I FZ 268/25

I FZ 268/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Sylwester Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi kasacyjnej
Sygn. powiązane
I SA/Op 108/23 - Wyrok WSA w Opolu z 2024-10-16
I FZ 173/23 - Postanowienie NSA z 2023-06-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 176 § 1 pkt 2, art. 177a, art. 178
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "I." Sp. jawna w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 15 maja 2025 r. sygn. akt I SA/Op 108/23 odrzucające skargę kasacyjną w sprawie ze skargi "I." Sp. jawna w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 24 listopada 2022 r. nr 1061-IOV-1.4103.75.2022 w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy oraz do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy postanawia oddalić zażalenie. Sylwester Marciniak Sędzia NSA
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Op 108/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (dalej: sąd pierwszej instancji) odrzucił skargę kasacyjną "I." Sp. jawna w O. (dalej: skarżąca lub spółka) w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 24 listopada 2022 r. w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy oraz do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy.
Uzasadniając rozstrzygnięcie, sąd pierwszej instancji wskazał, że złożona w ustawowym terminie (i nie uzupełniona do momentu jego upływu) skarga kasacyjna, z uwagi na brak w niej uzasadnienia podstaw kasacyjnych, nie spełniała wszystkich istotnych wymogów stawianych w art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), stąd podlegała odrzuceniu na podstawie art. 178 tej ustawy.
Sąd zwrócił uwagę, że z art. 177a w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie są elementami konstrukcyjnymi skargi kasacyjnej, których brak skutkuje odrzuceniem tej skargi, bez uprzedniego wezwania do usunięcia któregoś z tych braków. Skarga kasacyjna spółki nie zawiera wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany, nie zawiera również uzasadnienia zarzutów skargi kasacyjnej - autor pisma ograniczył się do sformułowania zarzutów, nie uzasadniając, na czym konkretnie polegały błędy, których dopuścił się sąd w toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji, a także nie wskazał argumentów przemawiających za przyjęciem, że sugerowane uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Elementy te zostały uzupełnione dopiero przez nadesłanie w późniejszym terminie pełnej treści pisma, już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła m.in. o jego uchylenie w całości, zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych i kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej, a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 177a p.p.s.a. przez uznanie, że wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany nie podlega uzupełnieniu jako brak formalny, choć art. 177a p.p.s.a. dotyczy tylko podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, a nadto art. 176 w zw. z art. 133 p.p.s.a. przez uznanie, że wniesiona skarga kasacyjna nie zawierała podstaw kasacyjnych, chociaż są wyraźnie wyodrębnione, oraz nie zawierała uzasadnienia, chociaż:
1) każda podstawa kasacyjna jest szeroko uzasadniona,
2) skarga kasacyjna zawiera obszerne uzasadnienie – ewentualna okoliczność, że uzasadnienie nie jest przekonujące w ocenie sądu pierwszej instancji nie ma znaczenia dla oceny jego istnienia,
- zaś za możliwością uzupełnienia uzasadnienia przemawia liczne i jednolite orzecznictwo sądowe.
W uzasadnieniu zażalenia jego autor wskazała m.in., że uzasadnieniem jest wszystko to, co znajduje się obok podstawy kasacyjnej (czyli określenia przepisów prawa, które uległy naruszeniu przez sąd), tj. wyjaśnienie, na czym polegały uchybienia popełnione przez sąd pierwszej instancji oraz ich wpływ na wynik postępowania, co zostało spełnione.
Organ nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 197 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu niejawnym. Spółka nie wskazała żadnych powodów, które usprawiedliwiałyby odstąpienie od tej zasady. Również działając z urzędu, Sąd nie stwierdził konieczności przekazania sprawy do rozpoznania na rozprawie, stąd wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie nie zasługiwał na uwzględnienie.
Przechodząc do meritum zażalenia, należy wskazać, że nie budzi wątpliwości to, że powodem odrzucenia skargi kasacyjnej był brak uzasadnienia podstaw kasacyjnych – wynika to z całości wywodu sądu pierwszej instancji i z powołanych przepisów (art. 177a w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Choć sąd wskazał też na inne braki formalne skargi kasacyjnej, w tym brak wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany, błędnie identyfikując ten brak jako nieusuwalny brak formalny (co jest niezgodne z art. 177a p.p.s.a.), wadliwość uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w tym względzie nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, a w konsekwencji nie może prowadzić do uwzględnienia zażalenia.
Niezasadnie pełnomocnik spółki zarzuca natomiast, że "każda podstawa kasacyjna jest szeroko uzasadniona".
Dla porządku należy wskazać, że zgodnie z art. 176 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. W świetle natomiast art. 176 § 2 p.p.s.a. poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W art. 177a p.p.s.a. ustawodawca przewidział tryb usunięcia braków skargi kasacyjnej w przypadku, gdy skarga taka nie spełnia wymagań przewidzianych z art. 176. W myśl przywołanej regulacji tryb ten dotyczy wymogów "innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie". Przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie są zatem elementami konstrukcyjnymi skargi kasacyjnej, których brak skutkuje jej odrzuceniem, bez uprzedniego wzywania do usunięcia któregoś z tych braków. Należy się zgodzić z poglądem, że wskazane elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej stanowią o jej istocie i trudno byłoby przyjąć, że w razie ich pominięcia mamy wciąż do czynienia z prawidłowo sformułowaną skargą kasacyjną.
W okolicznościach sprawy skarga kasacyjna – tj. środek zaskarżenia wniesiony w ustawowym terminie – zawierała tylko petitum (a i to nie w całości), co w sposób jednoznaczny potwierdzają akta sprawy. W terminie do wniesienia skargi kasacyjnej (a konkretnie – w ostatnim dniu tego terminu) pełnomocnik spółki złożył pismo składające się z trzech stron skargi kasacyjnej i pierwszych siedmiu stron uzasadnienia skarżonego wyroku. Skarga kasacyjna (na str. 2-3) niewątpliwie zawierała przytoczenie podstaw kasacyjnych, tj. wskazanie naruszonych (według strony) przepisów prawa ze wskazaniem sposobu, w jaki przepisy te zostały naruszone. Nie może być natomiast żadnych wątpliwości co do tego, że wniesiona w terminie skarga kasacyjna nie zawierała żadnego uzasadnienia podstaw kasacyjnych, a uzasadnienie to zostało dopiero przedłożone przy piśmie z dnia 4 lutego 2025 r., jako część podpisanego (na wezwanie sądu) egzemplarza skargi kasacyjnej.
Sąd nie podziela stanowiska pełnomocnika spółki, że wszystko poza wskazaniem przepisu prawa naruszonego przez sąd pierwszej instancji należy uznać za uzasadnienie podstawy kasacyjnej. To, jak należy formułować podstawy kasacyjne, wynika z art. 174 p.p.s.a., który – wbrew sugestii pełnomocnika spółki – nie ogranicza obowiązku strony w tym względzie do samego wskazania uchybionego w jej ocenie przepisu. Rozbudowanie zarzutów kasacyjnych w petitum środka odwoławczego poprzez wskazanie naruszonego przepisu oraz sposobu jego naruszenia przez sąd spełnia wymóg z art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a., tj. wymóg przytoczenia podstaw kasacyjnych. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych następuje w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, stąd zdaniem Sądu należy uznać, że skarga kasacyjna pozbawiona jakiegokolwiek uzasadnienia nie zawiera uzasadnienia podstaw kasacyjnych.
Pełnomocnik spółki zdaje się sugerować, że jakiekolwiek uzasadnienie skargi kasacyjnej (część wniesionego pisma zatytułowana "UZASADNIENIE") spełnia wymóg z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. musi być uznane za istniejące uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Choć co do zasady można się zgodzić z pełnomocnikiem, że sąd administracyjny nie może odrzucić skargi kasacyjnej z powołaniem się na nieusuwalny brak konstrukcyjny tej skargi, tj. brak uzasadnienia podstaw kasacyjnych, gdy uzasadnienie to jest w jego ocenie nieprzekonujące, w badanej sprawie nie zachodzi tego typu przypadek. Część wniesionej w terminie ustawowym skargi kasacyjnej zatytułowana "UZASADNIENIE" to w sposób oczywisty uzasadnienie wyroku w sprawie o sygn. akt I SA/Op 108/23 (pierwsze siedem stron tego uzasadnienia), nie uzasadnienie środka odwoławczego od tego wyroku. Założenie pełnomocnika spółki, że dołączenie do petitum skargi kasacyjnej uzasadnienia jakiegokolwiek dokumentu spełnia wymóg z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jest bezzasadne i świadczy o niezrozumieniu istoty postępowania kasacyjnego. W sytuacji, gdy jest oczywiste, że przedłożone "uzasadnienie" nie jest uzasadnieniem podstaw kasacyjnych, a z takim przypadkiem mamy do czynienia w badanej sprawie, zachodzą przesłanki do stwierdzenia istnienia nieusuwalnego braku konstrukcyjnego skargi kasacyjnej, przewidzianego wprost w art. 177a p.p.s.a., a w konsekwencji występuje podstawa do odrzucenia skargi kasacyjnej. Z tego powodu zastosowanie przez sąd pierwszej instancji art. 178 p.p.s.a. należy uznać za prawidłowe i zgodne z prawem, a zażalenie za bezzasadne.
Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.
Sylwester Marciniak
Sędzia NSA