Orzeczenie · 2026-04-15

I FSK 223/23Uchylenie wyroku odliczenie VAT najem samochodów

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-04-15

NSAPodatkoweWysokansa

VATodliczenie podatku naliczonegonadużycie prawaleasing samochodowykoszty uzyskania przychodusamochody firmowewynajem samochodówklauzula przeciwko unikaniu opodatkowaniaTSUENSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. W. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. w sprawie podatku od towarów i usług za listopad 2018 r. Spór dotyczył prawa do odliczenia 100% podatku naliczonego od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi, w tym części, myjni, przeglądów i usług leasingowych, a także paliwa i opłat za autostrady. WSA podzielił stanowisko organów, że umowa najmu samochodów zawarta przez skarżącego z niemiecką spółką W. GmbH stanowiła nadużycie prawa, co skutkowało ograniczeniem odliczenia VAT do 50%. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną w części dotyczącej wykładni i zastosowania przepisów o nadużyciu prawa (art. 5 ust. 4 i 5 oraz art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit a oraz art. 86a ust. 5 pkt 1 lit c ustawy o VAT). Sąd odwołał się do orzecznictwa TSUE, podkreślając, że nadużycie prawa w VAT dotyczy wyłącznie całkowicie sztucznych konstrukcji oderwanych od rzeczywistości gospodarczej, tworzonych wyłącznie w celu uzyskania korzyści podatkowej. NSA stwierdził, że organy podatkowe i WSA nie wykazały, iż umowa najmu była taką konstrukcją. Podkreślono, że podatnik ma prawo do wyboru struktur działalności ograniczających jego zobowiązania podatkowe. W związku z tym NSA uchylił wyrok WSA i decyzję organu odwoławczego, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. NSA zaznaczył, że ocena Sądu pierwszej instancji w pozostałych kwestiach spornych (dotyczących paliwa, opłat za autostrady oraz faktury od E. Sp. z o.o.) pozostaje poza granicami rozpoznania sprawy, ponieważ skarżący kasacyjny nie sformułował w tym zakresie odpowiednich zarzutów. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisów PPSA.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów o nadużyciu prawa w VAT, prawo podatnika do wyboru struktur działalności ograniczających zobowiązania podatkowe, zasady rozpoznawania skargi kasacyjnej przez NSA.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z wynajmem samochodów i powiązaniami między podmiotami, ale jego zasady dotyczące nadużycia prawa są szeroko stosowalne.

Zagadnienia prawne (2)

Czy umowa najmu samochodów zawarta między podmiotami powiązanymi, której celem jest ograniczenie zobowiązania podatkowego, stanowi nadużycie prawa w rozumieniu przepisów ustawy o VAT?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli umowa nie jest całkowicie sztuczną konstrukcją oderwaną od rzeczywistości gospodarczej i ma uzasadnienie gospodarcze, a podatnik ma prawo do wyboru struktur ograniczających jego obciążenia podatkowe.

Uzasadnienie

NSA, powołując się na orzecznictwo TSUE, stwierdził, że nadużycie prawa w VAT dotyczy wyłącznie sztucznych konstrukcji służących wyłącznie korzyści podatkowej. W analizowanej sprawie organy nie wykazały, że umowa najmu była taką konstrukcją, a podatnik ma prawo do wyboru korzystnych dla siebie rozwiązań podatkowych.

Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny i zastosował przepisy prawa materialnego, w szczególności dotyczące nadużycia prawa i odliczenia podatku naliczonego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w zakresie dotyczącym klauzuli nadużycia prawa i odliczenia VAT od wydatków związanych z leasingiem samochodów.

Uzasadnienie

NSA uznał, że Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, iż doszło do nadużycia prawa, nie badając wystarczająco gospodarczego uzasadnienia transakcji i nie wykazując jej sztuczności. Skarga kasacyjna skutecznie podniosła zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego w tym zakresie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Zaskarżony wyrok WSA w Gdańsku oraz decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. zostały uchylone w całości.

Przepisy (19)

Główne

u.p.t.u. art. 5 § ust. 4 i 5

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepisy dotyczące nadużycia prawa, które mogą skutkować odmową odliczenia podatku naliczonego, jeśli transakcja jest sztuczna i służy wyłącznie korzyści podatkowej.

u.p.t.u. art. 86 § ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podstawowe przepisy dotyczące prawa do odliczenia podatku naliczonego.

u.p.t.u. art. 86a § ust. 5 pkt 1 lit c

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepis dotyczący ograniczenia odliczenia VAT w przypadku pojazdów samochodowych.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c