I FZ 168/14

I FZ 168/14 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2014-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-05-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Danuta Oleś /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
I SA/Łd 135/14 - Wyrok WSA w Łodzi z 2014-10-14
I FSK 199/15 - Wyrok NSA z 2021-06-18
I FSK 201/15 - Wyrok NSA z 2021-06-18
I SA/Łd 133/14 - Wyrok WSA w Łodzi z 2014-10-14
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 61 par. 3, art. 141 par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. j. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Łd 135/14 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi A. sp. j. w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 9 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za marzec 2007 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 135/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił A. sp. j. w P. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 9 grudnia 2013 r.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że prawidłowo sporządzony wniosek o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności powinien zawierać uzasadnienie, umożliwiające dokonanie oceny, czy ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zostały spełnione. To na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Mając to na uwadze Sąd stwierdził, że A. sp. j. w P. (dalej jako "spółka") nie wskazała żadnych konkretnych okoliczności, które przemawiałyby za uwzględnieniem wniosku.
Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł pełnomocnik spółki, zarzucając:
- naruszenie art. 61 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") poprzez odmowę wstrzymania zaskarżonego aktu,
- naruszenie art. 166 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieuzasadnienie zaskarżonego postanowienia.
Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów procesu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie jest zasadne.
W myśl art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 P.p.s.a., tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205 oraz powoływane tam postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Sąd orzeka w kwestii wstrzymania wykonania na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla skarżącego niebezpieczeństw (por. postanowienie NSA: z 4 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 178/10, publ. Wspólnota 2010/12/26, z 21 stycznia 2010 r., sygn. akt II OZ 1200/09, publ. Wspólnota 2010/7/44).
Skoro obowiązkiem strony składającej wniosek jest szczegółowe uzasadnieniem okoliczności, odnoszących się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione (por. postanowienie NSA z 19 czerwca 2009 r., II GSK 466/09, LEX nr 563508), to obowiązkiem sądu na podstawie art. 141 § 4 w zw. z art. 61 § 3 P.p.s.a. jest szczegółowa ocena uzasadnionych we wniosku okoliczności.
W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone postanowienie, narusza dyspozycję art. 141 § 4 w zw. z art. 61 § 3 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Biorąc pod uwagę złożony przez stronę w niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji należy zauważyć, że Sąd I instancji nie odniósł się do okoliczności przedstawionych przez spółkę w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie decyzji, jak również do dołączonych dokumentów. W uzasadnieniu wniosku spółka wskazuje m. in., że zajęcie rachunku bakowego wiązałoby się z niebezpieczeństwem wyrządzenia podatnikowi znacznej szkody oraz spowodowaniem trudnych lub wręcz niemożliwych do odwrócenia skutków. W razie ewentualnego prowadzenia egzekucji z rachunku spółki, nie będzie ona w sanie prowadzić dalej działalności i zaspokoić Skarb Państwa tak zaległymi, jak i będącymi należnościami podatkowymi w sytuacji, gdy zostanie pozbawiona możliwości zarabiania pieniędzy, jak też w żaden sposób nie będzie mogła odzyskać płynności finansowej [...]. Wskazano również, że jednorazowa spłata zadłużenia publicznoprawnego, byłaby zapłatą o charakterze likwidacyjnym.
Sąd I instancji rozpatrując wniosek strony skarżącej ograniczył się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, że spółka nie wskazała żadnych konkretnych okoliczności, które przemawiałyby za uwzględnieniem wniosku, bez analizy zawartej we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji argumentacji, jak i dołączonych do wniosku dokumentów. Tymczasem obowiązkiem tego Sądu było odniesienie się do przedstawionych przez stronę skarżącą okoliczności w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a.
Należy także zauważyć, że przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a. dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania decyzji. Skutki te mają przy ocenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji znaczenie niejako potencjalne, nie chodzi, bowiem o to, że w jakimś zakresie rzeczywiście wystąpiły lub się ujawniły. Przepis ten wymaga tylko istnienia zagrożenia - "zachodzi niebezpieczeństwo", którego można się spodziewać na podstawie racjonalnej oceny zakresu wykonania zaskarżonej decyzji w czasie zawisłości sprawy w sądzie administracyjnym. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. jest wykazanie przez stronę we wniosku jednej z dwóch alternatywnych przesłanek tj. możliwości zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08, LEX nr 493849).
Rozpatrując ponownie wniosek spółki o wstrzymanie zaskarżonej decyzji Sąd I instancji winien odnieść się do argumentacji strony przedstawionej we wniosku.
Z uwagi na powyższe, na zasadzie art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.
O kosztach postępowania zażaleniowego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł, ponieważ przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. nie przewidują możliwości orzeczenia, co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a. przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia Sądu I instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę.