I FSK 788/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2013 r. Głównym zarzutem skargi kasacyjnej było naruszenie przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 70 § 1, § 6 pkt 1 i art. 70c Ordynacji podatkowej). Skarżący argumentował, że bieg terminu przedawnienia nie został skutecznie zawieszony, mimo wszczęcia postępowań karnych skarbowych, wskazując na instrumentalny charakter tych postępowań, brak związku podmiotowego lub przedmiotowego, a także na wadliwe zawiadomienia. NSA, analizując stan faktyczny, stwierdził, że postępowanie karne skarbowe wszczęte przez Prokuraturę Okręgową w Poznaniu w 2014 r. nie dotyczyło bezpośrednio skarżącego, a późniejsze postępowanie wszczęte w 2018 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim, choć dotyczyło skarżącego, zostało wszczęte na krótko przed upływem terminu przedawnienia i nie zostało należycie uzasadnione w decyzji organu pod kątem braku instrumentalności. Dodatkowo, zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia z 26 kwietnia 2019 r. zostało dokonane po upływie terminu przedawnienia dla okresu od stycznia do listopada 2013 r. NSA podkreślił, że umorzenie postępowania karnego skarbowego wobec skarżącego może stanowić przesłankę bezskuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W związku z tym, NSA uznał, że zobowiązanie podatkowe za okres od stycznia do listopada 2013 r. uległo przedawnieniu, a w odniesieniu do grudnia 2013 r. brak było wystarczających wyjaśnień organu co do braku instrumentalności postępowania. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzję organu odwoławczego, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, w szczególności wpływu postępowań karnych skarbowych na bieg terminu przedawnienia oraz wymogów formalnych i materialnych zawieszania tego biegu.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności związanych z datami wszczęcia postępowań, zawiadomień i umorzenia postępowania karnego skarbowego. Wymaga analizy stanu faktycznego każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego, które nie dotyczy bezpośrednio podatnika, może skutecznie zawiesić bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego tego podatnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli postępowanie karne skarbowe nie dotyczy bezpośrednio podatnika lub nie ma związku podmiotowego i przedmiotowego z jego zobowiązaniem podatkowym.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że warunkiem skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 o.p. jest wszczęcie postępowania karnego skarbowego, które wiąże się z niewykonaniem zobowiązania podatkowego i o którym podatnik został zawiadomiony. W analizowanej sprawie, początkowe postępowanie nie dotyczyło skarżącego, a późniejsze, choć dotyczyło, było wszczęte na krótko przed upływem terminu przedawnienia i nie zostało należycie uzasadnione co do braku instrumentalności.
Czy zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, dokonane po upływie terminu przedawnienia, może wywołać skutek prawny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zawiadomienie dokonane po upływie terminu przedawnienia nie może wywołać skutku prawnego w postaci zawieszenia biegu tego terminu.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia z 26 kwietnia 2019 r. zostało dokonane po upływie terminu przedawnienia dla okresu od stycznia do listopada 2013 r., co czyni je bezskutecznym.
Czy instrumentalne wszczęcie postępowania karnego skarbowego, mające na celu jedynie wstrzymanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, może prowadzić do uznania tego zawieszenia za bezskuteczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, instrumentalne wszczęcie postępowania karnego skarbowego może stanowić przesłankę bezskuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia, ze skutkiem ex tunc.
Uzasadnienie
NSA powołał się na orzecznictwo, zgodnie z którym umorzenie postępowania karnego skarbowego z powodu braku znamion czynu zabronionego może być podstawą do uznania zawieszenia biegu terminu przedawnienia za bezskuteczne, jeśli postępowanie miało charakter pozorowany i służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia. W analizowanej sprawie, brak było wystarczających wyjaśnień organu co do braku instrumentalności postępowania wszczętego w 2018 r.
Czy organ podatkowy musi samodzielnie ustalić stan faktyczny i ocenić okoliczności, czy może opierać się wyłącznie na decyzji wydanej wobec podmiotu trzeciego?
Odpowiedź sądu
Organ podatkowy ma obowiązek samodzielnego ustalenia stanu faktycznego i oceny prawnej, nie może przerzucać negatywnych konsekwencji decyzji wobec podmiotu trzeciego na stronę postępowania.
Uzasadnienie
Skarżący zarzucił organowi, że ten uchylił się od obowiązku samodzielnych ustaleń, opierając się na decyzji wobec J. sp. z o.o., co jest naruszeniem art. 194 o.p.
Przepisy (16)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd pierwszej instancji rozpoznaje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, z zastrzeżeniem art. 135.
o.p. art. 70 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przedawnienie zobowiązania podatkowego.
o.p. art. 70 § 6 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia w przypadku wszczęcia postępowania karnego skarbowego.
o.p. art. 70c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zawiadomienie podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 88 § 3a pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Okoliczności powodujące utratę prawa do odliczenia podatku naliczonego.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku sądu.
o.p. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
o.p. art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Wymogi uzasadnienia decyzji organu.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonego wyroku.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieskuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z powodu braku związku podmiotowego lub przedmiotowego z postępowaniem karnym skarbowym. • Zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia dokonane po upływie terminu przedawnienia jest bezskuteczne. • Instrumentalne wszczęcie postępowania karnego skarbowego może prowadzić do uznania zawieszenia biegu terminu przedawnienia za bezskuteczne. • Brak należytego uzasadnienia decyzji organu co do braku instrumentalności postępowania karnego skarbowego.
Godne uwagi sformułowania
nie można wiązać momentu zawieszenia biegu terminu przedawnienia od dnia wszczęcia postępowania przez Prokuraturę Okręgową w Poznaniu. • Umorzenie postępowania karnego skarbowego z powodu stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego, może stanowić przesłankę bezskuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego [...] ze skutkiem ex tunc, jako konsekwencja instrumentalnego wszczęcia postępowania.
Skład orzekający
Danuta Oleś
członek
Małgorzata Niezgódka - Medek
przewodniczący
Roman Wiatrowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, w szczególności wpływu postępowań karnych skarbowych na bieg terminu przedawnienia oraz wymogów formalnych i materialnych zawieszania tego biegu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności związanych z datami wszczęcia postępowań, zawiadomień i umorzenia postępowania karnego skarbowego. Wymaga analizy stanu faktycznego każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia przedawnienia podatkowego i jego zawieszania w kontekście postępowań karnych skarbowych, co jest częstym problemem w praktyce. Wyrok NSA wyjaśnia istotne wątpliwości interpretacyjne.
“Czy postępowanie karne skarbowe zawsze blokuje przedawnienie podatku? NSA wyjaśnia kluczowe zasady.”
Sektor
podatki
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.