I FSK 664/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z dnia 9 sierpnia 2024 r. uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie oraz postanowienia organów obu instancji dotyczące przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług (VAT) za maj 2020 r. dla spółki B. sp. z o.o. I sp. k. Spółka złożyła deklarację VAT z wykazaną nadwyżką do zwrotu, jednak Naczelnik Urzędu Skarbowego wielokrotnie przedłużał termin zwrotu, powołując się na konieczność dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu. Jako przyczyny przedłużenia wskazywano specyficzny model biznesowy spółki, polegający na świadczeniu usług outsourcingowych dla klientów krajowych i zagranicznych, w tym dominującą sprzedaż do maltańskiego podmiotu B. Ltd. oraz nabycia od krajowego podmiotu B. sp. z o.o. sp. k. Organy podatkowe podnosiły wątpliwości co do rzeczywistej roli podmiotów w łańcuchu dostaw i charakteru transakcji, sugerując możliwość unikania opodatkowania lub błędnego określenia miejsca świadczenia usług. WSA oddalił skargę spółki, uznając, że organ podatkowy decyduje o konieczności dalszego badania zasadności zwrotu, a przedstawione okoliczności przemawiały za prawidłowością przedłużenia terminu. NSA w skardze kasacyjnej uznał jednak, że argumentacja organów była niespójna i nie wykazała konkretnych przesłanek do dalszego przedłużania terminu zwrotu. Sąd zwrócił uwagę na powtarzalność argumentacji organów w analogicznych sprawach spółki za inne okresy rozliczeniowe, brak przejawów zamiaru wykorzystania zgromadzonych dowodów do wydania decyzji oraz sprzeczność w argumentacji (jednocześnie sugerując unikanie opodatkowania i błędne opodatkowanie usług). Dodatkowo, NSA wskazał na uchylenie decyzji zabezpieczającej, która stanowiła podstawę jednej z wątpliwości organów. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok i postanowienia organów, zasądzając jednocześnie od Dyrektora IAS na rzecz spółki zwrot kosztów postępowania za obie instancje.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie konieczności przedstawienia przez organy podatkowe konkretnych, spójnych i popartych dowodami przesłanek do przedłużenia terminu zwrotu VAT, a także obowiązek sądu administracyjnego do merytorycznej oceny tych przesłanek.
Dotyczy specyficznej sytuacji wielokrotnego przedłużania terminu zwrotu VAT w oparciu o powtarzalną i niespójną argumentację organów, a także interpretacji przepisów dotyczących miejsca świadczenia usług.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organy podatkowe mogą wielokrotnie przedłużać termin zwrotu VAT, powołując się na ogólne wątpliwości dotyczące modelu biznesowego podatnika i transakcji z podmiotami powiązanymi, bez przedstawienia konkretnych dowodów i spójnej argumentacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy podatkowe nie mogą wielokrotnie przedłużać terminu zwrotu VAT w oparciu o niespójne, ogólne wątpliwości, które nie są poparte konkretnymi dowodami i nie prowadzą do wyjaśnienia sprawy w rozsądnym terminie.
Uzasadnienie
NSA uznał, że argumentacja organów podatkowych dotycząca przedłużenia terminu zwrotu VAT była niespójna i nie wykazała konkretnych przesłanek do dalszego przedłużania. Powtarzalność argumentacji, brak postępów w wyjaśnianiu wątpliwości oraz sprzeczności w stanowisku organów świadczyły o braku rzeczywistych podstaw do wstrzymywania zwrotu.
Czy błędne ustalenie miejsca świadczenia usług przez organy podatkowe, sprzeczne z orzecznictwem TSUE i wcześniejszymi rozliczeniami, może stanowić uzasadnioną podstawę do przedłużenia terminu zwrotu VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, błędne ustalenie miejsca świadczenia usług, zwłaszcza gdy jest ono sprzeczne z obowiązującymi przepisami i orzecznictwem, nie może stanowić uzasadnionej podstawy do przedłużenia terminu zwrotu VAT. Organy powinny opierać się na prawidłowej interpretacji prawa.
Uzasadnienie
NSA zwrócił uwagę na niespójność argumentacji organów, które jednocześnie sugerowały unikanie opodatkowania i błędne rozpoznanie miejsca opodatkowania usług. Uchylenie decyzji zabezpieczającej, która opierała się na tej błędnej koncepcji, dodatkowo podważyło zasadność wątpliwości organów.
Czy sąd administracyjny pierwszej instancji może zaakceptować przedłużenie terminu zwrotu VAT, ograniczając się jedynie do przywołania twierdzeń organu podatkowego bez merytorycznej oceny zasadności wątpliwości i uprawdopodobnienia niezasadności zwrotu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny pierwszej instancji jest zobowiązany do merytorycznej oceny zasadności wątpliwości organów podatkowych i uprawdopodobnienia niezasadności zwrotu, a nie tylko do przywoływania twierdzeń organu.
Uzasadnienie
NSA skrytykował WSA za ograniczenie się do przywołania twierdzeń organu i stwierdzenia, że organ miał wystarczające przesłanki do przedłużenia terminu, bez dokonania własnych ustaleń i oceny zasadności wątpliwości.
Przepisy (23)
Główne
u.p.t.u. art. 87 § ust. 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
O.p. art. 274b § § 1
Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
ustawa o VAT art. 28b § ust. 1 i 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Dyrektywa art. 273
Dyrektywa 2006/112/WE
Dotyczy środków wykonawczych do dyrektywy VAT.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 123 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 124
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 209
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § § 2 i 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niespójność i brak konkretnych przesłanek w argumentacji organów podatkowych uzasadniających wielokrotne przedłużanie terminu zwrotu VAT. • Brak merytorycznej oceny zasadności wątpliwości organów przez sąd pierwszej instancji. • Niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących przedłużenia terminu zwrotu VAT i miejsca świadczenia usług. • Sprzeczność w stanowisku organów podatkowych (unikanie opodatkowania vs. błędne opodatkowanie usług).
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA, że organ podatkowy decyduje o konieczności dalszego badania zasadności zwrotu, a przedstawione okoliczności przemawiały za prawidłowością przedłużenia terminu.
Godne uwagi sformułowania
organy podatkowe w dalszym ciągu nie są w stanie określić, jakie konkretne okoliczności na danym etapie postępowania (...) przemawiają za potrzebą dalszego przedłużania dokonania zwrotu podatku. • Różnorodność wskazywanych przyczyn odbiera im przymiot spójnego obrazu postępowania ukierunkowanego na nieprawidłowości... • Stanowisko, że zasadność zwrotu budzi wątpliwości jednocześnie dlatego, że organy podatkowe przypuszczają, że Spółka unikała opodatkowania (...) i dlatego, że przypuszczają, że błędnie (...) rozpoznała miejsce opodatkowania swoich usług jest niespójne. • Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. dokonywał zwrotów, zgodnie ze składanymi deklaracjami za okresy od sierpnia 2021 roku do lipca 2022 roku.
Skład orzekający
Roman Wiatrowski
przewodniczący
Izabela Najda-Ossowska
sprawozdawca
Bartosz Wojciechowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie konieczności przedstawienia przez organy podatkowe konkretnych, spójnych i popartych dowodami przesłanek do przedłużenia terminu zwrotu VAT, a także obowiązek sądu administracyjnego do merytorycznej oceny tych przesłanek."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wielokrotnego przedłużania terminu zwrotu VAT w oparciu o powtarzalną i niespójną argumentację organów, a także interpretacji przepisów dotyczących miejsca świadczenia usług.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak organy podatkowe mogą nadużywać procedur przedłużania terminów zwrotu VAT, a także jak ważne jest, aby sądy administracyjne rzetelnie oceniały ich działania. Pokazuje też złożoność międzynarodowych transakcji VAT.
“NSA: Organy podatkowe nie mogą w nieskończoność blokować zwrotu VAT bez konkretnych dowodów!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.