I FZ 265/25 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-12-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-12-08 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Sylwester Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6111 Podatek akcyzowy Hasła tematyczne Wstrzymanie wykonania aktu Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono zażalenie Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 61 § 3 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 listopada 2025 r. sygn. akt I SA/Bd 341/25 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 16 kwietnia 2025 r. nr 0401-IOA.4105.3.2025 w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego postanawia oddalić zażalenie. Sylwester Marciniak Sędzia NSA Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 341/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej: sąd pierwszej instancji) odmówił D. A. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej przez niego decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 16 kwietnia 2025 r. w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), wskazał przesłanki, które muszą być spełnione, by wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej został uwzględniony, w tym m.in. zwrócił uwagę, że to do wnioskodawcy należy wykazanie okoliczności uzasadniających możliwość powstania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym okoliczności te powinny mieć charakter konkretny i zindywidualizowany (wnioskodawca powinien przedstawić swoją konkretną sytuację majątkową i wpływ na nią ewentualnej egzekucji). Jeśli wniosek nie zawiera konkretnych informacji, popartych stosowną dokumentacją, sąd nie ma obowiązku samodzielnie ustalać na podstawie akt sprawy, czy istnieją przesłanki wstrzymania wykonania aktu (na podstawie akt sąd może co najwyżej sprawdzić wiarygodność informacji o sytuacji majątkowej skarżącego). Brak należytego uzasadnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej w istocie uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. W ocenie sądu w badanej sprawie wniosek nie został wystarczająco umotywowany, w związku z czym nie można uznać, że udzielenie ochrony tymczasowej było zasadne. Sąd podkreślił, że nie może w ramach rozstrzygania wniosku o wstrzymaniu wykonania aktu dokonywać oceny legalności zaskarżonego aktu. Skarżący tymczasem nie przedstawił w swym wniosku argumentów przemawiających za wystąpieniem niekorzystnych z punktu widzenia jego interesów następstw wykonania decyzji, tj. że mógłby ponieść znaczną szkodę lub mogłyby powstać trudne do odwrócenia skutki. Skarżący nie przedstawił też dokumentów finansowych i majątkowych na poparcie wniosku. W ocenie sądu obligowało go to do uznania niewykazania przez skarżącego, że zasadne jest wstrzymanie wykonania decyzji. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i natychmiastowe, w pełni i bezwarunkowe wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a także rozpoznanie sprawy w trybie pilnym z uwagi na wystąpienie nieodwracalnego, wielowymiarowego ryzyka szkody majątkowej, zawodowej, rodzinnej oraz psychicznej. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że: - na wczesnym etapie postępowania organ podatkowy poinformował go, że nie będą naliczane odsetki, po czym odsetki naliczył, mimo istniejącego sporu i niezakończonego postępowania, co oznacza, że działanie organu jest sprzeczne z zasadą zaufania obywatela do państwa oraz stabilności decyzji w świetle art. 8 k.p.a. i art. 2 Konstytucji RP; - nie doręczono mu upomnienia, mimo że jest to ustawowy warunek wszczęcia egzekucji administracyjnej, a zatem organ naruszył art. 15 § 1 u.p.e.a., co samo w sobie czyni egzekucję bezprawną, a jej skutki są nieodwracalnymi; - zajęcie środków prowadziłoby do natychmiastowej utraty płynności finansowej, niewykonania zobowiązań kontraktowych, naliczania odsetek i kar umownych, utraty klientów oraz realnego ryzyka windykacji wtórnych, a straty te nie mogłyby zostać wyrównane nawet w przypadku korzystnego rozstrzygnięcia sprawy, co jest klasycznym przykładem nieodwracalnej szkody majątkowej w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.; - organ w postępowaniu błędnie identyfikował pojazd i nieprawidłowo określił podstawę opodatkowania, ignorując argumenty skarżącego i prowadząc postępowanie niestarannie – decyzja obarczona takim poziomem wątpliwości nie powinna być wykonywana przed ostateczną kontrolą sądową; interes publiczny wymaga, by decyzje o niepewnej legalności nie były wykonywane przed rozstrzygnięciem sądowym – generowanie roszczeń odszkodowawczych i niszczenie zaufania obywatela do państwa stoi w sprzeczności z interesem publicznym; - skarżący wykonuje zawód agenta celnego, co wymaga utrzymania nieposzlakowanej sytuacji prawnej, pełnej terminowości finansowej, braku obciążeń egzekucyjnych i stabilnej sytuacji zawodowej – egzekucja doprowadziłaby do zaburzenia płynności finansowej, utraty zdolności do wykonywania obowiązków, powstania przeszkód administracyjnych i faktycznych, a w konsekwencji do ryzyka utraty wpisu, nie z winy skarżącego, lecz wskutek działań organu; taka ingerencja w wykonywanie zawodu stanowi kwalifikowaną nieodwracalną szkodę i stoi w sprzeczności z interesem publicznym; - działania organu spowodowały zaburzenia snu, narastający stres, obniżoną zdolność do pracy oraz stałe napięcie związane z groźbą nagłej utraty środków, co w połączeniu z obowiązkami zawodowymi i rodzinnymi powoduje przeciążenie psychiczne – egzekucja doprowadziłaby do eskalacji tych skutków; - na skarżącym spoczywa obowiązek opieki nad osobą w podeszłym wieku, a zajęcie środków lub utrata płynności uniemożliwi finansowanie tej opieki, zaburzy możliwość reagowania na potrzeby zdrowotne, w konsekwencji narażając zdrowie tej osoby, co narusza art. 30 i art. 47 Konstytucji RP – organy całkowicie pominęły tę okoliczność, mimo jej kluczowego znaczenia przy ocenie przesłanki interesu indywidualnego; - środki przeznaczone na inwestycje długoterminowe oraz realizację projektów zawodowych i zapewnienie stabilności finansowej są zagrożone, co w przypadku ich zajęcia doprowadziłoby do wstrzymania prac, utraty dotychczasowych wkładów, niewykonania umów oraz strat nieodwracalnych ekonomicznie; - w sprawie występują łącznie: groźba nieodwracalnej szkody majątkowej, psychicznej i życiowej, ryzyko utraty zawodu, naruszenie obowiązków rodzinnych i godności, liczne błędy organów administracji oraz brak pewności co do legalności decyzji, co stanowi modelowy przykład konieczności wstrzymania wykonania. Do zażalenia skarżący dołączył potwierdzenie wpisu na listę agentów celnych. Organ nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podkreślić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wykonalności takiego aktu lub czynności, wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a. Wywieranie skutków finansowych dla zobowiązanego do zapłaty danego podatku jest naturalną konsekwencją egzekucji administracyjnej i choć skutki w tym zakresie są oczywiste i ujemne (prowadzą do zmniejszenia majątku), instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Z zażalenia nie wynika, by w przypadku skarżącego zaistniały przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a., przedstawiona w tym piśmie argumentacja jest bowiem nader ogólnikowa i całkowicie gołosłowna (jedyny przedłożony dokument jest ogólnodostępny w Systemie Informacyjnym Skarbowo-Celnym). Odnosząc się do argumentów zażalenia, należy przede wszystkim podkreślić, że za wstrzymaniem wykonania decyzji nie mogą przemawiać argumenty o możliwych wadliwościach zaskarżonego aktu administracyjnego, czy poprzedzającego go postępowania przed organami. Jak trafnie wskazał sąd pierwszej instancji, w toku postępowania wpadkowego z wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie są badane merytoryczne zarzuty wobec zaskarżonej decyzji. Przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie mają żadnego związku z legalnością zaskarżonego aktu, która badana jest dopiero w głównym postępowaniu i nie ma wpływu na możliwość udzielenia ochrony tymczasowej. Subiektywne przekonanie skarżącego, że decyzja, której legalność jest w jego ocenie wątpliwa, nie powinna być wykonywana, jest nie do pogodzenia z treścią art. 61 § 1 p.p.s.a., przewidującego zasadę wykonalności zaskarżonego aktu. Ponieważ sądy administracyjne co do zasady sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, należy stwierdzić, że naturalne i typowe dla postępowania sądowoadministracyjnego jest zarzucanie przez strony skarżące niezgodności z prawem działaniom organów i aktom przez nie wydawanym. Gdyby uznać w tym zakresie argumenty skarżącego, zasadą byłoby udzielanie ochrony tymczasowej, a tak nie jest. Ochrona taka udzielana jest tylko wtedy, gdy wnioskodawca o nią się ubiegający wykaże wystąpienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Tego wymogu skarżący nie spełnił. Podobnie należy ocenić argumenty na temat wpływu postępowania przed organami, wydania zaskarżonej decyzji i potencjalnej egzekucji na stan zdrowia psychicznego skarżącego – wejście w spór z organami administracji publicznej, zwłaszcza w sytuacji, gdy wymaga to wniesienia skargi do sądu, wiąże się z potencjalnym wzrostem stresu czy innego rodzaju napięć psychicznych, zwłaszcza dla osoby fizycznej nieprzyzwyczajonej do takich obciążeń. Nie oznacza to, że w każdym przypadku, w którym taka sytuacja występuje, powinno to automatycznie prowadzić do udzielenia ochrony tymczasowej – zwłaszcza że w żaden sposób nie zmienia to tego, że skarżący nadal uwikłany jest w spór z organami podatkowymi i musi ponosić ciężar stresu związanego z udziałem w postępowaniu sądowym. Z kolei wszystkie argumenty dotyczące możliwego wpływu ewentualnej egzekucji na sytuację finansową skarżącego są tak ogólnikowe, że uniemożliwiają jakąkolwiek ich merytoryczną ocenę. Skarżący jedynie hasłowo wskazuje na "natychmiastową utratę płynności finansowej", "niewykonanie zobowiązań kontraktowych, naliczanie odsetek i kar umownych", "utratę klientów" oraz "realne ryzyko windykacji wtórnych". Skarżący nie mniej ogólnie sygnalizuje, że utrata płynności uniemożliwi mu finansowanie opieki nad niezidentyfikowaną w żaden sposób "osobą w podeszłym wieku". Równie lakonicznie, choć nieco sprzecznie z twierdzeniami o "natychmiastowej utracie płynności finansowej" są argumenty o zagrożeniu "środków przeznaczonych na inwestycje długoterminowe oraz realizację projektów zawodowych i zapewnienie stabilności finansowej". Żadne z tych twierdzeń skarżącego nie mogą jednak przynieść oczekiwanych przez niego skutków, Sąd nie może bowiem ocenić ich zasadności nie mając żadnego punktu odniesienia, tj. jakichkolwiek danych dotyczących stanu majątkowego i finansowego skarżącego. Poza sporem jest wartość przedmiotu zaskarżenia w badanej sprawie (13 331 zł), co jednak samo w sobie o niczym nie świadczy, niewątpliwie bowiem skutki egzekucji określonej kwoty zależą nie tylko od jej wysokości, ale również od wartości majątku, z którego egzekucja może być dokonywana. Znaczna szkoda, która grozi wnioskodawcy, musi mieć charakter realny i wymierny oraz winna mieć ona znaczny wpływ na sytuację majątkową wnioskodawcy. W sprawie trudno taki wpływ dostrzec, skarżący bowiem uchylił się od podania jakichkolwiek precyzyjnych danych na temat majątku, który mógłby być objęty egzekucją. W takiej sytuacji nie sposób ocenić zasadności twierdzeń o utracie płynności finansowej, zagrożeniu zainwestowanych środków, groźbie niewykonania kontraktów, niemożności zajęcia się starszą osobą, itp., nie można bowiem stwierdzić, czy istotnie skutki egzekucji mogą prowadzić do takich skutków, jeśli nie wiadomo w ogóle, jaka jest sytuacja finansowa skarżącego. W związku z lakonicznymi i ogólnikowymi argumentami zażalenia warto dodać, że nawet jeśli zagrożenia przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji opisane przez skarżącego występują w sprawie, nie jest to wystarczające do pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku czy zażalenia – sąd musi mieć o tych okolicznościach wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Skarżący nie wykazał natomiast, że zachodzi realna możliwość zaistnienia którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. I wniosek i zażalenie zostały uzasadnione w sposób uniemożliwiający ocenę pod tym kątem sytuacji skarżącego, który nadto nie przedłożył dokumentów obrazujących swoją sytuację finansową, które pozwoliłyby uprawdopodobnić podnoszone okoliczności. Do oceny zasadności wniosku konieczne jest dysponowanie przez sąd aktualnymi i pełnymi danymi o stanie majątkowym, uzyskiwanych dochodach, stanie środków finansowych skarżącego. Sam fakt istnienia obowiązku wykonania zaskarżonej decyzji nie może stanowić przesłanki uzasadniającej wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Samo wyegzekwowanie świadczenia pieniężnego, choć powoduje uszczuplenie majątku zobowiązanego, nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest okoliczność wykonywania przez skarżącego zawodu agenta celnego. Skreślenie z listy agentów celnych możliwe jest tylko w określonych przypadkach (por. art. 80 Prawa celnego) i żaden nich nie wystąpi automatycznie w razie konieczności wyegzekwowania decyzji podatkowej. Twierdzenia skarżącego w tym względzie nie wynikają z przepisów prawa. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącego, że sąd pierwszej instancji naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. Wniosek skarżącego został przez sąd prawidłowo oceniony jako niewskazujący na spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., stąd zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Sylwester Marciniak Sędzia NSA ----------------------- 6
Pełny tekst orzeczenia
I FZ 265/25
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.