I FSK 8/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-28
NSApodatkoweŚredniansa
podatek akcyzowynabycie wewnątrzwspólnotowesamochód osobowywartość rynkowapodstawa opodatkowaniauszkodzony pojazdskarżącyorgan podatkowypostępowanie podatkoweNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia uszkodzonego samochodu, uznając, że skarżący nie wykazał uzasadnionej przyczyny zaniżenia podstawy opodatkowania.

Skarżący wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora IAS dotyczącą podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. Organy podatkowe określiły wyższe zobowiązanie, uznając, że zadeklarowana podstawa opodatkowania znacznie odbiegała od średniej wartości rynkowej bez uzasadnionej przyczyny. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że skarżący nie wykazał uzasadnienia dla zaniżenia podstawy opodatkowania, a zarzuty procesowe i materialne były chybione.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez K. L. od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie. Decyzja ta utrzymywała w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Rzeszowie, określające zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia uszkodzonego samochodu osobowego w 2014 r. Organy podatkowe uznały, że zadeklarowana podstawa opodatkowania znacznie odbiegała od średniej wartości rynkowej pojazdu bez uzasadnionej przyczyny, co skutkowało określeniem wyższego zobowiązania. Skarżący zarzucał Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak uwzględnienia dowodów wskazujących na uszkodzenie pojazdu i specyfikę rynku niemieckiego, a także przerzucenie ciężaru dowodu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. był chybiony, ponieważ WSA prawidłowo odniósł się do kwestii stosowania K.p.a. w sprawie podatkowej. Sąd stwierdził również, że zarzuty procesowe dotyczące naruszenia Ordynacji podatkowej były niezasadne. NSA podkreślił, że to na podatniku spoczywa ciężar wykazania uzasadnionej przyczyny odbiegania ceny nabycia od wartości rynkowej, a skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów w tym zakresie. Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych z powodu czasu trwania postępowania, a także że nie doszło do przerzucenia ciężaru dowodu na stronę. Zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 104 ust. 8 i 9 u.p.a.) również uznano za chybiony, ponieważ opierał się na innym stanie faktycznym niż przyjęty przez Sąd. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona, a skarżący został obciążony kosztami postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ podatkowy postąpił prawidłowo, a skarżący nie wykazał uzasadnionej przyczyny zaniżenia podstawy opodatkowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ciężar dowodu wykazania uzasadnionej przyczyny zaniżenia podstawy opodatkowania spoczywa na podatniku. Skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów, aby uzasadnić różnicę między ceną nabycia a wartością rynkową, nawet uwzględniając uszkodzenia pojazdu i realia rynku niemieckiego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

u.p.a. art. 104 § ust. 8, 9 i 11

Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym

Podatnik ma obowiązek wykazać i uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające podanie podstawy opodatkowania odbiegającej od średniej wartości rynkowej. W przypadku braku takich dowodów, organ może określić prawidłową wysokość zobowiązania.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 121

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

K.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym

O.p. art. 70

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 207 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. a

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. a

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ciężar dowodu wykazania uzasadnionej przyczyny zaniżenia podstawy opodatkowania spoczywa na podatniku. Skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów na uzasadnienie różnicy między ceną nabycia a wartością rynkową. Przepisy K.p.a. nie mają zastosowania do spraw podatkowych w zakresie uzasadnienia decyzji.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie wyroku WSA. Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej (art. 121, 122, 187 § 1, 191 O.p.) przez organy podatkowe. Naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych z powodu długiego czasu postępowania. Przerzucenie ciężaru dowodu na stronę. Błędne zastosowanie art. 104 ust. 8 i 9 u.p.a.

Godne uwagi sformułowania

To na podatniku spoczywa ciężar wykazania, że różnica pomiędzy kwotą, o której mowa w art. 104 ust. 1 pkt 2 u.pa. - to jest kwotą, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić za samochód osobowy, a średnią wartością rynkową, o której mowa w art. 104 ust. 8 w związku z ust. 11 u.p.a., jest uzasadniona. W sytuacji natomiast, gdy podatnik nie przedstawi przekonujących wyjaśnień co do istnienia uzasadnionej przyczyny w różnicy pomiędzy kwotą, o której mowa w art. 104 ust. 1 pkt 2 u.pa. - to jest kwotą, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić za samochód osobowy, a średnią wartością rynkową, o której mowa w art. 104 ust. 8 w związku z ust. 11 u.p.a., ani nie dokona zmiany pierwotnie deklarowanej wysokości podstawy opodatkowania, to wskazane powyżej wątpliwości, co do jej prawidłowości będą uzasadniały wszczęcie przez organ postępowania podatkowego w sprawie określenia podstawy opodatkowania i należnego podatku akcyzowego w prawidłowej wysokości.

Skład orzekający

Roman Wiatrowski

przewodniczący

Hieronim Sęk

sprawozdawca

Dominik Mączyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku podatnika do wykazania uzasadnionej przyczyny zaniżenia podstawy opodatkowania przy nabyciu wewnątrzwspólnotowym pojazdu, zwłaszcza uszkodzonego. Interpretacja przepisów dotyczących wartości rynkowej i ciężaru dowodu w podatku akcyzowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia uszkodzonego pojazdu i interpretacji przepisów dotyczących podatku akcyzowego. Konieczność indywidualnej oceny dowodów w każdej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu podatku akcyzowego od samochodów, jakim jest ustalenie podstawy opodatkowania dla pojazdów uszkodzonych lub nabytych po niższej cenie. Jest to istotne dla osób importujących pojazdy z zagranicy.

Uszkodzony samochód z zagranicy – jak udowodnić niższą wartość, by zapłacić mniej akcyzy?

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 8/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dominik Mączyński
Hieronim Sęk /sprawozdawca/
Roman Wiatrowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Sygn. powiązane
I SA/Rz 304/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2020-07-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 752
art. 104 ust. 8, 9 i 11
Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Roman Wiatrowski, Sędzia NSA Hieronim Sęk (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Dominik Mączyński, Protokolant Agnieszka Plekan, po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Rz 304/20 w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 18 lutego 2020 r. nr 1801-IOA.4105.1.2020 w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. L. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie kwotę 900 (słownie: dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Przedmiot skargi kasacyjnej i odpowiedź na skargę kasacyjną
1.1. K. L. (dalej: Strona lub Skarżący) wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 304/20.
Wyrokiem tym Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.), oddalił skargę Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 18 lutego 2020 r. w przedmiocie podatku akcyzowego jak niezasadną.
Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Rzeszowie z dnia 26 listopada 2019 r., która odnosiła się do czynności wewnątrzwspólnotowego nabycia przez Stronę w 2014 r. uszkodzonego samochodu osobowego (marki [...], wwiezionego do Niemiec i tam opłaconego, a wcześniej zarejestrowanego w Szwajcarii). Z tytułu tego nabycia określono zobowiązanie w podatku akcyzowym w wysokości innej niż wykazana przez Stronę w 2014 r. w deklaracji uproszczonej (w deklaracji podano podstawę opodatkowania 15.204 zł i podatek akcyzowy 2.828 zł przy stawce 18,6%, który zapłacono w dniu 10 lipca 2014 r., natomiast w decyzji jako podstawę opodatkowania przyjęto 35.421 zł i podatek 6.588 zł przy tej samej stawce).
Powodem określenia wyższego zobowiązania w podatku akcyzowym było ustalenie przez organy, że wysokość zadeklarowanej podstawy opodatkowania bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiegała od średniej wartości rynkowej nabytego samochodu notowanej w Polsce. Strona zaś w toku postępowania podatkowego nie udzieliła pisemnych wyjaśnień ani nie przedłożyła dokumentów, które uzasadniałyby tak znaczną różnicę wartości pojazdu oraz nie dokonała korekty deklaracji w tym zakresie.
1.2. Skargą kasacyjną z dnia 22 września 2020 r. (sporządzoną przez adwokata), zaskarżono w całości wyrok Sądu pierwszej instancji, wniesiono o jego uchylenie w całości, rozpoznanie skargi i uchylenie decyzji organów obu instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych i rozpoznanie sprawy na rozprawie.
1.3. Skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie:
- przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, w zakresie:
1) art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 121, art. 122, art.187 § 1 i art.191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.; dalej: O.p.) przez oddalenie skargi i uznanie, że zaskarżona decyzja odpowiadała prawu, mimo że Skarżący wykazał wady w postępowaniu organów uniemożliwiające prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, co nie doprowadziło do właściwego zakończenia sprawy poprzez uchylenie decyzji organów obu instancji, zwłaszcza zaś:
a) niewzięcie pod uwagę rachunku zakupu i wyceny pojazdu wskazującej na koszt zakupu samochodu oraz jego rzeczywistą wartość w momencie zakupu, a które to dowody wespół z dokumentacją fotograficzną, opinią rzeczoznawcy i oględzinami wskazującymi na wysokie uszkodzenie pojazdu, uzasadniały określenie jego wartości w zadeklarowanej wysokości,
b) zaniechanie ustalenia istnienia uzasadnionej przyczyny odbiegania wysokości podstawy opodatkowania od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego, którą stanowią uwarunkowania na rynku, na którym samochód osobowy został nabyty, czyli w realiach rozpatrywanej sprawy - Republiki Federalnej Niemiec,
c) załatwienie sprawy po upływie prawie pięciu lat od momentu powstania zobowiązania podatkowego i uregulowania go przez Stronę w zadeklarowanej wysokości w terminie, co naruszyło zasadę zaufania do organów podatkowych,
d) przerzucenie ciężaru dowodu na Stronę, w sytuacji gdy to na organach spoczywał obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także nierozpatrzenie dokumentów przez nią przedłożonych, które wskazywały na "uzasadnioną przyczynę" odbiegania podstawy od wartości rynkowej;
2) art. 141 § 4 P.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie wyroku polegające na braku rozpoznania podniesionego przez Skarżącego zarzutu naruszenia art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) i nieustosunkowanie się do tego zarzutu;
- prawa materialnego w zakresie:
3) art. 104 ust. 8 i ust. 9 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2014 r. poz. 752, z późn. zm.; dalej: u.p.a.) przez błędne zastosowanie, w sytuacji gdy określona przez Stronę podstawa opodatkowania była uzasadniona z uwagi na wysoki stopień uszkodzenia pojazdu i specyfikę rynku niemieckiego, a wartość pojazdu została udowodniona za pomocą dokumentów w postaci rachunku zakupu i wyceny pojazdu.
1.4. Dyrektor IAS w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie tej skargi i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
2.1. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Tego rodzaju przesłanek na podstawie zawartości akt sądowych tej sprawy z urzędu nie odnotowano.
Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani do umorzenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 P.p.s.a., niezależnie od zarzutów skargi kasacyjnej (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40).
2.2. Wspomnieć należało również, że według art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł nie przedstawiać pełnej relacji z przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych zarzutów.
2.3. Wobec powyższego skarga kasacyjna została zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio P.p.s.a.). W takim ujęciu okazała się niezasadna i dlatego podlegała oddaleniu.
2.3.1. Oczywiście chybiony był zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. (zob. pkt 1.3 ppkt 2 tego uzasadnienia).
Odmiennie niż stwierdzono w skardze kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w wystarczający sposób "rozpoznał" i "odniósł się" do zarzutu skargi w zakresie naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. Mianowicie odnotował, że podstawę formalnoprawną decyzji Dyrektora IAS stanowiły przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, "natomiast k.p.a. nie ma zastosowania". W ten sposób jednoznacznie została wyrażona ocena sądowa, że także art. 107 § 3 - jako przepis wspomnianego Kodeksu - nie miał zastosowania w kontrolowanej przez Sąd sprawie podatkowej. Zawodowy pełnomocnik (adwokat), który reprezentował Skarżącego, nie powinien zatem mieć żadnych problemów z prawidłowym zidentyfikowaniem stanowiska Sądu pierwszej instancji w podanym tu zakresie, co tym bardziej niezrozumiałym czyniło postawienie tego rodzaju zarzutu kasacyjnego.
Nadto, wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, nawet gdyby wspomniana wypowiedź Sądu pierwszej instancji mogła zostać odczytana jako nadmiernie lapidarna (chociaż takiej cechy nie można było jej przypisać w świetle rodzaju sprawy zawisłej w Sądzie), to i tak nie mogła ona mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 pkt 2 K.p.a. przepisów tego Kodeksu nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie - Ordynacja podatkowa, z wyjątkiem przepisów działu IV ("Udział prokuratora"), V (uchylony) i VIII ("Skargi i wnioski"). Wymieniony w skardze kasacyjnej przepis art. 107 § 3 K.p.a. do tych działów nie należy.
Z kolei według art. 1 pkt 1 i pkt 3 ab initio ustawy - Ordynacja podatkowa ustawa ta normuje zobowiązania podatkowe i postępowanie podatkowe. Do takich zobowiązań zalicza się podatek akcyzowy, określony zaskarżoną decyzją Dyrektora IAS, którą wydano w ramach przepisów działu IV "Postępowanie podatkowe" tej Ordynacji.
Dodatkowo art. 6 u.p.a. przewiduje, że do postępowań w sprawach określonych w tej ustawie stosuje się przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, chyba że ustawa o podatku akcyzowym stanowi inaczej. W kwestii uzasadnienia decyzji podatkowej ostatnia z wymienionych ustaw nie zawiera odesłania do stosowania art. 107 § 3 K.p.a.
W takim stanie rzeczy w analizowanej sprawie sądowoadministracyjnej w ogóle nie mogło dojść do naruszenia art. 107 § 3 K.p.a., a tym bardziej w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
2.3.2. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego chybiony okazał się również drugi z zarzutów procesowych (zob. pkt 1.3 ppkt 1 niniejszego uzasadnienia). Zarzutem tym Skarżący zmierzał do podważenia prawidłowości rozstrzygnięcia sądowego o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. (zamiast wydania orzeczenia uchylającego decyzje organów obu instancji), a to na skutek [rzekomo] niedostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organy podatkowe przepisów art. 121, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p.
2.3.2.1. Po pierwsze, nieuprawnione było twierdzenie autora skargi kasacyjnej, że przy załatwianiu sprawy podatkowej nie wzięto pod uwagę rachunku zakupu i wyceny pojazdu wskazującej na koszt zakupu samochodu oraz jego rzeczywistą wartość w momencie zakupu, a które to dowody wespół z dokumentacją fotograficzną, opinią rzeczoznawcy i oględzinami wskazywały na wysokie uszkodzenie pojazdu, uzasadniając określenie jego wartości w zadeklarowanej wysokości.
W świetle zaskarżonej decyzji (zob. str. 1, 2 oraz 9-14) wszystkie wymienione powyżej elementy były brane pod uwagę i rozważane w postępowaniu podatkowym. Stanowiły one materiał dowodowy w sprawie określenia podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego przez Stronę. Dyrektor IAS wprost przecież napisał, że "W wyniku analizy przedmiotowej wyceny wraz z dołączoną dokumentacją fotograficzną, organ podatkowy stwierdził, iż nawet pomimo uwzględnienia wysokości współczynników uszkodzeń pojazdu i stopnia uszkodzenia pojazdu określonych przez uprawnionego rzeczoznawcę, wysokość zadeklarowanej przez Podatnika podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym przedmiotowego samochodu osobowego, odbiega od średniej wartości rynkowej tego samochodu, wyliczonej jak dla pojazdu w stanie uszkodzonym.".
Co więcej, kluczowa w tym aspekcie kwestia rodzaju i rozmiaru uszkodzeń przywiezionego pojazdu (potwierdzona złożoną przez Stronę wyceną uprawnionego rzeczoznawcy z dnia 5 czerwca 2014 r., dokumentacją fotograficzną oraz przeprowadzonymi oględzinami) nie była podważana przez organ podatkowy. Została ona uwzględniona przy ustaleniu średniej wartości rynkowej spornego samochodu na rynku krajowym, tj. w Polsce, jak wymaga tego art. 104 ust. 11 u.p.a. Wyliczając tę wartość przyjęto kwotę bazową brutto z zastosowaniem opcjonalnie najniższej możliwej wartości oraz korekty za przebieg i pierwszą rejestrację (78.400 zł, zamiast 78.500 zł podanej w wycenie rzeczoznawcy złożonej przez Stronę). Generalnie zaakceptowano również zastosowaną w wycenie rzeczoznawcy "metodę stopnia uszkodzenia", przyjmując w jej ramach stopień uszkodzenia pojazdu, współczynnik stopnia uszkodzenia oraz współczynnik uszkodzeń ukrytych. Natomiast pominięto, z przyczyn materialnoprawnych, czyli z uwagi na art. 104 ust. 11 u.p.a., tzw. współczynnik zbywalności. W tym ostatnim zakresie skarga kasacyjna nie formułowała jednak zastrzeżeń (nie zarzucono, aby doszło do naruszenia art. 104 ust. 11 u.p.a.), co zwalniało z konieczności dalszej wypowiedzi na ten temat w niniejszym wyroku.
2.3.2.2. Po drugie, jako nieporozumienie należało potraktować twierdzenie Skarżącego o zaniechaniu przez organ ustalenia istnienia uzasadnionej przyczyny odbiegania wysokości podstawy opodatkowania od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego, którą stanowią uwarunkowania na rynku, na którym samochód osobowy został nabyty, czyli w realiach rozpatrywanej sprawy - Republiki Federalnej Niemiec.
Słusznie bowiem Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę w zaskarżonym wyroku na tle przepisów art. 104 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 8, ust. 9 i ust. 11 u.p.a. - co zupełnie pominął autor skargi kasacyjnej - "że treść przywołanych regulacji wskazuje, że to podatnik dysponując wiedzą odnośnie do konkretnych okoliczności towarzyszących nabyciu danego samochodu osobowego po cenie odbiegającej od jego średniej wartości na rynku krajowym, okoliczności te powinien wykazać i uprawdopodobnić. To na nim spoczywa ciężar wykazania, że różnica pomiędzy kwotą, o której mowa w art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a., a średnią wartością rynkową, o której mowa w art. 104 ust. 8 w związku z ust. 11 tej ustawy, jest uzasadniona. W sytuacji natomiast, gdy podatnik nie przedstawi przekonujących wyjaśnień co do istnienia uzasadnionej przyczyny w różnicy pomiędzy kwotą, o której mowa w art. 104 ust. 1 pkt 2 u.pa. - to jest kwotą, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić za samochód osobowy, a średnią wartością rynkową, o której mowa w art. 104 ust. 8 w związku z ust. 11 u.p.a., ani nie dokona zmiany pierwotnie deklarowanej wysokości podstawy opodatkowania, to wskazane powyżej wątpliwości, co do jej prawidłowości będą uzasadniały wszczęcie przez organ postępowania podatkowego w sprawie określenia podstawy opodatkowania i należnego podatku akcyzowego w prawidłowej wysokości.".
W konsekwencji powyższego bierności Strony w postępowaniu podatkowym odnośnie do "wskazania przyczyn uzasadniających podanie wysokości podstawy opodatkowania w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego" nie można było kwalifikować jako [rzekome] zaniechania organu podatkowego. To nie organ podatkowy, lecz podatnik powinien dowieść powody dla których cena nabycia ma racjonalne uzasadnienie, mimo że znacznie obiega od wartości krajowej. Jeśli zatem Skarżący uważał, że z perspektywy oceny zagadnienia znacznego odbiegania deklarowanej podstawy opodatkowania pojazdu nabytego w Niemczach od średniej wartości rynkowej takiego pojazdu w Polsce, ważkie były realia (specyfika) rynku niemieckiego, gdzie ów pojazd został właśnie nabyty, to należało stosownymi działaniami własnymi wykazać taki stan rzeczy. Próba więc hasłowego tylko zasygnalizowania takiej możliwości i przypisanie organowi braku dokonania "analizy rynku na którym nabyto pojazd", nie mogły okazać się skuteczne.
2.3.2.3. Po trzecie, załatwienie sprawy po upływie prawie pięciu lat od momentu powstania zobowiązania podatkowego i uregulowania go przez Stronę w zadeklarowanej wysokości w terminie, nie mogło zostać zakwalifikowane jako naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych.
Dopóki bowiem nie doszło do przedawnienia zobowiązania w podatku akcyzowym (na zasadach wynikających z art. 70 O.p., co wiąże się z pięcioletnim terminem liczonym od końca roku podatkowego w którym upłynął termin płatności podatku, z uwzględnieniem okoliczności skutkujących jego zawieszeniem albo przerwaniem), organ może podejmować czynności zmierzające do zweryfikowania prawidłowości rozliczeń podatkowych oraz finalnie wydać decyzję inaczej określającą wysokość zobowiązania niż zadeklarowana przez Stronę. Tego typu czynności same przez się nie godzą zatem w zasadę zaufania, gdyż samoobliczenie podatku w podanym czasie może zostać wzruszone, o czym podatnik wie z racji powszechnego obowiązywania tych przepisów. Z kolei brak przedawnienia zobowiązania Strony w podatku akcyzowym został wyjaśniony w zaskarżonej decyzji (zob. str. 13) i nie stał się przedmiotem zarzutów w skardze kasacyjnej.
2.3.2.4. Po czwarte, w rozpoznanej sprawie nie doszło do przerzucenia ciężaru dowodu na Stronę, w sytuacji gdy to na organach spoczywał obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także nierozpatrzenia dokumentów przez nią przedłożonych, które wskazywały na "uzasadnioną przyczynę" odbiegania podstawy od wartości rynkowej.
Niezasadność tych zastrzeżeń wynika z wyjaśnień, które zostały już zaprezentowane w pkt 2.3.2.1 i pkt 2.3.2.2 niniejszego uzasadnienia.
2.3.3. Skarżący w płaszczyźnie prawa materialnego postawił zarzut naruszenia art. 104 ust. 8 i ust. 9 u.p.a. przez błędne zastosowanie.
Zarzut ten okazał się chybiony, gdyż był pochodny względem ustaleń faktycznych. Opierał się on na stanie faktycznym innym niż ten, który przyjął Sąd pierwszej instancji do wyrokowania i który nie został skutecznie wzruszony zarzutami procesowymi skargi kasacyjnej.
Powtórzyć więc wypadało, że podanej przez Stronę podstawy opodatkowania z rachunku zakupu w powiązaniu z przedłożoną wyceną rzeczoznawcy nie uzasadniał wysoki stopień uszkodzenia pojazdu, gdyż po jego uwzględnieniu nadal znacznie odbiegała ona od wartości rynkowej takiego samochodu w kraju. Podobnie w kwestii ewentualnego znaczenia "specyfiki rynku niemieckiego" wyjaśnione już zostało, że Strona takowej w postępowaniu podatkowym nie wykazała.
2.4. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, o czym stanowi art. 184 ab initio P.p.s.a. Powołując się na ten przepis orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
2.5. W zakresie rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego (punkt drugi sentencji), Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę, że: - zaskarżony wyrok oddalał skargę Skarżącego przy wartości przedmiotu zaskarżenia w przedziale kwot powyżej 1.500 zł do 5.000 zł; - skargę kasacyjną wniósł Skarżący; - Dyrektor IAS złożył odpowiedź na skargę kasacyjną sporządzoną przez radcę prawnego, który prowadził sprawę w pierwszej instancji, ale na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym organ był reprezentowany przez innego radcę prawnego; - skarga kasacyjna została oddalona.
Wobec takiego stanu faktycznego wskazać należało, że zgodnie z art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 w związku z art. 207 § 1 i art. 209 P.p.s.a. w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która ją wniosła, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ - jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę; do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego zalicza się jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach oraz poniesione wydatki; wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w orzeczeniu oddalającym skargę kasacyjną.
Natomiast według § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji - za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny - 100% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł. Stawka minimalna, w myśl § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 2 pkt 3 tego rozporządzenia, przy wspomnianej wartości przedmiotu zaskarżenia, wynosi 900 zł.
Na podstawie wykładni systemowej § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a-c powołanego rozporządzenia przyjęto, że za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje wynagrodzenie określone na zasadach wynikających z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a tego aktu prawnego (analogicznie jak przyjmowano to w poprzednim stanie prawnym na gruncie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12).
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono zatem na podstawie wymienionych w tym punkcie przepisów, zasądzając od Skarżącego na rzecz Dyrektora IAS kwotę 900 zł.
s. WSA (del.) D. Mączyński s. NSA R. Wiatrowski s. NSA H. Sęk

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI