I FSK 506/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Gliwicach, który uchylił decyzję organu odwoławczego w sprawie podatku od towarów i usług za 2013 r. Głównym zagadnieniem spornym była kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego i instrumentalnego wykorzystania przez organ podatkowy wszczęcia postępowania w sprawie karnej skarbowej w celu zawieszenia biegu terminu jego przedawnienia. Sąd I instancji uznał, że takie działanie organu było nieprawidłowe, powołując się na uchwałę NSA I FPS 1/21. Organ odwoławczy zarzucił Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego było uzasadnione. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że sądy administracyjne mają obowiązek badać, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia. Sąd podkreślił, że chronologia zdarzeń, w tym wszczęcie postępowania karnego skarbowego na krótko przed upływem terminu przedawnienia, brak dalszych czynności procesowych i późniejsze zawieszenie postępowania, wskazują na instrumentalne działanie organu. Dodatkowo, fakt, że WSA już wcześniej orzekał o nierzetelności faktur wystawionych przez kontrahenta podatnika, potwierdzał świadomość organu o nieprawidłowościach. Sąd uznał, że nadużyciem było wszczęcie i zawieszenie postępowania karnego skarbowego w sytuacji, gdy organ dysponował informacjami pozwalającymi na prowadzenie czynności procesowych w oparciu o przepisy Kodeksu karnego skarbowego. Brak zaskarżenia postanowienia o zawieszeniu postępowania karnego skarbowego przez podatnika nie może działać na jego niekorzyść.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych w kontekście wszczęcia postępowania karnego skarbowego oraz zakresu kontroli sądów administracyjnych nad działaniami organów podatkowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z podatkiem VAT za 2013 r. oraz interakcją między postępowaniem podatkowym a karnym skarbowym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wszczęcie postępowania w sprawie karnej skarbowej może być uznane za instrumentalne działanie organu podatkowego w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli okoliczności sprawy wskazują, że postępowanie karne skarbowe zostało zainicjowane lub prowadzone w sposób pozorowany, jedynie w celu wstrzymania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Uzasadnienie
Sąd bada chronologię zdarzeń, brak istotnych czynności procesowych w postępowaniu karnym skarbowym oraz świadomość organu o nieprawidłowościach w podatku VAT, co może świadczyć o instrumentalnym charakterze wszczęcia postępowania karnego skarbowego.
Czy sądy administracyjne mają prawo badać przesłanki zastosowania przez organy podatkowe art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ocena przesłanek zastosowania tych przepisów mieści się w granicach sądowej kontroli legalności decyzji podatkowej.
Uzasadnienie
Zgodnie z uchwałą NSA I FPS 1/21, sądy administracyjne mają obowiązek badać, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie było wykorzystane jedynie w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Przepisy (13)
Główne
O.p. art. 70 § 6
Ordynacja podatkowa
Wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem zobowiązania podatkowego, powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
O.p. art. 70 § c
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1, oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, z zastrzeżeniem art. 183.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
O.p. art. 70 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 59 § 1
Ordynacja podatkowa
k.k.s. art. 53 § 37
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 113 § 1
Kodeks karny skarbowy
k.p.k. art. 22 § 3
Kodeks postępowania karnego
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Instrumentalne wszczęcie postępowania karnego skarbowego w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. • Sądy administracyjne mają prawo badać zasadność wszczęcia postępowania karnego skarbowego w kontekście przedawnienia podatkowego.
Odrzucone argumenty
Argumenty organu odwoławczego o braku instrumentalnego charakteru wszczęcia postępowania karnego skarbowego.
Godne uwagi sformułowania
instrumentalnego wykorzystania wszczęcia postępowania w sprawie karnej skarbowej do wywołania skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego • ocena przesłanek zastosowania przez organy podatkowe przy wydawaniu decyzji podatkowej art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p. mieści się w granicach sprawy sądowej kontroli legalności tej decyzji • nie można jednocześnie twierdzić, że wspomniane działanie zostało wykorzystane tylko w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia • istotą przedawnienia zobowiązania podatkowego – inaczej niż konsekwencją przedawnienia zobowiązania cywilnoprawnego – jest ustanie powinności objętej umarzającym oddziaływaniem czasu • Sensem przedawnienia zobowiązania podatkowego – ponad wszelką wątpliwość – jest kształtowanie sprawiedliwego opodatkowania • niebezpieczeństwo inicjowania postępowania w sprawach karnych skarbowych, oddziałującego na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, bez informowania o tym podmiotu obowiązanego z tytułu podatku • powstawać chęć wykorzystywania tej "podwójnej roli" organu reprezentującego państwo, aby poprzez instytucję prawa karnego oddziaływać na byt prawny skonkretyzowanej powinności podatkowej • badanie, czy na tle okoliczności danej sprawy podatkowej, związanych z bytem zobowiązania podatkowego, wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia…
Skład orzekający
Adam Nita
sprawozdawca
Artur Mudrecki
przewodniczący
Izabela Najda-Ossowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych w kontekście wszczęcia postępowania karnego skarbowego oraz zakresu kontroli sądów administracyjnych nad działaniami organów podatkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z podatkiem VAT za 2013 r. oraz interakcją między postępowaniem podatkowym a karnym skarbowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak organy podatkowe mogą próbować obejść przepisy o przedawnieniu, wykorzystując postępowanie karne skarbowe, co jest istotnym zagadnieniem dla każdego podatnika. Pokazuje też rolę sądów w ochronie praw obywateli przed nadużyciami ze strony administracji.
“Czy postępowanie karne skarbowe może być 'tarczą' przed przedawnieniem podatku? NSA wyjaśnia.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.