I GSK 1027/25

I GSK 1027/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marek Krawczak
Piotr Piszczek
Tomasz Smoleń /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Sz 80/25 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2025-04-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c,  art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2025 poz 1691
art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks  postępowania administracyjnego
Dz.U. 2026 poz 268
art. 13 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Smoleń (spr.) Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. Sp. z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SA/Sz 80/25 w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 12 grudnia 2024 r. nr 3201-IEE[1].7192.79.2024.2 w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od E. Sp. z o.o. w S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Sz 80/25, oddalił skargę E. Sp. z o.o. w S. (skarżąca kasacyjnie, spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (organ, DIAS) z dnia 12 grudnia 2024 r., nr 3201-IEE[1].7192.79.2024.2 w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca kasacyjnie spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając wyrok w całości oraz wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia DIAS z dnia 12 grudnia 2024 r., uchylenie poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie (organ I instancji, Dyrektor ZUS) z dnia 17 października 2024 r., nr 390000/71/698224/2024 oraz zwolnienie w całości i na czas nieoznaczony spod egzekucji wierzytelności z rachunków bankowych skarżącej kasacyjnie, zajętych w ramach niniejszego postępowania egzekucyjnego; ewentualnie - zwolnienie ww. wierzytelności z rachunków bankowych spod egzekucji w części, tj. co do 60 %; ewentualnie - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. Ponadto wniesiono o zwrot od organu na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy.
Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie: t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 13 § 1 i art. 7 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (aktualnie: t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 268; dalej: u.p.e.a.) polegające na uznaniu, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi ważny interes uzasadniający zwolnienie chociażby w części spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego w banku X., podczas gdy zwolnienie objęte wnioskiem jest niezbędne do płynnego prowadzenia działalności przez spółkę, bowiem zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych pozbawiło spółkę możliwości zarobkowania i zagroziło utratą płynności finansowej firmy, a co za tym idzie zastosowany środek egzekucyjny uznać należy za nadmiernie uciążliwy dla spółki, co stoi w sprzeczności z zasadą stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego i zasadą proporcjonalności, wyrażającą zakaz nadmiernej ingerencji w prawa i wolności zobowiązanego;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. polegające na zaniechaniu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz niewłaściwej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także nierozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, w tym faktu, iż w analogicznej sprawie, dysponując podobnymi informacjami i dokumentami, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Szczecinie zwolnił z egzekucji na czas określony do dnia 31 sierpnia 2024 r. 60 % wierzytelności z rachunków bankowych spółki.
W uzasadnieniu przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, gdyż skarżąca kasacyjnie zrzekła się przeprowadzenia rozprawy, zaś organ nie zażądał jej przeprowadzenia.
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez Sąd I instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione.
Uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja zwolnienia z egzekucji służy respektowaniu interesów zobowiązanego i może być traktowana jako część szeroko pojmowanej zasady poszanowania minimum egzystencji (zob. Z. Leoński, Administracyjne postępowanie egzekucyjne, Węzłowe problemy, Poznań 2003, s. 80). Zgodnie z tym unormowaniem organ egzekucyjny może w drodze postanowienia zwolnić (na czas oznaczony lub nieoznaczony) z egzekucji w całości lub w części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Konieczne jest tu spełnienie następujących przesłanek:
1) zwolnienie następuje na wniosek zobowiązanego;
2) istnienie ważnego interesu zobowiązanego w zwolnieniu.
Podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji jest zatem istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". W orzecznictwie funkcjonuje przy tym pogląd, który podziela skład orzekający, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (por. wyroki NSA: z 11 września 2024 r., III FSK 1248/22; z 1 czerwca 2016 r., II GSK 154/15). Wiąże się to z tym, że art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów tak zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też uregulowana tam instytucja nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna (por. wyrok NSA z 10 czerwca 2014 r., II FSK 1791/12). Poza tym, "ważnego interesu zobowiązanego" nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie zwolnienia określonych składników majątkowych z egzekucji (por. wyrok NSA z 16 października 2009 r., II FSK 789/08).
Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, organ może zastosować instytucję z art. 13 § 1 u.p.e.a. wyłącznie na wniosek zobowiązanego i tylko po stwierdzeniu ważnego interesu zobowiązanego. Stąd zasadny jest pogląd, że to na zobowiązanym ciąży obowiązek rzetelnie i wyczerpująco wykazać organowi egzekucyjnemu wszystkie aspekty prowadzonej działalności gospodarczej, istotne z punktu widzenia ustawowej przesłanki ważnego interesu. Wskazać trzeba, że przeprowadzona przez Sąd I instancji analiza parametrów ekonomicznej działalności spółki prowadzi do trafnego wniosku, że skarżąca kasacyjnie konsekwentnie pomijała obowiązek płacenia należności składkowych, uzyskując z tego tytułu realne i znaczące przysporzenie. W sytuacji gdy skarżąca kasacyjnie nie płaci zaległych danin publicznych podsiadając do tego obiektywne możliwości, zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że wykluczają istnienie jakiegokolwiek interesu prawnego spółki w tym, aby ograniczać przedmiotowy zakres egzekucji. Ocena zebranego w sprawie materiału dowodowy daje podstawę do stwierdzenia, że spółka nie przedstawiła żadnych obiektywnych okoliczności, które mogłyby realizować przesłankę ważnego interesu zobowiązanego w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a. Dlatego też za zasadne uznać należy stanowisko WSA, że analiza przytoczonych wielkości ekonomicznych wyklucza istnienie jakiegokolwiek interesu prawnego skarżącej kasacyjnie, w tym aby ograniczyć przedmiotowy zakres egzekucji. Zatem w tym kontekście wniosek spółki co do 60% zwolnienia z egzekucji z rachunków bankowych także nie jest zasadny, bowiem nie przedstawiła ona żadnych okoliczności wskazujących na przesłankę ważnego interesu zobowiązanego w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy. Dlatego też chybiony jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. polegający na zaniechaniu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz niewłaściwej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wskazać należy, że stan faktyczny nie został podważony, gdyż w skardze kasacyjnej nie wskazano na potrzebę ustalenia stanu faktycznego sprawy, zebrania i ocenienia dowodów oraz należytego wyjaśnienia powodów ich określonej oceny. Ponadto skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta przez organ i Sąd I instancji doniosłość poszczególnych dowodów i ich odmienna ocena. Dokonana ocena materiału dowodowego może być zatem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego (por. wyrok NSA z 14 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 3287/21, publik. CBOSA).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.