I GSK 1800/19

Naczelny Sąd Administracyjny2023-09-06
NSApodatkoweWysokansa
podatek akcyzowyzwrot podatkueksportsamochód osobowyrejestracja pojazduprawo UETSUENSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zwrotu podatku akcyzowego od samochodu osobowego, uznając, że wcześniejsza rejestracja pojazdu w Polsce wyklucza możliwość zwrotu, zgodnie z interpretacją prawa UE.

Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot podatku akcyzowego od samochodu osobowego wywiezionego z Polski. Sąd pierwszej instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny oddaliły skargę kasacyjną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że wcześniejsza rejestracja pojazdu w Polsce wyklucza możliwość zwrotu podatku akcyzowego, co zostało potwierdzone orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. M. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą zwrotu podatku akcyzowego od samochodu osobowego wywiezionego z Polski. Sąd pierwszej instancji uznał, że skoro nabywca dokonał transportu samochodu do Norwegii, a pojazd był wcześniej zarejestrowany w Polsce, to nie można mówić o eksporcie w rozumieniu ustawy o podatku akcyzowym, a tym samym nie przysługuje zwrot podatku. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym przepisów UE i Porozumienia o EOG, kwestionując interpretację art. 107 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym. NSA oddalił skargę kasacyjną, opierając się na wyroku TSUE z dnia 17 maja 2023 r. (C-105/22), który potwierdził dopuszczalność krajowego uregulowania nieprzewidującego zwrotu akcyzy od samochodu zarejestrowanego w danym państwie członkowskim, nawet jeśli jest on następnie wywożony poza UE. Sąd podkreślił, że wcześniejsza rejestracja pojazdu w Polsce stanowiła przeszkodę do zwrotu akcyzy, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procesowych i prawa międzynarodowego uznał za nieuzasadnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wcześniejsza rejestracja samochodu osobowego w kraju członkowskim UE wyklucza możliwość zwrotu zapłaconego od niego podatku akcyzowego, nawet jeśli jest on następnie wywożony poza terytorium UE.

Uzasadnienie

TSUE w wyroku C-105/22 orzekł, że prawo pierwotne UE, zasady jednokrotności poboru akcyzy i proporcjonalności nie sprzeciwiają się uregulowaniu krajowemu, które nie przewiduje zwrotu akcyzy od samochodu zarejestrowanego w danym państwie członkowskim, nawet jeśli jest on wywożony poza UE. NSA zastosował tę interpretację do polskiego art. 107 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (28)

Główne

u.p.a. art. 107 § ust. 1

Ustawa o podatku akcyzowym

Określa przesłanki zwrotu akcyzy w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu samochodów osobowych, które nie są wyrobami akcyzowymi zharmonizowanymi. Ograniczenie zwrotu do przypadku wywozu samochodu wcześniej niezarejestrowanego w Polsce jest dopuszczalne.

Pomocnicze

u.p.a. art. 2 § pkt 6

Ustawa o podatku akcyzowym

Definicja eksportu jako wywozu wyrobów akcyzowych lub samochodów osobowych z terytorium kraju poza terytorium Unii Europejskiej potwierdzony przez urząd celno-skarbowy.

u.p.a. art. 82 § ust. 1

Ustawa o podatku akcyzowym

Określa przesłanki zwrotu akcyzy w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej wyrobów akcyzowych.

u.p.a. art. 82 § ust. 2

Ustawa o podatku akcyzowym

Określa przesłanki zwrotu akcyzy w przypadku eksportu wyrobów akcyzowych.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 2 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 233 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § § 5

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 122

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 106 § § 3

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 134 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Ustawa o ratyfikacji Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym art. 1

Konstytucja RP art. 9

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 87 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. b)

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 4

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. a)

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wcześniejsza rejestracja samochodu osobowego w Polsce wyklucza możliwość zwrotu podatku akcyzowego, zgodnie z interpretacją prawa UE (TSUE C-105/22). Sąd administracyjny nie dokonuje samodzielnych ustaleń faktycznych, a jedynie kontroluje legalność postępowania organów.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez błędne ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym przepisów UE i Porozumienia o EOG, poprzez ich niezastosowanie lub błędną wykładnię. Postulat zastąpienia przepisów ustawy krajowej przepisami Porozumienia o EOG.

Godne uwagi sformułowania

prawo pierwotne Unii, a także zasady jednokrotności poboru podatku akcyzowego i proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwiają się one uregulowaniu krajowemu, które w przypadku wywozu samochodu osobowego zarejestrowanego w danym państwie członkowskim nie przewiduje zwrotu [...] podatku akcyzowego zapłaconego od tego samochodu w tym państwie członkowskim. sąd administracyjny co do zasady takowych nie dokonuje (za wąsko skonstruowanym wyjątkiem w art. 106 § 3 p.p.s.a.). Kompetencja sądu ogranicza się do weryfikacji legalności czynności procesowych zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego i wywiedzenia zeń faktów w toku postępowania administracyjnego (podatkowego).

Skład orzekający

Joanna Wegner

przewodniczący

Krzysztof Sobieralski

członek

Michał Kowalski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie dopuszczalności krajowych przepisów ograniczających zwrot akcyzy od samochodów zarejestrowanych w UE, w świetle orzecznictwa TSUE."

Ograniczenia: Dotyczy głównie sytuacji, gdy samochód był wcześniej zarejestrowany w Polsce i wnioskodawca domaga się zwrotu akcyzy z tytułu jego wywozu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego z wywozem samochodów i zwrotem akcyzy, a jej rozstrzygnięcie opiera się na istotnym orzecznictwie TSUE, co czyni ją interesującą dla prawników specjalizujących się w prawie podatkowym i UE.

Wywozisz samochód za granicę? Uważaj na rejestrację – zwrot akcyzy może przepaść!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1800/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Wegner /przewodniczący/
Krzysztof Sobieralski
Michał Kowalski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2069/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-03-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1114
art. 107 ust. 1
Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 800
art. 122 i art. 187 § 1;
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 106 § 3, art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant Jarosław Lubryczyński po rozpoznaniu w dniu 6 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej ze skargi kasacyjnej P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 2069/18 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 24 września 2018 r. nr 1401-IOA1.4105.16.2018.AJ w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 marca 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 2069/18 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2023 r., poz. 1634 – dalej jako p.p.s.a.) oddalił skargę P. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 24 września 2018 r. w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 4 czerwca 2018 r. strona zwrócił się do Naczelnika Urzędu o zwrot podatku akcyzowego z tytułu dokonanego eksportu samochodu osobowego marki BMW. Po przeprowadzeniu postępowania organ I instancji decyzją z dnia 3 lipca 2018 r. odmówił zwrotu podatku akcyzowego.
Strona odwołała się od powyższej decyzji. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie decyzją z dnia 24 września 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że z dokumentów wynika, że to nabywca dokonał transportu samochodu do Norwegii. Stąd, pomimo, że na dokumencie przewozowym WDT widnieją dane strony jako nadawcy (w polu nr 2), to nie można uznać, że wywozu dokonał sam skarżący lub też odbył się on w jego imieniu. Więź faktyczna pomiędzy zbywcą a pojazdem ustala w pierwszym miejscu załadunku, tj. Gdańsku w dniu 26 czerwca 2017 r. w momencie przekazania kierowcy pojazdu do transportu. Powyższe oznacza, że skarżący dokonujący wywozu pojazdu "na kołach" z terytorium kraju poza terytorium Unii Europejskiej działał na rzecz odbiorcy, a rola Strony w procedurze wywozu ograniczyła się wyłącznie do dostarczenia pojazdu na miejsce wskazane przez nabywcę. Dokonaną transakcję należy potraktować jako sprzedaż samochodu osobowego w kraju kontrahentowi zagranicznemu, która nie jest eksportem zdefiniowanym w art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1114 ze zm. dalej jako u.p.a.) (eksport - wywóz wyrobów akcyzowych lub samochodów osobowych z terytorium kraju poza terytorium Unii Europejskiej potwierdzony przez urząd celno-skarbowy, który nadzoruje faktyczne wyprowadzenie tych wyrobów lub samochodów poza terytorium Unii Europejskiej).
Sąd I instancji zwrócił uwagę na różnicę pomiędzy pojęciami "nabycie prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel", stanowiące przesłankę zwrotu akcyzy z tytułu wewnątrzwspólnotowej dostawy samochodu osobowego, które nie jest tożsame pojęciu " nabycia prawa własności samochodu osobowego". Zakres podmiotowy pierwszego spośród tych pojęć jest zdecydowanie szerszy i obejmuje również podmiot, który nie będąc prawnym właścicielem samochodu osobowego, jest również jego posiadaczem, który na podstawie konkretnej czynności z jego udziałem uzyskał możliwość faktycznego dysponowania pojazdem w sposób i w zakresie przysługującym właścicielowi, nawet jeżeli równocześnie skutkiem tej czynności nie jest przeniesienie prawa własności".
Wojewódzki Sąd Administracyjny przypomniał, że samochody osobowe opodatkowane w Polsce podatkiem akcyzowym nie są bowiem zaliczane do wyrobów akcyzowych, do których ma zastosowanie Dyrektywa Rady 2008/118/WE. W stosunku do takich wyrobów prawo wspólnotowe nie wymaga harmonizacji (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 407/16). Poza tym Polska jako kraj członkowski Unii Europejskiej nakładając podatek na samochody osobowe, jak i określając warunki jego zwrotu, miała obowiązek, w świetle ww. Dyrektywy, tak skonstruować zasady opodatkowania wyrobu niezharmonizowanego, by nie powodować tymi regulacjami zwiększenia formalności przy przekraczaniu granic w handlu pomiędzy państwami członkowskimi (art. 1 ust. 3 Dyrektywy 2008/118/WE). Zdaniem Sądu obowiązkowi temu nie uchybiła. Utrwalony jest bowiem pogląd, że pojęcie "zwiększenie formalności związanych z przekraczaniem granic w handlu między państwami członkowskimi" należy rozumieć jako faktyczne utrudnienia na granicy państw członkowskich nie zaś formalności będące następstwem istnienia podatku (tak m.in. NSA w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt I GSK 428/15).
WSA podkreślił, że państwo polskie dokonało właściwej implementacji art. 7 ust. 1 i art. 33 ust. 1 i 6 Dyrektywy Rady 2008/118/WE w art. 107 ust. 1 u.p.a. W przepisie art. 82 ust. 1 u.p.a. określono przesłanki zwrotu akcyzy w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej wyrobów akcyzowych, od których akcyza została zapłacona na terytorium kraju. Art. 82 ust. 2 u.p.a. określa przesłanki zwrotu akcyzy w przypadku eksportu tych wyrobów. Natomiast art. 107 ust. 1 u.p.a. określa przesłanki zwrotu akcyzy w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu samochodów osobowych, które nie są wyrobami akcyzowymi zharmonizowanymi, a jedynie z woli ustawodawcy krajowego zostały opodatkowane akcyzą, który był uprawniony samodzielnie określić zasady zwrotu akcyzy. Z kolei art. 33 ust. 1 i 6 Dyrektywy implementowany w art. 82 ust. 1 u.p.a. ma na celu zapobieganie sytuacjom w których od wyrobu akcyzowego zharmonizowanego przeznaczonego do konsumpcji wyłącznie w jednym państwie członkowskim podatek akcyzowy zostałby zapłacony dwukrotnie. W stanie faktycznym niniejszej sprawy taka sytuacja nie zachodzi. Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 7 ust. 1 Dyrektywy nr 2008/118/WE podatek akcyzowy staje się wymagalny w momencie dopuszczenia do konsumpcji w państwie członkowskim, a wszystkie sytuacje wymienione w art. 7 ust. 3 ww. dyrektywy dotyczą momentu dopuszczenia do konsumpcji wyrobów akcyzowych przemieszczanych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że samochód objęty wnioskiem o zwrot akcyzy - nie był przemieszczany w procedurze zawieszenia poboru akcyzy.
Zdaniem Sądu I instancji wywóz samochodu przed jego rejestracją z terytorium kraju oznacza, że miejsce jego konsumpcji znajduje się poza granicami Polski. Z kolei rejestracja tego samochodu zgodnie z przepisami o ruchu drogowym na terytorium kraju stanowi dowód jego konsumpcji.
W skardze kasacyjnej zaskarżano powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 3 § 1 p.p.s.a. i § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 6 ustawy o podatku akcyzowym, polegające na wadliwej realizacji funkcji kontrolnej, zaaprobowaniu przez Sąd I instancji naruszenia przez organ II instancji ww. przepisów Ordynacji podatkowej i niezgodnego z zasadami prowadzenia postępowania wyjaśniającego ustalenia okoliczności faktycznych oraz dokonaniu przez Sąd I instancji błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyroku i bezzasadnym przyjęciu, jakoby to zagraniczny nabywca samochodu osobowego, a nie skarżący dokonał transportu samochodu z terytorium kraju na teren Norwegii, nie można uznać, aby skarżący sam dokonał wywozu samochodu poza terytorium kraju lub wywóz ten odbył się w imieniu skarżącego, a także jakoby skarżący nie nabył prawa rozporządzania pojazdem, jak właściciel;
b) art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na wadliwym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poprzez brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia przez Sąd i brak rozpatrzenia oraz odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów skargi, a w szczególności zarzutu podniesionego w pkt 3 i 4 skargi odmowy bezpośredniego zastosowania przepisów:
- art. 8, art. 10, art. 13, art. 14, art. 15, art. 25, art. 36 i art. 37 Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (Dz. U. UE. L. z 3 stycznia 1994 r. - dalej zwane "Porozumieniem") w zw. z art. 1 ustawy z 16.04.2004 r. (Dz. U. z 2004, nr 130, poz. 1375) o ratyfikacji Porozumienia w sprawie udziału Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej w Europejskim Obszarze Gospodarczym, podpisanego w Brukseli 14 października 2003 r. (dalej: "Ustawa Ratyfikująca"),
- art. 23 ust. 1, art. 25, art. 30, art. 49 i art. 50 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
- art. 26 ust. 1 i 2, art. 28 ust. 1 i art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, oraz zastosowania przepisu art. 107 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, który jest z tymi przepisami niezgodny; Sąd I instancji poprzestał w tym zakresie jedynie na odniesieniu się do zarzutu naruszenia Dyrektywy Rady nr 2008/118/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego;
c) z ostrożności, także art. 233 § 1 kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. polegające na dokonaniu przez Sąd I instancji błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyroku oraz dowolnej, a nie swobodnej ocenie dowodów, przejawiających się w bezzasadnym przyjęciu, jakoby to zagraniczny nabywca samochodu, a nie skarżący dokonał transportu samochodu z terytorium kraju na teren Norwegii, nie można uznać, aby skarżący sam dokonał wywozu samochodu poza terytorium kraju lub wywóz ten odbył się w imieniu skarżącego, a także jakoby skarżący nie dysponował prawem rozporządzania pojazdem, jak właściciel;
uchybienia wskazane wyżej pod lit. a) i c) miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziły Sąd I instancji do nieprawidłowego ustalenia, jakoby skarżący wskutek przedmiotowej sprzedaży samochodu osobowego nie dokonał eksportu, przez co skarżący nie spełnił przesłanek z art. 107 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym i nie należy mu się zwrot podatku akcyzowego;
uchybienie wskazane wyżej pod lit. b) miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło Sąd I instancji do nieprawidłowego ustalenia, jakoby przepis art. 107 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym był zgodny ze wskazanymi przez skarżącego przepisami prawa międzynarodowego i określał warunki zwrotu akcyzy w przypadku eksportu w sposób, który nie jest sprzeczny lub zawężający wobec reguł wynikających z tych przepisów, chociaż Sąd I instancji takiej analizy zgodności w ogóle nie przeprowadził w zaskarżonym wyroku, poprzestając jedynie na analizie zgodności ww. przepisu z Dyrektywą Rady nr 2008/118/WE; uchybienie to uniemożliwia także dokonanie pełnej oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia kryterium legalności;
2) naruszenie prawa materialnego w postaci:
a) art. 8, art. 10, art. 13, art. 14, art. 15, art. 25, art. 36 i art. 37 Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym {Dz. U. UE. L. z 3 stycznia 1994 r. - dalej zwane "Porozumieniem") w zw. z art. 1 ustawy z 16.04.2004 r. (Dz. U. z 2004, nr 130, poz. 1375) o ratyfikacji Porozumienia w sprawie udziału Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej w Europejskim Obszarze Gospodarczym, podpisanego w Brukseli 14 października 2003 r. (dalej: "Ustawa Ratyfikująca"),
art. 23 ust. 1, art. 25, art. 30, art. 49 i art. 50 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, art. 26 ust. 1 i 2, art. 28 ust. 1 i art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w zw. z art. 9 i art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 02.04.1997 r., poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, tj. brak zastosowania ich w sprawie w miejsce art. 107 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, skutkujący naruszeniem podstawowych zasad swobodnego przepływu towarów i usług, zasad jednokrotności i konsumpcyjności podatku akcyzowego oraz zasad proporcjonalności i niedyskryminacji, poprzez niedopuszczalne zawężenie kręgu podmiotów, które mogą się zwrócić o zwrot akcyzy w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu samochodu osobowego;
b) art. 107 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku akcyzowym poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że do uznania za spełnioną przesłankę wyeksportowania samochodu niezbędne jest, aby podmiot domagający się zwrotu akcyzy dokonując wywozu samochodu działał w imieniu własnym, a nie nabywcy.
Skarżący wniósł również o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci dowodu rejestracyjnego pojazdu ciężarowego Scania, którym był dokonywany przewóz przedmiotowego samochodu osobowego i jego wywóz z kraju "na kołach", na okoliczności, że wywóz ten był dokonywany przy pomocy transportu skarżącego, przez skarżącego lub chociaż w jego imieniu.
Strona przeciwna w piśmie procesowym z dnia 4 września 2019 r. stanowiącym odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wobec tego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wystąpienia żadnej spośród wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania, Sąd rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i podniesionych zarzutów. Okazały się one nieuzasadnione przede wszystkim dlatego, że prawnie znacząca w tej sprawie kwestia wykładni art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w kontekście uregulowania krajowego zawartego w art. 107 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym stanowiła przedmiot wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 17 maja 2023 r., C-105/22, wydanego zresztą w jednej ze spraw skarżącego, zawisłych przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w Izbie Finansowej. Trybunał ocenił, że prawo pierwotne Unii, "a także zasady jednokrotności poboru podatku akcyzowego i proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwiają się one uregulowaniu krajowemu, które w przypadku wywozu samochodu osobowego zarejestrowanego w danym państwie członkowskim nie przewiduje zwrotu, w wysokości proporcjonalnej do okresu użytkowania owego samochodu na jego terytorium, podatku akcyzowego zapłaconego od tego samochodu w tym państwie członkowskim.".
A zatem przewidziane w art. 107 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym ograniczenie zwrotu akcyzy do przypadku wywozu samochodu wcześniej niezarejestrowanego w Polsce jest w świetle wspomnianych unormowań prawa unijnego dopuszczalne. W tej sprawie okoliczność faktyczna dokonania wcześniejszej rejestracji pojazdu w Polsce nie należała do spornych. Tym samym zasadnie organy i Sąd pierwszej instancji przyjęły, że nie została spełniona jedna z przesłanek zwrotu akcyzy na podstawie art. 107 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym. W tej sytuacji dalsze, kwestionowane przez skarżącego okoliczności faktyczne tracą na znaczeniu, choć i w zakresie zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego nie można podzielić stanowiska skargi kasacyjnej.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że sprzedaż i wydanie pojazdu nastąpiło w kraju, a wywóz pojazdu nastąpił już na rzecz i ryzyko nabywcy, bez względu na to kto faktycznie wywóz ten wykonywał. Czynił to już bowiem dla nowego właściciela. Z tego względu zasadnie Sąd pierwszej instancji nie przypisał organom naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 o.p. w zakresie faktów przyjętych za podstawę wydania zaskarżonej decyzji. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że wbrew stanowisku skargi kasacyjnej, obowiązek poczynienia ustaleń faktycznych w tej sprawie spoczywał na organach podatkowych; sąd administracyjny co do zasady takowych nie dokonuje (za wąsko skonstruowanym wyjątkiem w art. 106 § 3 p.p.s.a.). Kompetencja sądu ogranicza się do weryfikacji legalności czynności procesowych zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego i wywiedzenia zeń faktów w toku postępowania administracyjnego (podatkowego). Wynika ona m. in. z podniesionych w skardze kasacyjnej art. 2 § 1 i art. 3 § 1 p.p.s.a. Już z tego powodu czynienie zarzutu Sądowi Wojewódzkiemu z tego, że dokonał wadliwych ustaleń faktycznych jest z gruntu nietrafne. Tym samym zarzuty wskazanych przepisów kompetencyjnych uznać należy za nieuzasadnione.
Niezasadne są także zarzuty licznych przepisów Porozumienia o EOG. Ustanawiają one zasady swobodnego przepływu towarów i usług. Przepisy te mają charakter ogólny, częściowo pokrywają się z treścią normatywną traktatów unijnych i dotyczą zagadnień regulowanych szczegółowo w ustawodawstwie krajowym oraz aktach prawa wtórnego. Zagadnienie świadczenia usług z natury rzeczy nie dotyczy problematyki niniejszej sprawy, stąd zarzuty naruszenia art. 36-37 Porozumienia są nietrafne. Pozostałe zarzuty przepisów Porozumienia skonstruowano częściowo nieprecyzyjnie, nie wskazując dokładnie jednostki redakcyjnej tego aktu (art. 8, art. 25). W pozostałej części zarzuty te należało uznać nieuzasadnione w kontekście wspomnianego wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W punkcie 47 tego orzeczenia Trybunał wykładał unormowaną w art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej zasadę niedyskryminacji podatkowej, odwołując się zresztą do art. 14 Porozumienia (art. 15 Porozumienia także o tym traktuje) oraz podstawową dla wspólnego rynku swobodę przepływu towarów, o której mowa w art. 10, 13 i 26 Porozumienia. Unormowanie krajowe okazało się dopuszczalne w świetle powyższych zasad wspólnego rynku. Wobec tego o naruszeniu wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów traktatowych nie może być mowy i nie ma potrzeby szerszego wyjaśniania tych kwestii. Postulat skarżącego zastąpienia przepisami Porozumienia przepisów ustawy krajowej jest w tym stanie rzeczy nieuzasadniony.
Motywy zaskarżonego wyroku zawierają wszelkie przewidziane przez art. 141 § 4 p.p.s.a. Wyjaśnia ono należycie podstawę prawną wyroku, Sąd pierwszej instancji odniósł się do wszystkich istotnych zarzutów skargi. Wbrew tezie skargi kasacyjnej, Sąd Wojewódzki rozpoznał skargę w granicach sprawy bez względu na postawione zarzuty. O naruszeniu art. 134 § 1 p.p.s.a. nie może być mowy.
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zawarty w skardze kasacyjnej wniosek dowodowy z uwagi na to, że w tej sprawie nie występowała potrzeba wyjaśnienia dodatkowych okoliczności w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a. Niezależnie od tego podkreślić należy, że skarżący nie uzasadnił tego w jaki sposób dane dowodu rejestracyjnego miałyby świadczyć o tym, że pojazd dla którego ów dowód wydano miałby służyć do transportu sprzedanego przez skarżącego samochodu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z § 2 pkt 4 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI