I FZ 202/25

I FZ 202/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marek Kołaczek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Odrzucono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 180
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu 5 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 sierpnia 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 235/24 oddalającego wniosek M.T. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi G.Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 21 grudnia 2023 r., nr 2401-IOV1.4103.300.2021.KLO w przedmiocie podatku od towarów i usług za I i II kwarał 2013 r. postanawia: odrzucić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 18 sierpnia 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 235/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek M.T. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi G.Z. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Organ) z 21 grudnia 2023 r.
w przedmiocie podatku od towarów i usług za I i II kwarał 2013 r.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżąca nie wykazała swojego interesu prawnego w postępowaniu toczącym się na skutek skargi, warunkującego dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w roli uczestnika tego postępowania. Zawarcie umowy darowizny, na którą powołuje się Skarżąca, co do zasady spowodowało powstanie pomiędzy jej stronami określonych praw i obowiązków cywilnoprawnych, jednakże
w przedmiotowym postępowaniu właściwy organ podatkowy dokonał określenia zobowiązania podatkowego w stosunku do innego niż Skarżąca podmiotu. Wynik niniejszej sprawy, w której sąd administracyjny dokona oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (określającej w stosunku do innego podmiotu zobowiązanie podatkowe), nie dotyczy bezpośrednio sytuacji prawnej Skarżącej, albowiem zastosowana w postępowaniu administracyjnym norma materialnoprawna tej sytuacji nie kształtuje. Określone w decyzji zobowiązanie podatkowe ciąży na innym niż Skarżąca podmiocie. Natomiast to, że Skarżąca powiązała wynik sprawy sądowoadministracyjnej ze zobowiązaniami, czy prawami wynikającymi z umowy darowizny, świadczyć może jedynie o istnieniu interesu faktycznego, nie stanowi zaś o interesie prawnym w rozumieniu art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zawarcie umowy darowizny i toczące się postępowanie
o uznanie jej za bezskuteczną względem Skarżącej nie mają jakiegokolwiek wpływu na obowiązek podatkowy, jak też na zobowiązanie podatkowe, jakim finalnie obciążony został G.Z. (jej mąż).
Wobec powyższego uznał, że z wnioskiem wystąpiła osoba niemogąca wylegitymować się interesem prawnym, na który rzutowałby wynik postępowania sądowoadministracyjnego i na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. odmówił Skarżącej dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika
w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 235/24.
Od powyższego postanowienia zażalenie wywiódł Skarżący zarzucając naruszenie art. 33 § 2 p.p.s.a., poprzez brak niewłaściwą interpretację, która nie uwzględnia wartości podnoszonych w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dziewiąta izba) z 27 lutego 2025 r., C-277/24 M.B./Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu opublikowany w Dz. U. UE. C/2025/2175 zwany wyrokiem Adjak.
W rezultacie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy w taki sposób żeby dopuścić do uczestnictwa M.T. do postępowania o sygn. akt I SA/Gl 235/24.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny jest zobowiązany z urzędu badać, czy zażalenie zostało wniesione przez strony do tego upoważnione, gdyż jest to jedna z przesłanek dopuszczalności środka zaskarżenia. Rozważenia w przedstawionej sprawie wymaga, czy dopuszczalne jest, by Skarżący wywiódł zażalenie na postanowienie odmawiające innemu podmiotowi w trybie art 33 § 2 p.p.s.a. dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Zaznaczyć trzeba, że w myśl przywołanego przepisu, udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie.
Ustawodawca nie wskazuje kto jest legitymowany do wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w oparciu o przywołany przepis. Pozostaje zatem do rozważenia, czy prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje tylko podmiotowi, któremu sąd odmówił dopuszczenia do udziału w sprawie, czy również innym osobom (uczestnikom postępowania bądź osobom ubiegającym się o dopuszczenie ich do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym). Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu NSA z 26 lipca 2018 r., sygn. akt I OZ 693/18, przy powołaniu się na doktrynę i orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym zarzut naruszenia art. 33 § 2 p.p.s.a. może być skutecznie podniesiony tylko przez podmiot, któremu odmówiono dopuszczenia do udziału w sprawie. Prawo złożenia zażalenia na postanowienie o odmowie dopuszczenia konkretnej osoby do udziału w sprawie nie przysługuje innym uczestnikom postępowania bądź osobom ubiegającym się o dopuszczenie ich do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Odmowa dopuszczenia do udziału w postępowaniu w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a. nie rzutuje na prawa i obowiązki innych uczestników postępowania (inaczej niż jest to w przypadku art. 33 § 1 p.p.s.a., J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 117-118, uw. 2), dlatego wniesione przez nich zażalenia podlegają odrzuceniu ze względu na niedopuszczalność jego wniesienia wyrażającą się w braku legitymacji czynnej. Do wniesienia środka zaskarżenia wymagane jest bowiem istnienie pokrzywdzenia (gravamenu) lub interesu prawnego (postanowienia NSA z: 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OZ 547/10; 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 1384/14; z 15 maja 2015 r., sygn. akt I OZ 251/15, CBOSA, uchwała 7 Sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna - z 15 maja 2014 r., sygn. akt III CZP 88/13, OSNC 2014/11/108, T. Ereciński w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2016 t. III s. 29-31 uw. 8).
W konsekwencji na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie co do zasady zażalenie przysługuje temu, kto ma "w tym", czyli we wniesieniu zażalenia interes prawny, a zatem podmiotowi, który wnioskował o dopuszczenie, a w stosunku do którego zakwestionowano przesłanki dopuszczenia, a co za tym idzie konieczne jest zweryfikowanie przez sąd II instancji, czy wynik postępowania sądowego dotyczy interesu prawnego tej osoby. Nie istnieje norma prawna, z której wynikałby interes prawny w złożeniu zażalenia w takiej sytuacji przez stronę niezadowoloną z niedopuszczenia do udziału w postępowaniu innej osoby. Interes strony w takim przypadku jest wyłącznie interesem faktycznym.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należało stwierdzić, że G.Z. będącego Skarżącym w postępowaniu sądowym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 235/24 nie przysługiwało prawo do zaskarżenia postanowienia z 18 sierpnia 2025 r. odmawiającego M.T. dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania, dlatego wniesione przez niego zażalenie podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne. Odnosząc się jeszcze do zawartego w zażaleniu Skarżącego wniosku o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu zażaleniowym dotyczącym rozpatrzenia zażalenia wniesionego M.T. oraz powoływanego wcześniej interesu strony uznać należy, że wniosek jest bezprzedmiotowy.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznając,
że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw orzekł jak w sentencji na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.