I GSK 1153/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który uchylił decyzję odmawiającą zwrotu należności celnych spółce A Sp. z o.o. (obecnie B Sp. z o.o.). Organ w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie prawa materialnego, w szczególności błędną wykładnię i zastosowanie art. 121 ust. 1 lit. a i ust. 3 rozporządzenia UE nr 952/2013 (Unijny Kodeks Celny - UKC) zamiast art. 236 ust. 2 rozporządzenia EWG nr 2913/92 (Wspólnotowy Kodeks Celny - WKC). Organ argumentował, że nowe przepisy UKC nie powinny być stosowane do zdarzeń sprzed ich wejścia w życie (1 maja 2016 r.), co naruszałoby zasadę niedziałania prawa wstecz (art. 2 Konstytucji RP). Podniesiono również zarzut pominięcia woli prawodawcy unijnego co do zawieszenia terminu na złożenie wniosku o zwrot. NSA, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym (na podstawie przepisów COVID-19), oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że stanowisko WSA było prawidłowe. Wskazał, że w przypadku braku przepisów przejściowych w nowym akcie prawnym, należy przyjąć zasadę bezpośredniego skutku ustawy nowej, która ma zastosowanie do zdarzeń trwających po jej wejściu w życie. NSA podkreślił, że zastosowanie UKC do wniosku o zwrot należności celnych, którego termin nie upłynął przed wejściem w życie UKC, nie stanowi naruszenia zakazu retroakcji, lecz dopuszczalną retrospektywność (stosowanie nowego prawa do trwających stosunków prawnych). Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i własne, potwierdzające możliwość stosowania nowych przepisów do sytuacji prawnych zastanych w chwili wejścia w życie nowelizacji, o ile nie narusza to praw nabytych. Ostatecznie, NSA uznał skargę kasacyjną za bezzasadną i oddalił ją na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów intertemporalnych w prawie celnym UE, stosowanie nowych przepisów do trwających stosunków prawnych, dopuszczalność posiedzeń niejawnych w NSA w okresie pandemii.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku przepisów przejściowych w akcie prawnym UE i stosowania go do wniosków o zwrot należności celnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy Unijnego Kodeksu Celnego (UKC) mogą być stosowane do wniosków o zwrot należności celnych, jeśli zdarzenie miało miejsce przed wejściem w życie UKC, a w akcie tym brak przepisów przejściowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy UKC mogą być stosowane do wniosków o zwrot należności celnych, nawet jeśli zdarzenie miało miejsce przed wejściem w życie UKC, pod warunkiem, że termin na złożenie wniosku nie upłynął przed wejściem w życie UKC. Brak przepisów przejściowych w UKC nie wyklucza stosowania jego przepisów do trwających stosunków prawnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w braku przepisów przejściowych w UKC, należy przyjąć zasadę bezpośredniego skutku ustawy nowej, która ma zastosowanie do zdarzeń trwających po jej wejściu w życie. Jest to dopuszczalna retrospektywność, a nie zakazana retroakcja, zgodna z orzecznictwem TK.
Czy zastosowanie nowego prawa do trwających stosunków prawnych, w sytuacji braku przepisów przejściowych, narusza zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zastosowanie nowego prawa do trwających stosunków prawnych (retrospektywność) nie narusza zasady niedziałania prawa wstecz (retroakcja), o ile nowe przepisy stosuje się do sytuacji prawnych zastanych w chwili wejścia w życie nowelizacji i nie wywołują skutków dla stosunków i sytuacji prawnych w zakresie, w jakim istniały one przed ich wejściem w życie.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił retroakcję właściwą od pozornej (retrospektywności), powołując się na orzecznictwo TK. Retrospektywność, polegająca na stosowaniu nowego prawa do trwających stosunków prawnych, jest dopuszczalna i nie jest objęta zakazem wstecznego działania prawa.
Czy rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, pomimo wniosku o rozpoznanie na rozprawie, było dopuszczalne w okresie obowiązywania przepisów ustawy COVID-19?
Odpowiedź sądu
Tak, rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym było dopuszczalne na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19, który należy traktować jako przepis szczególny.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA, zgodnie z którą przepis ustawy COVID-19 dotyczący posiedzeń niejawnych jest przepisem szczególnym. Prawo do publicznej rozprawy nie jest absolutne i może podlegać ograniczeniom, w tym ze względu na ochronę zdrowia.
Przepisy (6)
Główne
UKC art. 121 § ust. 1 lit. a), ust. 3
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
Przepis ten może być stosowany do wniosków o zwrot należności celnych, nawet jeśli zdarzenie miało miejsce przed wejściem w życie UKC, o ile termin na złożenie wniosku nie upłynął przed wejściem w życie UKC. Zawieszenie terminu na czas trwania postępowania odwoławczego na mocy art. 44 UKC jest możliwe.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
WKC art. 236 § ust. 2
Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny
Zastosowanie tego przepisu zostało wykluczone na rzecz UKC w kontekście intertemporalnym.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
ustawa COVID art. 15zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Podstawa prawna do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada niedziałania prawa wstecz. Sąd uznał, że zastosowanie UKC nie narusza tej zasady.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Możliwość zastosowania nowego Unijnego Kodeksu Celnego do wniosku o zwrot należności celnych, mimo braku przepisów przejściowych, jeśli termin nie upłynął. • Zastosowanie nowego prawa do trwających stosunków prawnych (retrospektywność) nie narusza zasady niedziałania prawa wstecz.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 121 ust. 1 lit. a i ust. 3 UKC zamiast art. 236 ust. 2 WKC. • Naruszenie art. 2 Konstytucji RP przez błędne rozumienie tej zasady jako podstawy do stosowania nowych przepisów do zdarzeń sprzed ich wejścia w życie. • Naruszenie art. 121 ust. 3 UKC poprzez pominięcie woli prawodawcy unijnego co do zawieszenia terminu na wystąpienie o zwrot.
Godne uwagi sformułowania
Milczenie ustawodawcy co do reguły intertemporalnej należy uznać za przejaw jego woli bezpośredniego działania nowego prawa, chyba że przeciw zastosowaniu go przemawiają ważne racje systemowe lub aksjologiczne. • W kulturze prawnej ukształtowano reguły międzyczasowe, które znajdują zastosowanie w procesie stosowania prawa. • Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu.
Skład orzekający
Joanna Wegner
przewodniczący
Michał Kowalski
sprawozdawca
Izabella Janson
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych w prawie celnym UE, stosowanie nowych przepisów do trwających stosunków prawnych, dopuszczalność posiedzeń niejawnych w NSA w okresie pandemii."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku przepisów przejściowych w akcie prawnym UE i stosowania go do wniosków o zwrot należności celnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów prawa unijnego w kontekście przepisów przejściowych i zasady niedziałania prawa wstecz, co jest istotne dla praktyków prawa celnego. Dodatkowo, porusza kwestię procedury sądowej w kontekście pandemii.
“Nowy Kodeks Celny a zwrot należności: NSA rozstrzyga dylemat intertemporalny.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.