I FZ 24/26

I FZ 24/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hieronim Sęk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Koszty sądowe
Sygn. powiązane
I SA/Gl 1449/24 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2025-11-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 220 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 1449/24 o odrzuceniu skargi B. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w L. (wcześniej: B. sp. z o.o. z siedzibą w L.) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 28 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
1. B. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w L. (poprzednio: B. sp. z o.o. z siedzibą w L.; dalej: Spółka lub Skarżąca), w zażaleniu z dnia 5 grudnia 2025 r. zaskarżyła w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 1449/24. Postanowieniem tym Sąd odrzucił skargę Spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 28 września 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2015 r.
2. W sprawie tej na mocy zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 7 października 2025 r. Skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 7.540 zł - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania - pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 13 października 2025 r. W tej sytuacji termin siedmiodniowy do uiszczenia wpisu od skargi upływał więc z dniem 20 października 2025 r. [a nie "27" października 2025 r. jak omyłkowo podał Sąd pierwszej instancji - przyp. NSA]. Skarżąca w wyznaczonym terminie nie opłaciła skargi.
Sąd odrzucił zatem skargę na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji odnotował w motywach tego rozstrzygnięcia, że zamieszczony w skardze wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. poprzez zwolnienie z konieczności uiszczenia wpisu, został prawomocnie rozpoznany postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 lipca 2024 r., sygn. akt I SPP/Gl 345/23. Tym bowiem postanowieniem utrzymano w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 21 maja 2024 r., sygn. akt I SPP/Gl 345/23, o odmowie przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
Dodatkowo Sąd zaznaczył, że postępowanie sądowe w niniejszej sprawie było zawieszone postanowieniem z dnia 2 grudnia 2024 r. na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a. (z uwagi na śmierć jedynego członka zarządu Spółki), a podjęte postanowieniem z dnia 29 września 2025 r. (o czym zawiadomiono pełnomocnika Spółki), gdyż z danych Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wynikało, że Spółkę postawiono w stan likwidacji, a likwidatorem została W. R.
3. W zażaleniu Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia o odrzuceniu skargi w całości, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie:
1) art. 124 § 1 pkt 1 i § 2 P.p.s.a. przez niezastosowanie i w konsekwencji uznanie za skuteczne szeregu czynności prowadzonych w toku postępowania, włącznie z prowadzoną procedurą rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów, w sytuacji, gdy zgodnie ze wskazanymi przepisami zawieszenie postępowania miało skutek od dnia śmierci członka zarządu;
2) art. 220 § 3 P.p.s.a. przez niewłaściwą wykładnię na skutek przyjęcia, że sąd administracyjny może odrzucić skargę z uwagi na nieuiszczenie wpisu mimo nieprawidłowego rozpoznania - wobec braku zawieszenia postępowania - wniosku o zwolnienie od wpisu sądowego złożonego przez Spółkę.
W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca powołała się na wcześniejszą okoliczność wystąpienia braku w organie osoby prawnej, która uniemożliwiała jej działanie. To zaś - jej zdaniem - rzutowało na czynności podejmowane przez Sąd w ramach postępowania dotyczącego rozpoznania wniosku Spółki o zwolnienie od wpisu sądowego.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiadało prawu.
4.2. Nieporozumieniem był zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi przepisów art. 124 § 1 pkt 1 i § 2 P.p.s.a. Przepisy te w ogóle nie miały i nie mogły mieć zastosowania w ramach niniejszej sprawy.
Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela, z zastrzeżeniem § 3 [§ 3 stanowi, że nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego].
Z kolei w świetle art. 124 § 2 P.p.s.a. w przypadkach wymienionych w § 1 pkt 1, 4 i 7 zawieszenie ma skutek od dnia zdarzeń, które je spowodowały. Zdarzenia te nie wstrzymują jednak wydania orzeczenia, jeżeli nastąpiły po zamknięciu rozprawy.
Na tle sprawy objętej zażaleniem mieliśmy do czynienia nie ze śmiercią strony (bo stroną postępowania sądowego nie byłą osoba fizyczna), lecz ze śmiercią członka zarządu Spółki, która była stroną postępowania sądowego jako osoba prawna.
W odniesieniu do osób prawnych, jaką jest między innymi spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, na każdym etapie sprawy bada się zdolność sądową i zdolność procesową takiego podmiotu. Obligatoryjne zawieszenie postępowania powinno bowiem nastąpić (i w tej sprawie miało to miejsce już wcześniej, po czym postępowanie zostało podjęte wobec odpadnięcia przyczyny zawieszenia), jeśli zachodzą braki w składach organów jednostek organizacyjnych uniemożliwiające ich działanie, gdyż zgodnie z art. 28 P.p.s.a. jednostki takie dokonują czynności przez swoje organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Sytuacji tego rodzaju dotyczy art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie.
Naruszenia jednak tego przepisu w zażaleniu nie zarzucano.
Niezależnie nawet od braku zarzutu na tym polu, stwierdzić należało, że zarówno wezwanie o uiszczenie wpisu od skargi wyrażone zarządzeniem z dnia 7 października 2025 r., jak i zaskarżone postanowienie z dnia 27 listopada 2025 r. o odrzuceniu skargi, zostały podjęte/wydane wobec podmiotu, do którego przesłanka zawieszenia z art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a. się nie odnosiła. Owszem, w składzie organu Spółki (tj. jej zarządu) zachodził ów brak, gdyż jedyny członek zarządu zmarł, jednak nie był to brak uniemożlwiający działanie Spółki. W podanym czasie (październik i listopad 2025 r.) miała ona bowiem osobę uprawnioną do działania w jej imieniu w postaci likwidatora. Stan ten ujawniony został w Rejestrze Przedsiębiorców w dniu 26 sierpnia 2025 r. i uprawniał Sąd pierwszej instancji do podjęcia zawieszonego postępowania, a następnie przystąpienia do czynności zmierzających do rozpoznania sprawy, w tym do wezwania Spółki o uiszczenie wpisu od skargi.
Na etapie rozpoznawania zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze, że Spółka nie utraciła zdolności sądowej (nie została wykreślona z rejestru), nie utraciła też zdolności procesowej (może aktywnie prowadzić swoją sprawę i można doręczać jej rozstrzygnięcia sądowe, gdyż reprezentuje ją likwidator), a pełnomocnictwo dla radcy prawnego R. A. nie wygasło (otwarcie likwidacji Spółki nie wpływa na skuteczność oraz moc udzielonych wcześniej pełnomocnictw, za wyjątkiem wygaśnięcia prokury, co akurat wprost przewiduje art. 284 § 1 Kodeksu spółek handlowych).
W takim stanie rzeczy zarzut niezastosowania przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 124 § 1 pkt 1 i § 2 P.p.s.a. należało uznać za niezasadny.
4.3. Zgodnie z art. 220 § 3 P.p.s.a., który był objęty drugim z zarzutów zażalenia, skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że po otwarciu likwidacji i ustanowieniu likwidatora, Spółkę należało "na nowo" wezwać o uiszczenie wpisu sądowego od skargi, zastrzegając przy tym rygor odrzucenia skargi przewidziany w cytowanym wyżej przepisie.
Jeśli zaś Spółka uważała, że wezwanie ją o uiszczenie wpisu od skargi na podstawie zarządzenia z dnia 7 października 2025 r. było nieuprawnione/prawnie wadliwe, miała możliwość zaskarżenia tego zarządzenia stosownie do przepisu art. 227 § 1 P.p.s.a. Miała także możliwość złożenia ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, jeśli uważała, że takową pomoc powinna otrzymać (pierwszy wniosek był zawarty w skardze i został prawomocnie rozpoznany w sposób odmowny, a postanowienia w tym przedmiocie wydane pozostawały prawnie niewzruszone). Tymczasem w terminie otwartym do uiszczenia żądanego wpisu od skargi Spółka ani nie wniosła zażalenia na zarządzenie dotyczące tegoż wpisu, ani nie złożyła wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy zmierzającego do wzruszenia postanowienia wcześniej wydanego.
Z tego względu nieskuteczna pozostawała na etapie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi i w granicach tej właśnie sprawy próba kontestowania dopuszczalności wezwaniu do uiszczenia wpisu czy podważania prawomocnej odmowy przyznania prawa pomocy w ramach poprzedniego wniosku.
Trudno zresztą uznać, aby autor zażalenia będący zawodowym pełnomocnikiem - radcą prawnym zachował szczególną staranność w prowadzeniu tych spraw Spółki. Przypomnieć tylko wypadało, że zasłaniając się niewiedzą powiadomił Sąd o śmierci członka zarządu Spółki, którą cały czas reprezentował, dopiero pół roku po dacie zgonu, a jednocześnie w tym samym czasie złożył w imieniu Spółki między innymi formularz PPPr oraz sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Natomiast obecnie nie odpowiedział w żaden sposób na prawidłowo doręczone wezwanie o uiszczenie wpisu, reagując dopiero na postanowienie o odrzuceniu skargi.
Skoro zatem mimo wezwania Skarżąca w terminie siedmiu dni nie uzupełniła wpisu, a jednocześnie nie była zwolniona z kosztów sądowych i w odpowiedzi na wezwanie o uiszczenie wpisu nie wnosiła o prawo pomocy, to nie było dostatecznych przesłanek, aby zakwestionować prawidłowość wykładni i zastosowania przez Sąd w zaskarżonym postanowieniu art. 220 § 3 P.p.s.a. i odrzucenia skargi.
4.4. Wobec niezasadności zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.