I FSK 2391/21

I FSK 2391/21 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Sylwester Marciniak /przewodniczący/
Arkadiusz Cudak
Izabela Najda-Ossowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
III SA/Wa 355/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-07-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Wyłączono sędziego
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 19 w zw. z art. 22 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej żądania sędziego NSA Małgorzaty Grzelak o wyłączenie od rozpoznawania zażalenia sędziego NSA Mariusza Goleckiego na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2025 r. sygn. akt I FSK 2391/21 w sprawie wniosku O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o zbadanie spełnienia przez sędziego NSA Mariusza Goleckiego wymogów niezawisłości i bezstronności w trybie art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w sprawie ze skargi kasacyjnej O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 355/21 postanawia: wyłączyć sędziego NSA Małgorzatę Grzelak od rozpoznania zażalenia na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2025 r. sygn. akt I FSK 2391/21 o wyłączeniu sędziego NSA Mariusza Goleckiego od rozpoznania sprawy I FSK 2391/21.
Uzasadnienie
W wyniku przeprowadzonego w dniu 25 lutego 2025 r. losowania składu orzekającego do rozpoznania zażalenia sędziego NSA Mariusza Goleckiego na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2025 r. sygn. akt I FSK 2391/21 o wyłączeniu od rozpoznania sprawy o sygn. akt I FSK 2391/21 - ze skargi kasacyjnej O. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 355/21 - wyłoniono do składu sędziego NSA Małgorzatę Grzelak, która na stanowisko sędziego NSA powołana została na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3).
Wnioskiem z 1 marca 2025 r. sędzia NSA Małgorzata Grzelak na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") wniosła o wyłączenie jej od rozpoznawania zażalenia na postanowienie o wyłączenie sędziego NSA Mariusza Goleckiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt I FSK 2391/21.
W uzasadnieniu tego wniosku sędzia podała, że przedmiotem sprawy jest zagadnienie związane ze spełnieniem przez sędziego NSA Mariusza Goleckiego wymogów niezawisłości i bezstronności, w związku z jego powołaniem na stanowisko przez Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3). Zdaniem sędziego NSA Małgorzaty Grzelak, z uwagi fakt, że na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego została powołana w procedurze z udziałem nowo ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa, to badając prawidłowość postanowienia NSA z dnia 4 lutego 2025 r., musiałby odnosić się do kwestii prawnych związanych także z jego powołaniem, a okoliczność ta mogłaby powodować wątpliwości co do jej bezstronności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek o wyłączenie sędziego NSA Małgorzaty Grzelak zasługuje na uwzględnienie.
Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczące wyłączenia sędziego (art. 18-24 P.p.s.a.) przewidują wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy samej ustawy (art. 18 P.p.s.a.) oraz wyłączenie przez sąd - na żądanie sędziego lub na wniosek strony (art. 19 P.p.s.a.). Na mocy art. 193 P.p.s.a. przepisy te mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na żądanie sędziego bądź na wniosek strony, stanowi istotną gwarancję procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy z zachowaniem bezstronności sędziowskiej.
Jak wskazuje Jan Paweł Tarno w Komentarzu do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V (LexisNexis 2011) "Dokonując oceny, czy w konkretnej sprawie wystąpiła przyczyna uzasadniająca wyłączenie sędziego na podstawie komentowanego przepisu (art. 19 P.p.s.a. - przypis NSA), należy mieć na względzie dwoisty charakter bezstronności sędziowskiej. Z jednej strony jest ona "niezbywalną cechą władzy sądowniczej", a z drugiej - indywidualną cechą sędziego, konieczną kwalifikacją do pełnienia tej funkcji - por. np. wyr. TK z 26 czerwca 2006 r., SK 55/05, LexPolonica nr 411521 (OTK-A 2006, nr 6, poz. 67). Istotą pierwszego z tych wymiarów bezstronności, tzw. bezstronności obiektywnej, jest "nie tylko to, by sędzia orzekający w sprawie zachowywał się zawsze rzeczywiście zgodnie ze standardami niezawisłości i bezstronności, lecz także by w ocenie zewnętrznej zachowanie sędziego odpowiadało takim standardom. Reguły wyłączenia sędziego służą bowiem budowie społecznego zaufania do wymiaru sprawiedliwości [...] przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności" - wyr. TK z 20 lipca 2004 r., SK 19/02, LexPolonica nr 367720 (OTK-A 2004, nr 7, poz. 67). Drugi wymiar bezstronności, tzw. bezstronność subiektywna, polega na tym, że sędzia musi mieć jeszcze dodatkowo wewnętrzne przekonanie o możliwości wydania wyroku bez faworyzowania któregokolwiek z uczestników postępowania.".
Mając powyższe na uwadze, kierując się względami tzw. bezstronności obiektywnej, wniosek sędziego NSA Małgorzaty Grzelak w sprawie wyłączenia jej od orzekania w przedmiotowym postępowaniu zasługuje na uwzględnienie, skoro w podlegającym w tej sprawie zażaleniu sędzia NSA Mariusz Golecki kwestionuje prawidłowość postanowienia, w którym poddano w wątpliwość jego status sędziego, z uwagi na fakt powołania na urząd sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), a sędzia Małgorzata Grzelak również została powołana na swoje stanowisko w takim samym trybie.
W tej sytuacji ma miejsce okoliczność tego rodzaju, która może wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w danej sprawie.
Głównym celem unormowania wynikającego z art. 19 P.p.s.a. jest budowanie zaufania, które sądy w demokratycznym społeczeństwie muszą wzbudzać w społeczeństwie poprzez usunięcie wszelkich uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności danego sędziego oraz zapewnienia takiej bezstronności poprzez wyeliminowanie podstaw do wysuwania takich wątpliwości.
Wydanie orzeczenia w warunkach mogących wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego orzekającego narusza "powagę i dobro wymiaru sprawiedliwości" (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 1975 r., sygn. akt III CRN 22/75).
Dobro wymiaru sprawiedliwości mogłoby ucierpieć, gdyby w sprawie orzekał sędzia, co do którego istniałyby choćby pozory braku bezstronności w sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 1970 r., sygn. akt II CO 18/69).
W świetle powyższego zasadne jest wyłącznie sędziego NSA Małgorzaty Grzelak od orzekania w sprawie o sygn. akt I FSK 2391/21.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 193 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.