I GSK 1623/25

I GSK 1623/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-07-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-11-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Apollo /przewodniczący/
Henryk Wach
Piotr Kraczowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Bd 508/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2025-06-24
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 111m § 1 w zw. z art. 111m § 3 w zw. z art. 110u § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 8, art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2026 poz 143
134 § 1, art. 184 w zw. z § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 18 , art. 112b § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 czerwca 2025 r. sygn. akt I SA/Bd 508/24 w sprawie ze skargi A. J. na czynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 14 marca 2024 r. nr 0401-IEE.7113.138.2023.2 w przedmiocie przyznania własności nieruchomości nabywcy licytacyjnemu 1) oddala skargę kasacyjną; 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej: WSA, sąd) wyrokiem z 24 czerwca 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 508/24 oddalił skargę A. J. (dalej: skarżący) na postanowienie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy (dalej: Dyrektor IAS) z 14 marca 2024 r. nr 0401-IEE.7113.138.2023.2 w przedmiocie przyznania własności nieruchomości nabywcy licytacyjnemu.
Skarżący – reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu – wniósł skargę kasacyjną, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: ppsa), naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego przez ich niewłaściwą wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie, tj.:
1) art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej skutkujące pominięciem zasady praworządności i zasady zaufania obywateli do państwa;
2) art. 111m § 1 w zw. z art. 111m § 3 w zw. z art. 110u § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.; dalej: upea) w zw. z art. 8 kpa w zw. z art. 18 upea poprzez udzielenie przybicia na rzecz licytanta, pomimo że organ nie prowadził postępowania w sposób budzący zaufanie skarżącego do władzy publicznej, czym naruszono zasadę pogłębiania zaufania w działania organu poprzez faktyczne pozbawienie go możliwości uczestnictwa w sprawie;
3. zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa), gdyż skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie nie z własnej winy.
W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, w myśl art. 182 § ppsa a także przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz oświadczył, że koszty zastępstwa nie zostały uiszczone w całości lub części.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wykonywanego przez radcę prawnego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W myśl art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano.
Jak wynika z art. 193 ppsa (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 ppsa, stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) ppsa, w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona.
Przed odniesieniem się do poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że przedmiotem niniejszej sprawy była wyłącznie ocena legalności postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Świeciu prowadzi księgę wieczystą nr BY1S/00050910/0. Skarżący, kwestionując to postanowienie, podnosił, że organ wydał je przedwcześnie, ponieważ w dacie jego wydania toczyły się postępowania sądowoadministracyjne dotyczące postanowień o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o udzieleniu przybicia oraz o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia tego zażalenia. Nadto twierdził, że tytuły wykonawcze stanowiące podstawę prowadzonego postępowania egzekucyjnego zostały wystawione z naruszeniem art. 27 upea.
Organy uznały powyższe zarzuty za niezasadne, a stanowisko to zostało podzielone przez WSA. Sąd wskazał, że okoliczności podnoszone przez skarżącego wykraczają poza granice sprawy wyznaczonej zaskarżonym postanowieniem. Postępowanie dotyczące zażalenia na postanowienie o przyznaniu własności ogranicza się bowiem do zbadania, czy zostały spełnione przesłanki określone w art. 112b § 1 upea, warunkujące wydanie tego rozstrzygnięcia. Zagadnienia dotyczące prawidłowości wcześniejszych etapów postępowania egzekucyjnego, w szczególności udzielenia przybicia, skuteczności środków zaskarżenia od tego postanowienia czy prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych, nie mogły zatem stanowić przedmiotu oceny ani organów, ani sądu administracyjnego w niniejszej sprawie. Co więcej, WSA wskazał również – co ma istotne znaczenie z punktu widzenia zarzutów obecnie podnoszonych w skardze kasacyjnej – że skargi na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy dotyczące odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 6 października 2023 r. o udzieleniu przybicia oraz stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia tego zażalenia zostały oddalone prawomocnymi wyrokami WSA w Bydgoszczy z 5 listopada 2024 r. I SA/Bd 290/24 i z 26 listopada 2024 r. I SA/Bd 291/24
W świetle powyższego zasadnicze znaczenie dla oceny skargi kasacyjnej ma ustalenie, czy podniesione w niej zarzuty odnoszą się do zagadnień, które mogły podlegać kontroli sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie.
Skarżący zarzucił naruszenie art. 2 Konstytucji RP, art. 111m § 1 i § 3 w związku z art. 110u § 2 upea, art. 8 kpa w zw. z art. 18 upea oraz art. 77 § 1 kpa.
Na wstępie należy przypomnieć, że skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia o charakterze wysoce sformalizowanym. Zakres kontroli sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczają wyłącznie zarzuty oraz ich uzasadnienie przedstawione przez autora skargi kasacyjnej. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno pozostawać w bezpośrednim związku z przepisami wskazanymi jako wzorzec kontroli oraz odnosić się do ocen prawnych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Ponadto objęcie zarzutem przepisów, które nie znajdowały zastosowania przy kontroli legalności zaskarżonego aktu, prowadzi do niezasadności skargi kasacyjnej.
Powyższe uwagi mają w niniejszej sprawie znaczenie zasadnicze. Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego zaskarżonym wyrokiem była bowiem wyłącznie kontrola legalności postanowienia organu egzekucyjnego o przyznaniu własności nieruchomości. Trafnie zatem WSA uznał, że granice rozpoznawanej sprawy zostały wyznaczone przez art. 112b § 1 upea. Norma wynikająca z tego przepisu stanowiła jedyny wzorzec oceny legalności działania organów administracji w niniejszej sprawie.
Równie trafnie WSA wskazał, że przy tak określonym przedmiocie sprawy nie był uprawniony do badania prawidłowości całego postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego. Zgodnie z art. 134 § 1 ppsa sąd administracyjny rozstrzyga bowiem w granicach danej sprawy, które w niniejszym przypadku wyznaczało postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości.
Zasadnicze znaczenie ma przy tym okoliczność, że skarżący w skardze kasacyjnej nie kwestionuje ani dokonanej przez WSA wykładni art. 112b § 1 upea, ani stanowiska sądu dotyczącego granic rozpoznawanej sprawy wynikających z art. 134 § 1 ppsa. Oznacza to, że przyjmuje on założenia prawne stanowiące podstawę zaskarżonego wyroku, a jednocześnie formułuje zarzuty odnoszące się do okoliczności pozostających poza tymi granicami. Już z tej przyczyny skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP również nie może odnieść zamierzonego skutku. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika bowiem, że skarżący wiąże ten zarzut z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez nieuwzględnienie okoliczności związanych – w jego ocenie – z nienależytym wykonywaniem obowiązków przez ustanowionego pełnomocnika (T. R.) oraz z brakiem należytego informowania go o sytuacji procesowej. Wszystkie te okoliczności odnoszą się jednak do etapu postępowania poprzedzającego wydanie postanowienia o przyznaniu własności, w szczególności do przebiegu licytacji nieruchomości, wydania postanowienia o udzieleniu przybicia oraz postępowań dotyczących środków zaskarżenia od tego postanowienia. Nie mogły one zatem podlegać ocenie w sprawie, której przedmiot ograniczał się do kontroli legalności postanowienia o przyznaniu własności.
Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 111m § 1 i § 3 w zw. z art. 110u § 2 upea oraz art. 8 kpa. Przepisy te regulują bowiem czynności organu egzekucyjnego podejmowane na wcześniejszych etapach egzekucji z nieruchomości, dotyczących opisu i oszacowania nieruchomości oraz udzielenia przybicia po zamknięciu licytacji. Nie stanowiły one podstawy prawnej wydania postanowienia o przyznaniu własności ani nie wyznaczały zakresu kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny w niniejszej sprawie. Skoro zatem nie znajdowały zastosowania przy rozpoznawaniu sprawy zakończonej zaskarżonym wyrokiem, nie mogły skutecznie stanowić wzorca kontroli legalności tego orzeczenia. Tym samym także zarzut ich naruszenia w powiązaniu z art. 8 kpa pozostaje bezprzedmiotowy.
Analogicznie należy ocenić zarzut naruszenia art. 77 § 1 kpa. Skarżący wywodzi go z twierdzenia, że organy powinny były uwzględnić okoliczności związane z działaniem jego pełnomocnika oraz ocenić, czy uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia nastąpiło z jego winy. Także te twierdzenia odnoszą się jednak do postępowań dotyczących postanowienia o udzieleniu przybicia, a nie do postępowania zakończonego wydaniem postanowienia o przyznaniu własności.
Reasumując, wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej odnoszą się bądź do zagadnień wykraczających poza granice niniejszej sprawy, bądź do przepisów, które nie stanowiły podstawy rozstrzygnięcia organów ani sądu pierwszej instancji. Skarżący nie podważa natomiast kluczowego stanowiska WSA dotyczącego zakresu kontroli wyznaczonego przez art. 112b § 1 upea oraz art. 134 § 1 ppsa. Dlatego skarga kasacyjna okazała się nieusprawiedliwiona.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 w zw. z § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 206 i art. 207 § 2 ppsa, odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, mając na uwadze charakter rozpoznawanej sprawy i wynikającą z akt sprawy trudną sytuację życiową skarżącego, który miałby zostać obciążony kosztami postępowania sądowego.
Odnosząc się wniosku pełnomocnika o przyznanie nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należy wskazać, że wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 ppsa) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów art. 258 - art. 261 ppsa. Z tego też względu, wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania WSA w Bydgoszczy.