I FZ 153/26

I FZ 153/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-09-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-07-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Golecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Odrzucono zażalenie
Zwrócono wpis od zażalenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 195 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mariusz Golecki, po rozpoznaniu w dniu 8 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2026 r., sygn. akt III SA/Wa 2489/25 w przedmiocie uchylenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2026 r. sygn. akt III SA/Wa 2489/25 w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2025 r. nr 1401-IOV-5.4103.76.2025.2.EG w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r. postanawia: 1) odrzucić zażalenie, 2) zwrócić Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od zażalenia
Uzasadnienie
Postanowieniem z 7 maja 2026 r., sygn. akt III SA/Wa 2489/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił swoje wcześniejsze postanowienie z dnia 26 lutego 2026 r. sygn. akt III SA/Wa 2489/25 odrzucające skargę E. sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "DIAS", "Organ podatkowy") z 26 sierpnia 2025 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 26 lutego 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Skarżącej z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi tj.: niezłożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji Spółki w dacie jego udzielenia oraz niewskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia.
We wniesionym przez Skarżącą zażaleniu na wyżej wspomniane postanowienie, Skarżąca zwróciła uwagę na fakt wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze oraz wskazała, że dane z Krajowego Rejestru Sądowego – zawierające umocowanie osób, do udzielenia pełnomocnictwa do reprezentacji Spółki – są dostępne powszechnie, a warunkowanie nadania biegu skardze od ich przedstawienia jest nieproporcjonalne.
Dokonując analizy sprawy w ramach autokontroli Sąd doszedł do przekonania, że zażalenie jest oczywiście uzasadnione, co uprawniało Sąd do skorzystania z instytucji tzw. autokontroli zaskarżonego postanowienia bez przesyłania akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. W konsekwencji Wojewódzki Sad Administracyjny uchylił postanowienie z 26 lutego 2026 r.
Zażalenie na przedmiotowe postanowienie złożył Organ podatkowy, wnosząc o jego uchylenie i zarzucając mu naruszenie: art. 57 § 1, art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 46 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024 poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), poprzez niezasadne przyjęcie, że pomimo nieuzupełnienia we wskazanym terminie braków formalnych skargi poprzez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji Spółki, skarga nie podlega odrzuceniu oraz uznanie, że złożenie dokumentu wykazującego umocowanie nie jest konieczne, gdyż dane z Krajowego Rejestru Sądowego są dostępne powszechnie, w sytuacji, gdy w związku z brakiem wykonania wezwania do uzupełnienia braków formalnych, skarga podlegała odrzuceniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniesione zażalenie jest niedopuszczalne, gdyż żaden przepis ustawy nie przewiduje, aby zaskarżone postanowienie podlegało zaskarżeniu zażaleniem.
W myśl art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w dalszej części powołanego przepisu. Zaskarżonym postanowieniem uchylono postanowienie o odrzuceniu skargi, a takie postanowienie nie jest żadnym z postanowień wymienionych w drugiej części art. 194 § 1 p.p.s.a. Ponadto żaden inny przepis ustawy nie stanowi, aby na takie postanowienie służyło zażalenie. W szczególności takim przepisem nie jest art. 195 § 2 p.p.s.a.
Zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 195 § 2 p.p.s.a. jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Stosownie zaś do zdania drugiego powołanego przepisu, od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. W art. 195 § 2 p.p.s.a. potwierdza się zatem jedynie dopuszczalność zażalenia na postanowienie wydane po tym jak wojewódzki sąd administracyjny po uchyleniu na podstawie art. 195 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. zaskarżonego zażaleniem postanowienia rozpozna sprawę na nowo. Podkreślić należy, że z art. 195 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. wynika, że autokontrola postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego przeprowadzana na podstawie powołanego przepisu składa się z dwóch elementów. Po pierwsze, z uchylenia zaskarżonego postanowienia. Po drugie, z rozpoznania sprawy na nowo. Pierwszy element jest stałym składnikiem autokontroli. Wojewódzki sąd administracyjny w razie uznania, że zachodzi chociażby jedna z przesłanek zastosowania autokontroli (nieważność postępowania lub oczywista zasadność zażalenia) zawsze uchyla zaskarżone postanowienie. Drugi element zachodzi, używając słów ustawy, "w miarę potrzeby". Zdanie drugie art. 195 § 2 p.p.s.a. dotyczy postanowienia wydanego w ramach tego drugiego elementu autokontroli. Potwierdza to zastosowany w tym przepisie zwrot mówiący o dopuszczalności zaskarżenia "na zasadach ogólnych". Ten zwrot oznacza, że środek odwoławczy służy, gdy wraz z uchyleniem zaskarżonego postanowienia podjęto takie rozstrzygnięcie, które podlega zaskarżeniu na zasadach ogólnych, a więc w odniesieniu do postanowień na podstawie art. 194 § 1 p.p.s.a. Zatem, jeżeli Wojewódzki Sąd Administracyjny stosując art. 195 § 2 p.p.s.a. jedynie uchyli postanowienie o odrzuceniu skargi, to na takie postanowienie nie służy zażalenie. Żaden bowiem przepis nie przewiduje możliwości zaskarżenia takiego postanowienia.
Przyjęta wykładnia art. 195 § 2 p.p.s.a. ma też swoje uzasadnienie z punktu widzenia celowości dopuszczenia środka zaskarżenia na postanowienie wydane na podstawie powołanego przepisu, którym jedynie uchyla się zaskarżone postanowienie. Brak racjonalnego celu dopuszczenia środka zaskarżenia takiego postanowienia widać na przykładzie rozpoznawanej sprawy. Otóż przyjęcie dopuszczalności zażalenia na postanowienie z 7 maja 2026 r. spowoduje, że przedmiotem tego zażalenia będzie kwestia, która w innym przypadku nie byłaby rozstrzygana jako zagadnienie wpadkowe. Przepisy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują bowiem, aby inne strony postępowania niż skarżący mogły przedstawić w drodze zażalenia pod osąd Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienie związane z usunięciem braków formalnych skargi. Każda strona może twierdzić, że skarżący nie usunął braków formalnych skargi. Na skutek takiego twierdzenia, uznając je za zasadne, sąd może wydać postanowienie o odrzuceniu skargi. Jednakże jeżeli sąd takiego twierdzenia nie uzna za zasadne to przepisy postępowania nie przewidują, aby sąd w takim przypadku wydawał postanowienie, które by podlegało zaskarżeniu zażaleniem. Nie ma żadnych usprawiedliwionych racji, aby taką możliwość zaskarżenia stanowiska sądu, że braki formalne skargi zostały usunięte stwarzać w razie zastosowania autokontroli na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II OZ 248/23, z 11 marca 2021 r., sygn. akt II GZ 39/21, z 9 marca 2018 r., sygn. akt I OZ 183/18).
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
O zwrocie uiszczonego wpisu od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.