I FSK 2063/21

I FSK 2063/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Adam Nita
Bartosz Wojciechowski
Marek Olejnik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gl 1000/20 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-03-02
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 239b § 1 pkt 1 i 2, art. 239b § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik (spr.), Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, Sędzia WSA (del.) Adam Nita, Protokolant asystent sędziego Łukasz Trzpiot, po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1000/20 w sprawie ze skargi W. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 9 czerwca 2020 r., nr 2401-IEW1.4253.8.2020.6 2401-20-064920 w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 2 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1000/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę W. B. (dalej: "Skarżąca", "Strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy") z 9 czerwca 2020 r., nr 2401-IEW1.4253.8.2020.6 2401-20-064920 w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności.
2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Gliwicach do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Skarżąca zaskarżając ten wyrok w całości. Sformułowała także wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 marca 2021 roku wydanego w sprawie o sygn. akt l SA/Gl 1000/20 i rozpoznanie skargi zgodnie z żądaniem Skarżącej, a to o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 9 czerwca 2020 roku w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Organ I Instancji, zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Skarżąca stosownie do treści art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") ww. wyrokowi zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania, które wywarło istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to:
a) art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej: "O.p.") w zw. z art. 191 O.p. i w zw. z art. 292 O.p., poprzez oddalenie skargi Skarżącej, w czasie gdy organ wydał zaskarżoną decyzję na podstawie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w toku kontroli i pominięcie w czasie rozstrzygania znaczenia dowodowego dowodów przemawiających na korzyść Skarżącej;
b) art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. i w zw. z art. 187 O.p. w zw. art. 239b § 1 pkt 2 O.p., poprzez nieuprawdopodobnienie, że Skarżąca nie posiada majątku o wartości o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz odsetkami za zwłoką, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia;
c) art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 187 § 1 w zw. art. 239b § 2 O.p., poprzez nieuprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane;
d) art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 217 O.p., poprzez brak wymaganego uzasadnieni faktycznego podstawy wydanego postanowienia.
2.2. DIAS w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o wydanie rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania, w tym zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
3. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną na rozprawie, zważył co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w sytuacji, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny może sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.
3.2. Rozpatrując niniejszą sprawę w granicach zarzutów sformułowanych w treści skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że jej istota sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w sprawie zaistniały przesłanki nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 239b § 1 pkt 2 i § 2 O.p.
Stosownie do treści art. 239b § 1 O.p., decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych (pkt 1) lub strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia (pkt 2), lub strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości (pkt 3), lub okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące (pkt 4). Ponadto zgodnie z art. 239b § 2 O.p., przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
Podstawą nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności jest zatem zaistnienie łącznie dwóch przesłanek. Po pierwsze, musi zaistnieć jedna z okoliczności wymienionych w art. 239b § 1 pkt 1-4 O.p., a po drugie, musi zaistnieć przesłanka z art. 239b § 2 O.p. Trzeba przy tym odnotować, że przepisy art. 239b § 1 i § 2 O.p. powinny być odczytywane we wzajemnym powiązaniu, na co wskazuje zawarte w § 2 bezpośrednie odniesienie do § 1. Wynika z tego także, że zakres, sposób i sens "uprawdopodobnienia" z § 2 powinny być odczytywane poprzez pryzmat przesłanek z pkt 1-4 § 1, a konkretnie tej przesłanki, na którą organ się powołał.
Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie ukształtował się pogląd, iż dla stwierdzenia wystąpienia okoliczności, o której mowa w art. 239b § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy nie ma obowiązku wykazywać tego, jakimi składnikami majątkowymi podatnik dysponuje. Wystarczające jest, że wykaże, iż podatnik nie posiada takiego majątku, który z uwagi na swoją wartość umożliwiałby ustanowienie na nim hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia. Postępowanie dowodowe nie musi więc prowadzić do dokładnego ustalenia stanu majątkowego i ujawnienia wszystkich posiadanych przez podatnika składników majątkowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy sam podatnik nie wykazał żadnych należących do niego składników majątku. Ciężar poszukiwania takiego dowodu obciąża podatnika, gdyż jedynie wówczas możliwe będzie przeprowadzenie dowodu przeciwstawnego przez organ podatkowy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1156/10).
3.3. W niniejszej sprawie podstawą nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej było stwierdzenie zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 239b § 1 pkt 1 i pkt 2 O.p., a mianowicie: posiadania przez organ podatkowy informacji, że wobec Strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych (pkt 1) oraz stwierdzenia stanu (pkt 2), w którym Strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia.
W kontekście powyższego zauważyć należy, że w skardze kasacyjnej w nawiązaniu do przepisów stanowiących podstawę nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, strona Skarżąca wskazała jedynie na naruszanie art. 239b § 1 pkt 2 i § 2 O.p.
Gdy chodzi zaś o przesłankę nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w postaci nieposiadania majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia (art. 239b § 1 pkt 2 O.p.), to w skardze kasacyjnej zarzut w tym zakresie nie został odpowiednio umotywowany. W ramach jego uzasadnienia strona bowiem przypomniała jedynie swoje stanowisko, że jej zdaniem zebrany przez organ podatkowy materiał dowodowy, nie pozwalał na ustalenie, iż Skarżąca nie dysponuje majątkiem, który umożliwiłby spłatę zobowiązań podatkowych. Argumentacja ta stanowiła więc jedynie polemikę z ustaleniami organów podatkowych.
Należy podkreślić, że jak wynika z zaskarżonego postanowienia, przekonanie odnośnie prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania, wyprowadzone zostało z szeregu okoliczności: posiadania niedostatecznego zasobu majątkowego (nadto obciążonego (nieruchomości) hipotekami umowną i przymusową na kwoty przekraczające wartość tych nieruchomości), zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, uzyskiwania niskich dochodów oraz – co zupełnie pomija kasator – braku dobrowolnej zapłaty zobowiązań, co wymagało wdrożenia egzekucji administracyjnej. Strona nie przedstawiła argumentacji, która wykazałby, że to szerokie spektrum zachowań i sytuacji, przy nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności uwzględnione zostało bezpodstawnie.
Nadto, w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że uprawdopodobnienie, o którym mowa w tym przepisie oznacza, iż obowiązkiem organu podatkowego nie jest dowodowe wykazanie, że podatnik nie zapłaci podatku wynikającego z nieostatecznej decyzji, ale wskazanie na okoliczności, fakty już istniejące, na podstawie których można obiektywnie i racjonalnie wnioskować, że podatek nie zostanie zapłacony. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu, ze swej istoty nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) istnienia jakiegoś faktu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 20 października 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 583/15). Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych, pozwalający na przyśpieszenie postępowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 października 2012 r., sygn. akt II FSK 578/11 i z 18 marca 2016 r., sygn. akt I FSK 1160/120).
Na tej podstawie organy podatkowe ustaliły, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności określone w art. 239b § 1 pkt 1 i 2 O.p., bowiem wobec Skarżącej toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności (14 tytułów wykonawczych), Skarżąca nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie z prawem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zaakceptował powyżej wymienione ustalenia organów podatkowych. Nie można podzielić w tym zakresie twierdzenia Skarżącej, jakoby postanowienie z 23 stycznia 2020 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostało wydane "w celu potwierdzenia z góry założonej tezy".
3.4. W ramach przedmiotowej sprawy nie mogły być przedmiotem oceny zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące prawidłowości postępowania podatkowego.
3.5. Wobec zgodnego z prawem uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki z art. 239b § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 239b § 2 O.p., prawidłowo Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, nie stwierdzając naruszenia przez organy przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.
4. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził niezasadność sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 tej ustawy.
A. Nita M. Olejnik B. Wojciechowski