I GSK 1045/22Zasadnicze naruszenie kpa przez ZUS w sprawie ulg covid
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który uchylił decyzję Prezesa ZUS dotyczącą umorzenia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Skarżąca I.W. domagała się ulgi w spłacie składek w związku z sytuacją epidemiczną. WSA uznał skargę I.W. za zasadną, uchylając decyzje ZUS. ZUS w skardze kasacyjnej zarzucił WSA naruszenie prawa materialnego (ustawy o COVID-19) poprzez błędną wykładnię, wskazując, że płatnik składek jest zobowiązany do terminowego składania deklaracji, a organ nie ma obowiązku udzielania wyjaśnień w tym zakresie. Ponadto ZUS zarzucił naruszenie przepisów postępowania (KPA), twierdząc, że WSA błędnie uznał organ za uchybiający tym przepisom. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną ZUS. Sąd podkreślił, że choć przepisy ustawy o COVID-19 nie nakładają na organ obowiązku udzielania wyjaśnień co do terminu złożenia deklaracji, to jednak obowiązki te wynikają z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności z art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 79a § 1 KPA. Organ administracyjny miał obowiązek należytego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, udzielania niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a także zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu. W ocenie NSA, organ zaniechał realizacji tych obowiązków procesowych, co zasadnie zostało zakwestionowane przez WSA. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania przez WSA okazały się niezasadne, a skarga kasacyjna ZUS nie zasługuje na uwzględnienie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaWażność i zakres obowiązków organów administracji publicznej w zakresie informowania stron o ich prawach i obowiązkach procesowych, zwłaszcza w kontekście przepisów szczególnych (np. COVID-19) i konieczności zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z przepisami wprowadzonymi w związku z COVID-19, jednak jego główna wartość leży w potwierdzeniu uniwersalnych zasad KPA.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ rentowy naruszył przepisy KPA, nie informując strony o przesłankach do złożenia deklaracji rozliczeniowych w terminie, co miało wpływ na możliwość uzyskania ulgi w spłacie składek w okresie COVID-19?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ rentowy naruszył obowiązki procesowe wynikające z KPA, w szczególności art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 79a § 1 KPA, nie informując strony o przesłankach zależnych od niej, które nie zostały spełnione.
Uzasadnienie
NSA uznał, że mimo braku wprost takiego obowiązku w ustawie o COVID-19, przepisy KPA nakładają na organ administracyjny obowiązek informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, udzielania niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a także zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu. Zaniechanie tych obowiązków przez organ było podstawą do uchylenia jego decyzji przez WSA.
Czy błędna wykładnia przepisów ustawy o COVID-19 przez WSA, dotycząca obowiązku organu rentowego do udzielania wyjaśnień co do terminu złożenia deklaracji, stanowiła podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej ZUS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty naruszenia prawa materialnego okazały się niezasadne.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że choć przepisy ustawy o COVID-19 nie nakładają na organ obowiązku udzielania wyjaśnień co do terminu złożenia deklaracji, to obowiązek ten wynika z przepisów prawa procesowego (KPA). W związku z tym, zarzuty naruszenia prawa materialnego okazały się nieuzasadnione.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
ustawa o COVID-19 art. 31zo § ust. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa o COVID-19 art. 31zq § ust. 1-4
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.u.s. art. 46 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organ rentowy obowiązków procesowych wynikających z KPA (art. 9, 10 § 1, 79a § 1 KPA) poprzez brak należytego informowania strony o przesłankach zależnych od niej, co miało wpływ na możliwość uzyskania ulgi w spłacie składek w okresie COVID-19.
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia przepisów ustawy o COVID-19 przez WSA, polegająca na uznaniu, że organ rentowy winien udzielić skarżącej wyjaśnień co do terminu na złożenie deklaracji. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a w zw. z art. 46 ust. 1 u.s.u.s. poprzez uznanie, że skarżąca dopiero na wezwanie organu powinna złożyć deklaracje rozliczeniowe. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) w zw. z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., w zw. z art. 31 zq ust. 3 ustawy COVID-19 poprzez zalecenie, by przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ przeprowadził postępowanie zgodnie z wymogami KPA. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 9 k.p.a. oraz art. 10 § 1, art. 79a k.p.a. w wyniku błędnego przyjęcia, iż organ uchybił ww. przepisom. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 k.p.a. w zw. z art. 31 zo ust. 1 oraz art. 31zq ust. 1-3 ustawy COVID-19 w zw. z art. 180 § 1 i 2 k.p.a. – poprzez niezasadne uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonych decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Obowiązek taki wynika jednak z przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 9 i art. 79a § 1 k.p.a. • W realiach tej sprawy organ administracyjny zaniechał realizacji ww. obowiązków procesowych, co zasadnie zostało zakwestionowane przez Sąd I instancji.
Skład orzekający
Joanna Wegner
przewodniczący
Piotr Pietrasz
sprawozdawca
Piotr Kraczowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ważność i zakres obowiązków organów administracji publicznej w zakresie informowania stron o ich prawach i obowiązkach procesowych, zwłaszcza w kontekście przepisów szczególnych (np. COVID-19) i konieczności zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z przepisami wprowadzonymi w związku z COVID-19, jednak jego główna wartość leży w potwierdzeniu uniwersalnych zasad KPA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe są podstawowe zasady KPA, nawet w obliczu specustaw. Podkreśla znaczenie prawidłowego informowania stron przez organy administracji.
“ZUS przegrywa w NSA: brak informacji o terminach to naruszenie KPA!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.