I FSK 994/25

I FSK 994/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bartosz Wojciechowski
Hieronim Sęk /przewodniczący/
Izabela Najda-Ossowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2671/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-03-06
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 361
art. 87 ust. 1 i 2, art. 86 ust. 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hieronim Sęk, Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska (spr.), Protokolant referent Adrian Piechota, po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2025 r. sygn. akt III SA/Wa 2671/24 w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. I sp. k. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 2 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za luty 2020 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od B. sp. z o.o. I sp. k. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 6 marca 2025 r., sygn. akt III SA/Wa 2671/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd pierwszej instancji/WSA) po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością I sp.k. z siedzibą w W. (dalej: Skarżąca/Spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: Organ) z 2 października 2024 r. w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za luty 2022 r. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie (dalej: NUS) z 30 września 2022 r. oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
2. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że terminy przedłużające dokonanie zwrotu podatku VAT na podstawie art. 87 ust 2 w związku z ust 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, z późn. zm., dalej: u.p.t.u) mają charakter materialnoprawny, ich upływ uniemożliwia dalsze kontynuowanie weryfikacji. Z tego tytułu zasadne jest kontrolowanie czy w ciągu wydanych postanowień o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym zachowana jest ciągłość przedłużeń. W tym kontekście wskazał, że wyrokiem z 20 sierpnia 2024 r. sygn. akt III SA/Wa 1154/24 uchylone zostały postanowienia organów obu instancji poprzedzające postanowienia wydane w sprawie. Tym samym odpadła materialnoprawna podstawa do kontynuowania postępowania w sprawie.
3. Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia wywiódł Organ. Zaskarżając wyrok w całości wniósł o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
4. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023 poz. 259, z późn. zm. dalej P.p.s.a.), naruszenie:
I. Przepisów prawa materialnego tj:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 87 ust. 1 i ust. 2 u.p.t.u. oraz art. 274b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2023 r. poz. 2383 z zm. dalej: O.p.), przez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji niezasadne uchylenie postanowienia Organu oraz poprzedzającego go postanowienia NUS wobec uznania, że w stanie faktycznym sprawy nie istniały podstawy do przedłużenia terminu na dokonanie zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za luty 2020 r., w sytuacji, gdy postanowienie o przedłużeniu terminu na dokonanie zwrotu nadwyżki podatku VAT zostało wydane ponieważ zasadność zwrotu wymagała dalszego dodatkowego zweryfikowania, a organ podatkowy prawidłowo zastosował art. 87 ust. 1 i ust. 2 u.p.t.u. w związku z art. 274b § 1 O.p., także dlatego, że termin do dokonania zwrotu jeszcze nie upłynął, bo został skutecznie przedłużony, a uchylenie postanowienia Organu z 19 marca 2024 r. oraz poprzedzającego postanowienia NUS z 9 maja 2022 r. nie wynikało z prawomocnego orzeczenia Sądu tj. wyroku WSA w Warszawie z 20 sierpnia 2024 r. syg akt III SA/Wa 1154/24 i nie było wiążące dla Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę,
II. Naruszenie przepisów postępowania w postaci: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.
- w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 127, art. 124, art. 181, art. 187 § 1 i 191, art. 210 § 4 oraz w zw. z art. 219, art. 217 § 2, art. 274b § 1 O.p. w związku z art. 87 ust. 1 i ust. 2 u.p.t.u., przez uchylenie postanowień organów obu instancji w wyniku przyjęcia, że w stanie faktycznym sprawy Organ wystarczająco nie wykazał i nie uzasadnił, aby zachodziła konieczność dalszej dodatkowej weryfikacji rozliczenia podatnika w związku ze złożeniem deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 Spółki za luty 2020 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, z uwagi na to, że analiza ustaleń faktycznych oraz materiału dowodowego potwierdzała prawidłowość rozstrzygnięć organów podatkowych, a uchybienia proceduralne nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy,
- w zw. z art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4 w zw. z art. 153 i z art. 170 P.p.s.a., przez nierozpoznanie istoty sprawy, co do meritum i ograniczenie zawartych w uzasadnieniu wyroku rozważań w istocie do kwestii faktu wydania wobec Skarżącej nieprawomocnego wyroku WSA w Warszawie sygn akt III SA/Wa 1154/24, w sytuacji, gdy od powołanego wyżej wyroku, Organ wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, co powoduje, że podstawa uchylenia postanowienia z 19 marca 2024 r. oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji z 9 maja 2022 r. nie wynika z prawomocnego orzeczenia Sądu i nie była wiążąca dla WSA rozpatrującego niniejszą sprawę,
- w zw. z art. 141 § 4 i art. 153 P.p.s.a przez wydanie orzeczenia, które w uzasadnieniu wyroku nie zawiera wskazania, co do dalszego postępowania, gdy w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ podatkowy, w sytuacji, gdy od wyroku WSA w Warszawie z 20 2sierpnia 024 r. o sygn. akt III SA/Wa 1154/24, Organ wniósł skargę kasacyjną, co powoduje, że podstawa uchylenia postanowienia Organu z 19 marca 2024 r. oraz poprzedzającego go postanowienia NUS z 9 maja 2022 r. nie wynika z prawomocnego orzeczenia Sądu.
5. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie od Organu na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przypisanych;
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
6. Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu. Za uzasadnione Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty naruszenia przez WSA art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 133 § 1, art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 153 i art. 170 P.p.s.a.
7. Naruszenia wskazanych przepisów Organ upatrywał w tym, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy stanowiącej rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu lecz ograniczył swoje rozważania w uzasadnieniu wyroku do wskazania wydania wobec Skarżącej nieprawomocnego wyroku przez WSA w Warszawie z 20 sierpnia 2024 r. sygn. akt III SA/Wa 1154/24, którym uchylone zostały wcześniejsze postanowienia o przedłużeniu zwrotu, mimo, że nie był on na ten moment prawomocny a Organ wskazywał, że wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Konsekwencją takiej oceny, zdaniem Organu, był brak zawarcia w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania w sprawie.
8. Odnosząc się do tych zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zgodnie z art. 170 P.p.s.a. prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, natomiast z art. 152 P.p.s.a. wynika, że w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Tak więc, zgodnie z przywołanym wyżej art. 170 P.p.s.a tylko prawomocne orzeczenie wiąże strony i sąd, który je wydał. Dlatego nieprawomocny wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego (także uwzględniający skargę) nie wywołuje, do czasu uprawomocnienia, skutków prawnych w postaci pozbawienia mocy wiążącej zaskarżonego aktu lub czynności, co oznacza, że zaskarżony akt (np. ostateczna decyzja) nadal pozostaje w obrocie prawnym, przy czym - co wynika z art. 152 § 1 P.p.s.a. - w razie uwzględnienia skargi nie wywołuje on skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 kwietnia 2022 r. sygn. akt I FSK 2277/21, wszystkie wyroki dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela powyższy pogląd.
9. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że WSA uchylając zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, powołał się na nieprawomocny wyrok WSA w Warszawie z 20 sierpnia 2024 r., który – po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Organu -został uchylony w całości przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 2 kwietnia 2026 r. w sprawie o sygn. akt I FSK 2160/24. Oczywiste jest, że wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych nie są prawomocne w momencie ich wydania, a zyskują ten przedmiot dopiero w sytuacji gdy strony postępowania nie wniosą skargi kasacyjnej w terminie 30 dni, zgodnie z art. 177 § 1 P.p.s.a.
10. Biorąc pod uwagę art. 170 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku naruszył ten przepis biorąc za podstawę orzekania wyrok który nie był wówczas prawomocny. Jest to o tyle istotne, że na podstawie owego nieprawomocnego orzeczenia Sąd pierwszej instancji uznał wygaśnięcie materialnoprawnego uprawnienia organów podatkowych do przedłużenia terminu zwrotu podatku w niniejszej sprawie, wobec skutecznego przerwania łańcucha przedłużeń tego terminu. W rezultacie uchybienie to miało doniosły wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia. WSA poza zakresem swoich rozważań pozostawił ocenę przedstawionych przez Organ przesłanek przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za luty 2020 r.
11. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasługujące na uwzględnienie zarzuty związane z oparciem zapadłego rozstrzygnięcia na wskazanym nieprawomocnym (a następczo uchylonym) wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Rozpoznanie pozostałych zarzutów na obecnym etapie jawi się jako przedwczesne, albowiem Sąd pierwszej instancji nie zajął stanowiska co do właściwych norm prawa materialnego a także pozostałych zarzutów naruszenia prawa procesowego postawionych w skardze wywiedzionej od decyzji.
12. Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę zobowiązany będzie odnieść się do zarzutów skargi uwzględniając okoliczność, że wyrok w sprawie o sygn. III SA/Wa 1154/24 nie stanowi podstawy przerwania ciągłości przedłużeń terminu zwrotu nadwyżki w podatku VAT za wskazany okres.
13. W świetle wskazanych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego oparł na art. 203 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 209 P.p.s.a.