I GSK 1045/22

I GSK 1045/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-08-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Wegner /przewodniczący/
Piotr Kraczowski
Piotr Pietrasz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
III SA/Gl 855/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-01-28
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 31zo ust. 1, art. 31zq ust. 1-4
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 9, art. 10 par. 1, art. 79a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant asystent sędziego Jarosław Lubryczyński po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 stycznia 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 855/21 w sprawie ze skargi I. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 listopada 2020 r. nr 060000/71/392977/2020 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 28 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 855/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA w Gliwicach) uchylił decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "organ") z 6 listopada 2020 r. nr 060000/71/392977/2020, a także poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z dnia 10 sierpnia 202 r. nr 060000/71/330985/2020/ZPWWO w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ordynacji podatkowej, uznając tym samym za zasadną skargę I. W. (dalej: "skarżąca").
W skardze kasacyjnej organ powyższy wyrok zaskarżył w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił, na podstawie art. 173 § 1 i 2, art. 175 § 1 i art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: "p.p.s.a."):
1) naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
A. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 31 zo ust. 1 oraz art. 31zq ust. 1-4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm. dalej: "ustawa o COVID-19") poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że organ rentowy winien udzielić skarżącej wyjaśnień co do terminu na złożenie deklaracji, podczas gdy z przepisu art. 31 zq ust. 1 i art. 31 zq ust. 3 ustawy o COVID-19 wprost wynika, że płatnik jest obowiązany przesyłać deklaracje rozliczeniowe na zasadach i terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm., dalej: "u.s.u.s.") co skutkowało wskazaniem podstaw przez Sąd do uchylenia decyzji zakładu w sytuacji niespełnienia przez stronę przesłanki dotyczącej złożenia deklaracji rozliczeniowej w terminie do 30 czerwca 2020 r.;
B. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a w zw. z art. 46 ust. 1 u.s.u.s. poprzez uznanie, że skarżąca dopiero na wezwanie organu powinna złożyć deklaracje rozliczeniowe, podczas gdy zgodnie z art. 46 ust. 1 u.s.u.s. płatnik składek ma obowiązek składać deklaracje rozliczeniowe, a przepisu art. 31 ustawy o COVID-19 tego obowiązku nie uchylają;
C. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) w zw. z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., w zw. z art. 31 zq ust. 3 ustawy COVID-19 poprzez zalecenie, by przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ przeprowadził postępowanie zgodnie z wymogami ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej "k.p.a."), podczas gdy organ nie może pominąć przesłanek wynikających z obowiązującego przepisu materialnoprawnego przewidzianych w art. 31 zq ww. ustawy;
2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
A. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 9 k.p.a. oraz art. 10 § 1, art. 79a k.p.a. w wyniku błędnego przyjęcia, iż organ uchybił ww. przepisom, a w konsekwencji niezasadne uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonych decyzji Prezesa ZUS oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS pomimo braku podstaw do stwierdzenia uchybień ww. przepisowi k.p.a.,
B. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 k.p.a. w zw. z art. 31 zo ust. 1 oraz art. 31zq ust. 1-3 ustawy COVID-19 w zw. z art. 180 § 1 i 2 k.p.a. – poprzez niezasadne uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonych decyzji przy materialnoprawnym braku podstaw do dokonania zawnioskowanego zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek z uwagi na niezłożenie przez stronę deklaracji rozliczeniowych w terminie do 30 czerwca 2020 r. tj. terminie określonym wyżej wskazanymi przepisami prawa.
Mając na uwadze powyższe zarzuty organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i oddalenie skargi w całości, zasądzenie na rzecz ZUS kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2022 r. skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami.
Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku, jedynie do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów.
Poza dyskusją pozostaje to, że zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu, do którego mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym również art. 6, art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 79a § 1 k.p.a.
W konsekwencji obowiązkiem organu administracyjnego było należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Ponadto organy miały obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu miały obowiązek udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Ponadto organy administracji publicznej obowiązane były zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Wreszcie w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej był obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1). W tej sprawie takimi przesłankami było złożenie deklaracji rozliczeniowych za miesiąc maj 2020 r.
W realiach tej sprawy organ administracyjny zaniechał realizacji ww. obowiązków procesowych, co zasadnie zostało zakwestionowane przez Sąd I instancji. To, że według autora skargi kasacyjnej stan sprawy sprowadzał się do spełnienia wszystkich przesłanek określonych w art. 31 zo oraz w art. 31zq ust. 1-4 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 nie oznacza, że w sprawie nie miały w ogóle zastosowania art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 79a § 1 k.p.a.
W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie prawa materialnego, tj. art. 31 zo ust. 1 oraz art. 31zq ust. 1-4 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 poprzez błędną wykładnię. Zgodzić należy się że z ww. przepisów prawa materialnego nie wynika obowiązek organu rentowego sprowadzający się do udzielania skarżącej wyjaśnień co do terminu na złożenie deklaracji. Obowiązek taki wynika jednak z przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 9 i art. 79a § 1 k.p.a.
W związku z powyższym niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Są to tzw. przepisy wynikowe.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.