I FZ 43/26

I FZ 43/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-05-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-03-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Danuta Oleś /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
I SA/Ol 5/26 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2026-07-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 lutego 2026 r. sygn. akt I SA/Ol 5/26 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Z.A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 27 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług od czerwca 2019 r. do grudnia 2023 r. postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 10 lutego 2026 r., sygn. akt I SA/Ol 5/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odmówił Z.A., wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 27 października 2025 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca 2019 r. do grudnia 2023 r.
Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że skarżący nie wykazał ani nie poparł wystarczającymi dowodami swoich twierdzeń dotyczących negatywnych skutków, jakie potencjalnie może u niego wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji, tj. przymusowe lub dobrowolne uiszczenie określonych w decyzji należności publicznoprawnych. Co więcej nie uprawdopodobnił swoich twierdzeń w tym zakresie w sposób wystarczający, poprzestając jedynie na sformułowaniu ogólnych deklaracji o kłopotliwej sytuacji finansowej w powiązaniu z istotnym ryzykiem powstania znacznej szkody finansowej mogącej zagrozić możliwości utrzymania skarżącego oraz jego rodziny.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego, zaskarżając je w całości, zarzucił naruszenie:
1. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy:
a) uregulowanie przez skarżącego zobowiązania podatkowego w kwocie 142.630 zł przed zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków, prowadząc do zachwiania jego płynności finansowej i zagrożenia możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych jego rodziny,
b) organ podatkowy wszczął już egzekucję administracyjną, w wyniku której doszło do zajęcia rachunków bankowych skarżącego na kwotę oscylującą w granicach 20.000 zł, co pozbawiło go wszelkich dotychczasowych oszczędności,
c) skarżący nie dysponuje innymi środkami pieniężnymi ani majątkiem, który mógłby spieniężyć bez dotkliwych tego konsekwencji, a jednocześnie ciąży na nim obowiązek samodzielnego utrzymania małoletniego dziecka;
2) art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 5 p.p.s.a. poprzez postawienie skarżącemu nadmiernych wymagań dowodowych w zakresie wykazania przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, podczas gdy przepis ten wymaga jedynie uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co doprowadziło do faktycznego uniemożliwienia skarżącemu skorzystania z instytucji ochrony tymczasowej;
3) art. 133 § 1 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, w szczególności poprzez zaniechanie uwzględnienia:
a) faktycznego zakresu już prowadzonej egzekucji administracyjnej i jej skutków dla sytuacji życiowej skarżącego,
b) charakteru działalności gospodarczej skarżącego jako jednoosobowego warsztatu samochodowego oraz wysokości jego przychodów wynikających z ewidencji prowadzonych dla celów ryczałtu ewidencjonowanego,
c) relacji pomiędzy kwotą zobowiązania a możliwościami zarobkowymi skarżącego,
d) obowiązków rodzinnych skarżącego i ich wpływu na jego sytuację finansową;
4) art. 61 § 2 pkt 1 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. poprzez zaniechanie zobowiązania organu podatkowego do ustosunkowania się do wniosku skarżącego zawartego w skardze z 8 grudnia 2025 r. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez organ na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a., co uniemożliwiło Sądowi kompleksową ocenę, czy zachodzą przesłanki wyłączające możliwość wstrzymania wykonania decyzji przez organ.
Wskazując na powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania ww. decyzji w części powyżej kwoty 40.000 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie (zob. postanowienie NSA z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08, publ. CBOSA). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Ponadto wniosek poparty powinien zostać stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje - jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy - możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego.
W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należało się z Sądem pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał, iż zastosowanie, w stosunku do niego, ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jest uzasadnione. Rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, sąd administracyjny rozstrzyga czy wykonanie decyzji może hipotetycznie doprowadzić do wystąpienia sytuacji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji przy rozpatrywaniu wniosku miał on na uwadze okoliczności przedstawione przez stronę we wniosku tj. wskazanie, że w ocenie skarżącego zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Kwota podatku jest bowiem wysoka i powoduje istotne ryzyko powstania znacznej szkody finansowej mogącej zagrozić możliwości utrzymania skarżącego oraz jego rodziny. Wykonanie decyzji doprowadziłoby podatnika do kłopotliwej sytuacji finansowej, w której utrata środków pieniężnych o tak znacznej wysokości mogłaby zachwiać płynnością finansową strony. Ponad to podniesione w skardze zarzuty budzą przy tym poważne wątpliwości co do zasadności wydania zaskarżonej decyzji.
W odniesieniu do przesłanek zastosowania instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu stwierdzić należy, że pełnomocnik skarżącego - wbrew wywodom zażalenia - nie uprawdopodobnił, aby ewentualne skutki wykonania decyzji organów podatkowych mogły spowodować po stronie skarżącego negatywne konsekwencje, co z kolei stanowi ujemną przesłankę do udzielenia stronie postępowania sądowoadministracyjnego tymczasowej ochrony sądowej (por. postanowienia NSA z: 7 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1350/13; 23 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 2138/14; 29 stycznia 2020 r., sygn. akt I FZ 241/19, publ. CBOSA). Skarżący nie wykazał bowiem nieodwracalności skutków wykonania zaskarżonej decyzji, ani groźby powstania znacznej szkody w następstwie wykonania aktu, na które we wniosku się powołuje. Wspomniał jedynie, że kwota podatku jest wysoka i powoduje istotne ryzyko powstania znacznej szkody finansowej mogącej zagrozić możliwości utrzymania skarżącego oraz jego rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny także uznaje, że strona nie uprawdopodobniła stosowną argumentacją oraz dokumentami, iż wykonanie zaskarżonej decyzji będzie skutkowało wyrządzeniem znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Natomiast w kwestii wszczęcia przeciwko skarżącemu egzekucji ze środków na rachunkach bankowych zaznaczenia wymaga, że prowadzenie egzekucji administracyjnej, które może prowadzić do utraty płynności finansowej, nie stanowi przesłanki wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie akt niniejszej sprawy za trafną uznaje ocenę Sądu pierwszej instancji co do tego, że z wniosku nie wynika, iż realnym efektem wykonania kwestionowanej decyzji podatkowej może być niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków. W żadnej mierze nie można również przyjąć, że strona została przez Sąd pozbawiona możliwości skorzystania z instytucji ochrony tymczasowej poprzez postawienie skarżącemu nadmiernych wymagań dowodowych. Uzasadnienie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie zawiera bowiem jakiegokolwiek uprawdopodobnienia postawionych stwierdzeń. Samo uznanie strony, że w jego ocenie mogą nastąpić trudne do odwrócenia skutki, bądź wyrządzenie znacznej szkody nie daje możliwości dokonania oceny co do ich zasadności.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.