art. 9 § 12
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 marca 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Termin do złożenia zaświadczenia o liczbie koni upływał z dniem 31 października.
Dz.U. 2018 poz 2096 art. 58 § 1
Przywrócenie terminu na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada informowania stron, która w tym przypadku nie została zastosowana przez organ, gdyż nie miał on obowiązku wzywania do uzupełnienia braków.
k.p.a. art. 64 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wezwania do uzupełnienia wniosku, który nie miał zastosowania w postępowaniu o środki unijne.
k.p.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
k.p.a. art. 151
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis określający oddalenie skargi, nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2003 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2003 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku.
p.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2003 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2003 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
u.s.w.g.r. art. 27 § 1
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o strukturze własności gruntów rolnych oraz o zmianie niektórych ustaw
Organy prowadzące postępowanie zobowiązane są do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
u.s.w.g.r. art. 27 § 2
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o strukturze własności gruntów rolnych oraz o zmianie niektórych ustaw
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z danego faktu wywodzi skutki prawne.
u.s.w.g.r. art. 27 § 3
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o strukturze własności gruntów rolnych oraz o zmianie niektórych ustaw
Organ udziela pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych tylko na żądanie strony.
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości art. 14 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Podstawa do ustalenia wysokości kosztów postępowania.
Dz.U. 2018 poz 2096 art. 64 § 2
Wezwanie do uzupełnienia wniosku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ciężka choroba skarżącego, w tym utrata wzroku i całkowita niezdolność do pracy, stanowiła niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę uniemożliwiającą złożenie zaświadczenia w terminie bez winy strony. • Skarżący wykazał wszystkie przesłanki do przywrócenia terminu na podstawie art. 58 § 1 k.p.a.
Odrzucone argumenty
Termin do złożenia zaświadczenia jest terminem materialnoprawnym i nie podlega przywróceniu. • Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi. • Żona skarżącego mogła złożyć zaświadczenie w jego imieniu. • Organ nie miał obowiązku wzywania do uzupełnienia wniosku (art. 9 w zw. z art. 64 § 2 k.p.a.). • Naruszenie przepisów k.p.c. (błędne wskazanie) nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Godne uwagi sformułowania
uprawdopodobnienie braku winy • niemożliwa do przezwyciężenia przeszkoda • obiektywny miernik staranności • nie można wykluczać jako okoliczności ekskulpującej, stanu zdrowia osoby zainteresowanej i wpływu tego stanu na stan psychofizyczny tej osoby.
Skład orzekający
Beata Sobocha-Holc
sprawozdawca
Marek Krawczak
członek
Michał Kowalski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 58 k.p.a. w kontekście przywracania terminów z powodu stanu zdrowia, a także specyfika postępowań o środki unijne w zakresie obowiązków organów i ciężaru dowodu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji choroby i jej wpływu na możliwość działania strony. Interpretacja przepisów dotyczących postępowań o środki unijne może być odmienna w innych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak poważne problemy zdrowotne mogą wpłynąć na możliwość dochodzenia praw i jak sądy podchodzą do kwestii przywracania terminów w takich sytuacjach. Jest to przykład ludzkiego wymiaru prawa.
“Choroba jako usprawiedliwienie dla niedotrzymania terminu? NSA przywraca nadzieję rolnikowi.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.