I FZ 358/23

I FZ 358/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-06-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Cudak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Ol 297/23 - Postanowienie WSA w Olsztynie z 2023-09-18
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 37 par. 1, art. 67 par. 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. sp. z o.o. z siedzibą w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 października 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 297/23, o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi R. sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie z dnia 12 czerwca 2023 r., nr 378000-COP1.4103.9.2023.AK.SZD, w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2019 r. postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 20 października 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 297/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, działając na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", odrzucił zażalenie R. sp. z o.o. (dalej "spółka" lub "skarżąca") na postanowienie tego sądu z 18 września 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 297/23, o odrzuceniu skargi spółki na decyzję Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie z 12 czerwca 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2019 r.
W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że przedmiotowe zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 194 § 2 p.p.s.a.
Na powyższe postanowienie skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika — doradcę podatkowego M.R., wniosła zażalenie, w którym zażądała uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 3 § 1, art. 48 § 1 i art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. poz. 483, ze zm.) przez odrzucenie zażalenia nieprawidłowo skierowanego zamiast do strony postępowania to do nieumocowanego pełnomocnika.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że "(...) skoro sąd uznał, iż nie przedłożono pełnomocnictwa, również postanowienie o odrzuceniu skargi oraz odrzuceniu pełnomocnictwa nie powinno być skierowane do doradcy podatkowego (...)". W rezultacie, zdaniem skarżącej, postanowienie o odrzuceniu zażalenia jest bezskuteczne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, przez co należało je oddalić.
Na wstępie wskazać należy, że przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia jest wyłącznie ocena prawidłowości odrzucenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zażalenia spółki na postanowienie tego sądu z 20 października 2023 r. odrzucające skargę, z uwagi na fakt wniesienia tegoż zażalenia z uchybieniem terminu określonego w art. 194 § 2 p.p.s.a. Co istotne prawidłowość tego rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji co do zasady nie jest kwestionowana przez skarżącą. Pełnomocnik spółki przyznaje wprost, że przedmiotowe zażalenie złożył po upływie terminu. Twierdzi natomiast, że postanowienie o odrzuceniu tego zażalenia powinno być doręczone bezpośrednio skarżącej, a nie jemu, gdyż sąd uznał, że pełnomocnik nie wykazał w sposób prawidłowy swego umocowania do działania w imieniu skarżącej w tej sprawie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego takie twierdzenie nie zasługuje na aprobatę.
Zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom.
W rozpoznawanej sprawie zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji z 18 września 2023 r. o odrzuceniu skargi w imieniu spółki wniósł doradca podatkowy M.R. W aktach sprawy (k. 43) znajduje się ponadto kopia dokumentu pełnomocnictwa udzielonego 21 lutego 2023 r. doradcy podatkowemu M.R. przez R.C. (wg załączonego wydruku z Krajowego Rejestru Sądowego — prezesa zarządu skarżącej) do występowania m.in. przed sądami administracyjnymi, przesłana na wezwanie sądu pierwszej instancji za pomocą środków komunikacji elektronicznej jako załącznik nr 1 do pisma pełnomocnika z 22 sierpnia 2023 r. Jak ponadto wynika z treści postanowienia o odrzuceniu skargi, sąd pierwszej instancji zakwestionował formę tego dokumentu, tj. uznał, że nadesłany odpis pełnomocnictwa nie został w sposób prawidłowy uwierzytelniony, gdyż przedmiotowy załącznik "(...) nie został opatrzony podpisem stosownym do zastosowanej przez pełnomocnika drogi nadesłania do sądu wymaganych dokumentów (...)" (s. 3 uzasadnienia postanowienia sądu pierwszej instancji z 18 września 2023 r.), co skutkowało jedną z przyczyn odrzucenia skargi (nieuzupełnienie braków formalnych). Sąd nie miał natomiast wątpliwości co do istnienia stosunku pełnomocnictwa pomiędzy skarżącą a doradcą podatkowym M.R.
Odnotować również należy pogląd obecny w judykaturze i doktrynie, w myśl którego samo udzielenie pełnomocnictwa nie jest równoznaczne z jego pisemnym udokumentowaniem. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 28 marca 2008 r., sygn. akt II PK 235/07 (OSNP 2009 nr 15-16, poz. 198), pojęcie "pełnomocnictwa" z jednej bowiem strony oznacza pochodzące od mocodawcy umocowanie pełnomocnika do działania w imieniu mocodawcy, z drugiej zaś — dokument stwierdzający to umocowanie. Oznacza to, że udzielenie pełnomocnictwa (rozumianego jako umocowanie) może nastąpić w dowolnej formie, ustnej lub pisemnej. Wymogiem skuteczności aktu udzielenia pełnomocnictwa i w konsekwencji podejmowania czynności procesowych przez pełnomocnika w imieniu mocodawcy jest wykazanie przed sądem tego umocowania odpowiednim dokumentem. W rezultacie przyjmuje się, że dokument pełnomocnictwa i jego wydanie nie mają znaczenia konstytutywnego, gdyż taki charakter posiada samo udzielenie umocowania. Dokument pełnomocnictwa jest jedynie dowodem potwierdzającym wobec sądu istnienie umocowania pełnomocnika do działania w imieniu strony.
Na gruncie przepisów o postępowaniu sądwoadministracyjnym w myśl art. 37 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. W przepisie tym chodzi przy tym o "pełnomocnictwo" rozumiane jako dokument. Niewywiązanie się przez pełnomocnika z powyższego obowiązku stanowi istotny brak formalny pisma procesowego, podlegający usunięciu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (w przypadku m.in. skargi oraz zażalenia — pod rygorem ich odrzucenia).
W świetle powyższych rozważań, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnione jest zatem twierdzenie, że brak udokumentowania we właściwej formie istnienia stosunku pełnomocnictwa nie jest równoznaczny z nieistnieniem takiego stosunku pomiędzy mocodawcą a pełnomocnikiem. Stanowi natomiast o niemożności nadania dalszego biegu pismu procesowemu wniesionemu przez pełnomocnika w imieniu mocodawcy.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że sąd pierwszej instancji, doręczając doradcy podatkowemu M.R. postanowienie z 20 października 2023 r. o odrzuceniu zażalenia wniesionego przez ww. osobę w imieniu spółki, prawidłowo zastosował art. 67 § 5 p.p.s.a. Powtórzyć bowiem należy, że jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Kwestia istnienia stosunku pełnomocnictwa pomiędzy skarżącą a doradcą podatkowym M.R. nie była zaś w sprawie kwestionowana. Sporna była jedynie forma wykazania (udokumentowania) istnienia tego stosunku.
W opisanych okolicznościach prawidłowo zatem sąd pierwszej instancji odrzucił zażalenie spółki jako spóźnione, a postanowienie w tym przedmiocie doręczył ustanowionemu przez skarżącą pełnomocnikowi.
Odnosząc się zaś bezpośrednio do zarzutów zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że działanie sądu pierwszej instancji polegające na odrzuceniu spóźnionego zażalenia ma pełne podstawy prawne w przepisach art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. W świetle bowiem art. 178 p.p.s.a., który na mocy odesłania zawartego w art. 197 § 2 cytowanej ustawy, ma odpowiednie zastosowanie do zażaleń, wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym m.in. zażalenie wniesione po upływie terminu. Odrzucenie zażalenia w takiej sytuacji nie stanowi więc naruszenia wskazanych w zażaleniu norm konstytucyjnych, ani ograniczenia prawa do sądu.
Na zakończenie wskazać należy, że nie mógł zostać uwzględniony wniosek skarżącej zawarty w zażaleniu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. regulujące kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie mają bowiem zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.
sędzia NSA
A. Cudak