I GSK 1214/21

I GSK 1214/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Apollo /przewodniczący sprawozdawca/
Beata Sobocha-Holc
Jacek Surmacz
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1774/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-09-17
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 44
art. 26, art. 26a, art. 26a ust. 9a pkt 1, art. 26b, art. 26c ust. 3, art. 32 ust. 1 pkt 2, art. 48a ust. 1, art. 48a ust. 2, art. 48a ust. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t. j.)
Dz.U. 2007 nr 59 poz 404
art. 37 ust. 5 i 6
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - tekst jednolity.
Dz.U.UE.L 2014 nr 187 poz 1 art. 2 pkt 18, art. pkt 18 lit. a, art. 3 ust. 3 zał. nr 1
Rozporządzenie Komisji (UE) NR 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w  zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. NSA Jacek Surmacz Protokolant starszy asystent sędziego Andrzej Wojdalski po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "A." Sp. z o.o. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 1774/19 w sprawie ze skargi "A." Sp. z o.o. w L. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 września 2020 roku oddalił skargę S. Sp. z o.o. w L. (dalej określanej jako Spółka lub Skarżąca) na decyzję Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z 5 sierpnia 2019 r. nr DRP.WPAIII.411.7964.2019.MWY w przedmiocie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.
Skargę kasacyjna od wyroku wniosła Spółka. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowano przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej określanej skrótem P.p.s.a.) naruszenie art. 26a ust. 9a pkt 1 oraz art. 48a ust. 2 i 3 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 44, dalej określanej jako ustawa o rehabilitacji) w związku z art. 2 pkt 18a rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 r. z 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym z zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26 czerwca 2014 r.) oraz art. 3 ust. 3 Załącznika nr 1 do tego rozporządzenia poprzez niewłaściwe zastosowanie będące skutkiem błędnej wykładni tych przepisów i uznanie, że Skarżąca należy kwalifikować jako przedsiębiorstwo pozostające w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych przepisami Unii Europejskiej pomimo jej przynależności do grupy kapitałowej, która była i jest jednostką gospodarczą nie będącą w trudnej sytuacji ekonomicznej.
W oparciu o powyższy zarzut wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Wniosła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego i rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Argumenty na poparcie zarzutu przytoczona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 P.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 P.p.s.a. Zatem to skarżący kasacyjnie w terminie 30 dni od dnia otrzymania wyroku Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem zakreśla zarzutami kasacyjnymi zakres tego postępowania. Z urzędu NSA bierze pod uwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. W okolicznościach sprawy jednak żadna z tych przesłanek nie zaistniała.
Dalej należy zaznaczyć, że stosownie do normy art. 193 zdanie drugie P.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną winno zawierać ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt. I GSK 1294/16, z 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 P.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego. Zatem ustalony w sprawie stan faktyczny sprawy, przyjęty przez Sąd pierwszej instancji za podstawę jego orzekania, jest wiążący dla Naczelnego Sądu Administracyjnego i stanowi podstawę do oceny zgłoszonego zarzutu błędu subsumcji.
Z niego zaś wynika, że na dzień złożenia przez Skarżącą wniosku o dofinansowanie wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za luty 2019 r. wartość strat po odliczeniu kapitału zapasowego, rezerw i innych kapitałów zapasowych przekraczała 50% subskrybowanego kapitału. W formularzu Wn-D za luty 2019 r. wykazała ten fakt.
Zatem za niezasadny należało uznać zarzut błędnej wykładni prawa materialnego. Oceny tej, jak już wskazano, wobec braku skutecznego podważenia ustaleń faktycznych, należało dokonać na podstawie stanu faktycznego przyjętego za podstawę orzekania przez Sąd pierwszej instancji. W ramach zarzutu natury materialnej nie można bowiem podnosić argumentacji zmierzającej do zakwestionowania ustaleń faktycznych sprawy, do czego w istocie zmierza autor skargi kasacyjnej, podnosząc że przy ustaleniu sytuacji ekonomicznej Spółki należało uwzględnić sytuację ekonomiczną grupy kapitałowej, do której przynależy także Skarżącą. Przez błędną wykładnię prawa materialnego należy rozumieć nieprawidłowe rozumienie danej normy prawnej, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie prawa – mylne przyporządkowanie danej normy prawnej do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Czasami niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego może wynikać z błędnej jego wykładni, niemniej jednak żadna z wymienionych form naruszenia prawa nie może służyć kwestionowaniu ustaleń faktycznych, co ma miejsce w tej sprawie. Strona podnosząc ten zarzut zmierza w istocie do podważenia ustaleń organu na okoliczność złej sytuacji ekonomicznej Spółki. Tymczasem, ze względu na wyraźne rozdzielenie podstaw kasacyjnych w art. 174 P.p.s.a., zarzut naruszenia prawa materialnego nie może stanowić właściwej płaszczyzny do kwestionowania stanu faktycznego sprawy. Z tego względu należało uznać, że organ prawidłowo zastosował art. 26a ust. 9a pkt 1 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 48a ust. 2 i 3 pkt 1 tej ustawy, co prawidłowo zaaprobował Sąd pierwszej instancji.
Zarzut ten w istocie sprowadza się do kwestionowania możliwości zastosowania w sprawie art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014 r. Zdaniem autora skargi kasacyjnej przepisy tego rozporządzenia, jako niewymienione wprost w art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji nie mogą mieć zastosowania do ustalenia sytuacji ekonomicznej podmiotu ubiegającego się o dofinansowanie. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego poglądu i stwierdza, że przepis art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji wyraźnie stanowi, że środki funduszu przyznawane pracodawcy na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy (a więc i takie, o jakie ubiega się skarżąca) stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia nr 651/2014. Art. 48a ustawy o rehabilitacji w kolejnej jednostce redakcyjnej - to jest w ust. 3 pkt 1 - odsyłając w zakresie rozumienia pojęcia "znajdującego się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej" odsyła więc nie do jakichś bliżej nieokreślonych, ale tych właśnie wymienionych w art. 48a ust. 2 regulacji, które definiują pojęcie przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji ekonomicznej.
Środki Funduszu, przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji stanowiły pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 (art. 48a ust. 2).
Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 37 ust. 6 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (obecnie tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 362). Przepis ten stanowi, że Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, zakres informacji oraz oświadczenia, o których mowa w ust. 5, oraz wzory formularzy informacji, biorąc pod uwagę przeznaczenie planowanej pomocy oraz konieczność zapewnienia nieprzekroczenia dopuszczalnej wielkości pomocy udzielonej w związku z realizacją danego przedsięwzięcia przez poszczególne podmioty ubiegające się o pomoc oraz uwzględniając wymagania z zakresu sprawozdawczości. Z kolei zgodnie z powołanym w nim ust. 5 podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o jej udzielenie, informacji dotyczących wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz informacji o otrzymanej pomocy publicznej, zawierających w szczególności wskazanie dnia i podstawy prawnej jej udzielenia, formy i przeznaczenia, albo oświadczenia o nieotrzymaniu pomocy.
W wydanym na podstawie art. 37 ust. 6 powołanej ustawy rozporządzeniu z dnia 29 marca 2010 r. normodawca określił informacje jakie zobowiązany jest przedstawić wnioskodawca podmiotowi udzielającemu pomocy. Istotny, z uwagi na tezę postawioną w ocenianym zarzucie, jest § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia określający obowiązek przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy informacji dotyczącej "sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy, w tym sprawozdania finansowe za okres 3 ostatnich lat obrotowych, sporządzone zgodnie z przepisami o rachunkowości". Redakcja tego przepisu wskazuje na otwarty katalog dowodów, które obejmują wykazanie sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy niemniej jednak przepis ten wprowadza także obowiązek przedłożenia sprawozdania finansowego, o którym w nim mowa.
Stosownie do obowiązującej w tym zakresie regulacji organ bada sytuację ekonomiczną wnioskodawcy na dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy (por. art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach udzielania pomocy publicznej; tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 1808 ze zm. oraz motyw 36 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008, art. 26c ust. 3 ustawy o rehabilitacji). Co oznacza, że wszelkie informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy wraz z popierającymi je dokumentami powinny być dostarczone wraz z wnioskiem. Dopiero bowiem kompletny i prawidłowo wypełniony wniosek stanowi podstawę wypłaty dofinansowania.
Podsumowując, Sąd I instancji akceptując stanowisko organów nie naruszył przepisu art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji przez błędną wykładnię uznając, że przepisem prawa Unii Europejskiej dotyczącym pomocy publicznej jest art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia Komisji nr 651/2014. Po drugie prawidłowo wyłożył tę normę
Wreszcie wykładnią art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 zajmował się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 27 stycznia 2022 r. C-347/20. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazał, że w świetle wskazówek zawartych w komunikacie Komisji cel określony w motywie 14 rozporządzenia nr 651/2014 i związane z nim kryterium ustanowione w art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia nr 651/2014 należy interpretować w ten sposób, że zmierzają one do oceny zdolności danej spółki do kontynuowania działalności w perspektywie krótko-lub średnioterminowej (teza 49). Analiza tego kryterium wymaga zatem uwzględnienia wszystkich wkładów, które wspólnicy lub akcjonariusze zobowiązali się nieodwołalnie wnieść. Nawet jeśli bowiem wkłady te nie zostały jeszcze wpłacone, stanowią one, podobnie jak wkłady wpłacone, istotną informację co do zdolności danej spółki do kontynuowania działalności w takiej perspektywie (teza 50).
Z orzeczenia TSUE wynika zatem, że istota art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 sprowadza się do tego, aby ustalić czy spółka na dzień uprawniający do pomocy posiada zdolność majątkową do kontynuowania prowadzonej działalności.
Odnosząc się do argumentu Skarżącej, że przy ocenie jej sytuacji ekonomicznej nie wzięto pod uwagę sytuacji ekonomiczne grupy, co finalnie skutkowało wadliwym zastosowanie. Art. 48a ust. 1 i 3 ustawy o rehabilitacji zauważyć należy, że z treści wniosku złożonego przez Skarżącą nie wynika, aby organ miał podstawę do podejmowania czynności w celu wyjaśnienia sytuacji wnoszącej skargę kasacyjną na tle grupy kapitałowej, do której przynależy. Wprawdzie Spółka, jak wcześniej zostało zauważone, zaznaczyła w złożonym przez siebie wniosku, że jest jedną ze spółek powiązanych, należących do większej grupy lecz polepszenia swojej sytuacji ekonomicznej upatrywała w działaniach podejmowanych przez udziałowca, poprzez podjęcie, na Nadzwyczajnym Zgromadzeniu Wspólników, decyzji o podwyższeniu kapitału zakładowego i dokonaniu dopłaty przez udziałowca do kapitału zapasowego. Wszystko to zdarzyło się jednak po dacie złożenia wniosku o przyznanie dofinansowania. Spółka nie przedłożyła też odpowiednich dokumentów, na podstawie których organ mógłby ocenić ogólną sytuację grupy.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że sama możliwość skorzystania z pomocy grupy kapitałowej może mieć znaczenie jedynie na przyszłość, a nie przy rozpoznawaniu bieżącego wniosku. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w piśmie UOKiK z 26 października 2016 r., na które powołuje się wnosząca skargę kasacyjną. Działania przedsiębiorcy zmierzające do dokapitalizowania przedsiębiorstwa celem restrukturyzacji powinny mieć realny wymiar, efektem czego jest poprawa sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy. Dopiero osiągniecie tego stanu pozwala na uzyskanie dofinansowania. Celem przyznawanego dofinansowania nie jest bowiem wspieranie przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, a jedynie wspieranie przedsiębiorstw ze względu na cel jaki one realizują (zatrudnianie osób niepełnosprawnych).
Z powyższych względów, gdyby nawet przyjąć, jak podnosi wnosząca skargę kasacyjną Spółka, że prawidłowa wykładnia przepisów prawa materialnego, a zwłaszcza art. 26a ust. 9a pkt 1 i art. 48a ust. 2 i 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 3 ust. 3 zał. nr 1 do rozporządzenia 651/2014, powinna prowadzić do wniosku, że ocena sytuacji ekonomicznej wnoszącej skargę kasacyjną powinna być dokonana z uwzględnieniem sytuacji ekonomicznej grupy kapitałowej, do której ona przynależy, to z uwagi niepodważony na stan faktyczny sprawy brak było podstaw do stwierdzenia, że organ dokonał błędnej subsumcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego przede wszystkim pod normę art. 48a ust. 3 ustawy o rehabilitacji.
Wskazać wreszcie należy, że zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 3 ust. 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia Komisji 651/2014 skarżący nie doprecyzował, która normę tego art. Miał naruszyć sąd. Ustęp 3 art. 3 zawiera bowiem 4 jednostki redakcyjne od "a" do "c". Uzasadnienie skargi kasacyjnej także nie dostarcza argumentów pozwalających na odczytanie tego zarzut. Zatem wymyka się on ostatecznie spod kontroli Naczelnego Sadu Administracyjnego.
Wobec powyższego, skoro zarzut naruszenia praw amaterialnego okazał się niezasadny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną Spółki oddalił.