I FSK 1950/22

I FSK 1950/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Mudrecki /sprawozdawca/
Danuta Oleś /przewodniczący/
Marek Kołaczek
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Pełnomocnik procesowy
Sygn. powiązane
I SA/Gl 135/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-07-05
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 138c par 1, art. 144 par 2, par 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Artur Mudrecki (sprawozdawca), Protokolant Magdalena Kałuska, po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 135/22 w sprawie ze skargi A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2014 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji
Wyrokiem z 5 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 135/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - po rozpoznaniu skargi A.S.- uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor IAS) z 30 listopada 2021 r. [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 30 lipca 2021 r. Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gliwicach (dalej: organ pierwszej instancji) wydanej w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2014 r.
2. Stan sprawy
2.1. Decyzję organu pierwszej instancji przesłano na adres Kancelarii pełnomocnika strony, tj. [...], podany w pełnomocnictwie ogólnym OPO-1 i pełnomocnictwie szczególnym PPS-1 i uznano za doręczoną w tzw. trybie zastępczym, określonym w art. 150 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm.; dalej: O.p.) w dniu 18 sierpnia 2021 r.
Z akt sprawy wynikało bowiem, że:
- w dniu 26 stycznia 2017 r. Skarżący udzielił pełnomocnictwa ogólnego doradcy podatkowemu, w którym jako adres pełnomocnika do doręczeń w kraju podano: ul. [...], nie podając przy tym adresu elektronicznego na portalu podatkowym, a jedynie adres poczty elektronicznej e-mail: [...];
- w związku z powyższym, pismem z dnia 2 lutego 2017 r., organ pierwszej instancji wezwał pełnomocnika Skarżącego o podanie adresu elektronicznego na portalu podatkowym. Wezwanie zostało doręczone w dniu 14 lutego 2017 r., jednakże pełnomocnik nie odpowiedział na to wezwanie i nie podał adresu elektronicznego na portalu podatkowym;
- w dniu 18 lipca 2017 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pełnomocnictwo szczególne PPS-1 udzielone w dniu 5 lipca 2017 r. doradcy podatkowemu przez Skarżącego do reprezentowania go w postępowaniu podatkowym w podatku od towarów i usług za okres od 1 września 2014 r. do 31 października 2014 r. W pełnomocnictwie tym nie podano adresu elektronicznego pełnomocnika na portalu podatkowym, podając jedynie adres e-mail oraz adres do doręczeń w kraju: [...];
- w dniu 8 kwietnia 2019 r. doradca podatkowy złożył zawiadomienie o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu pełnomocnictwa ogólnego OPO-1, w którym podał następujący adres elektroniczny: [...], adres do doręczeń w kraju: [...] oraz adres poczty elektronicznej [...];
- pismem z dnia 26 czerwca 2019 r. ww. organ podatkowy poinformował doradcę podatkowego, że podany w powyższym zawiadomieniu o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu pełnomocnictwa ogólnego OPO-1, adres elektroniczny [...] jest błędny, ponieważ próba wysłania korespondencji na ten adres zakończyła się niepowodzeniem (podany adres skrytki nie istnieje). Powyższe pismo doręczone zostało w dniu 11 lipca 2019 r.;
- pomimo przesłanej informacji o błędnym adresie elektronicznym, doradca podatkowy, aż do dnia 30 września 2021 r. nie podał prawidłowego adresu elektronicznego. (Dopiero w dniu 30 września 2021 r. złożył kolejne zawiadomienie o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu pełnomocnictwa ogólnego OPO-1, w którym podał następujący adres elektroniczny: [...] oraz adres do doręczeń w kraju: [...] oraz adres poczty elektronicznej e-mail: [...]).
W związku z tym, organ pierwszej instancji przesłał decyzję na podany zarówno w pełnomocnictwie szczególnym PPS-1, jak i w pełnomocnictwie ogólnym OPO-1 adres do doręczeń w kraju tj. [...]. Decyzję tę w trybie tzw. fikcji doręczenia uznano za doręczoną w dniu 18 sierpnia 2021 r.
2.2. W dniu 30 września 2021 r. do organu podatkowego pierwszej instancji wpłynął wniosek pełnomocnika Skarżącego o wydanie ww. decyzji, w którym wskazał, że jest on jednocześnie wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji.
2.3. W dniu 30 listopada 2021 r. organ drugiej instancji stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
3. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji
3.1. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.).
3.2. Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd, co do tego, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy wskazanie błędnego adresu ePUAP, nie powinno zostać uznane za problem techniczny w rozumieniu art. 144 § 3 O.p. i nie uprawniało organu pierwszej instancji do doręczania korespondencji w formie papierowej, na adres pocztowy pełnomocnika wskazany w pełnomocnictwie.
W ocenie Sądu istotna dla rozpatrywanej sprawy (w stanie prawnym obowiązującym do 5 października 2021 r.) była treść art. 138c § 1 O.p. - dotyczącego danych identyfikujących mocodawcę. Pełnomocnictwo, które nie zawiera prawidłowego adresu elektronicznego jest pełnomocnictwem wadliwym, wymagającym uzupełnienia. Skoro pełnomocnik nie został ustanowiony skutecznie, to doręczanie mu pism w postępowaniu przed organem pierwszej instancji też nie mogło być skuteczne.
3.3. W konsekwencji powyższego, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji w zakresie wymiaru podatku od towarów i usług, nie mogła wejść do obrotu prawnego.
3.4. Sąd odnotował jeszcze, że w ustawie z 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 2320) zostało zmienione z dniem 5 października 2021 r. brzmienie art. 144 O.p., gdyż uchylony został § 3 tego artykułu, stanowiący o "problemach technicznych", natomiast w art. 144 § 1 O.p. dodane zostały ust. 1a - 1c. Rozpatrując sprawę ponownie organ zatem doręczy ponownie decyzję wydaną w pierwszej instancji, biorąc pod uwagę wskazaną nowelizację art. 144 O.p.
4. Skarga kasacyjna
4.1. Dyrektor IAS, zaskarżając powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
4.2. Sądowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 138c § 1 O.p. poprzez przyjęcie, że brak wskazania prawidłowego adresu elektronicznego doradcy podatkowego na platformie e-PUAP i nie uzupełnienie tego adresu na wezwanie organu podatkowego, powinno skutkować uznaniem, że pełnomocnictwo zostało udzielone nieskutecznie;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 138c § 1 O.p. poprzez przyjęcie, że wadliwość pełnomocnictwa udzielonego przez Skarżącego doradcy podatkowemu, polegająca na podaniu nieprawidłowego adresu elektronicznego była przeszkodą do kierowania pism do tego pełnomocnika, bowiem nie został on ustanowiony prawidłowo;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w związku z art. 144 § 3 O.p. poprzez przyjęcie, że błędne wskazanie adresu elektronicznego doradcy podatkowego nie mogło być uznane za problemy techniczne i nie uprawniało organu pierwszej instancji do doręczania korespondencji w formie papierowej na adres pocztowy kancelarii pełnomocnika wskazany w pełnomocnictwie;
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 150 § 4 O.p. poprzez przyjęcie, że decyzja Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gliwicach z 30 lipca 2021 r., nie została wprowadzona do obrotu prawnego, co skutkowało uchyleniem postanowienia z 30 listopada 2021 r.
4.3. W piśmie procesowym z 27 października 2022 r. Skarżący przedstawiając własną argumentację ocenił skargę kasacyjną jako niezasługującą na uwzględnienie.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
5.2. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Tego rodzaju przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani do umorzenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 P.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40).
5.3. Skarga kasacyjna zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio P.p.s.a.) okazała się niezasadna i dlatego podlegała oddaleniu.
5.4. Bezzasadne były zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w związku: - z art. 144 § 3 O.p. poprzez przyjęcie, że błędne wskazanie adresu elektronicznego doradcy podatkowego nie mogło być uznane za problemy techniczne i nie uprawniało organu pierwszej instancji do doręczania korespondencji w formie papierowej na adres pocztowy kancelarii pełnomocnika wskazany w pełnomocnictwie; - z art. 138c § 1 O.p. poprzez przyjęcie, że brak wskazania prawidłowego adresu elektronicznego doradcy podatkowego na platformie e-PUAP i nie uzupełnienie tego adresu na wezwanie organu podatkowego, powinno skutkować uznaniem, że pełnomocnictwo zostało udzielone nieskutecznie i było to przeszkodą do kierowania pism do tego pełnomocnika.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela bowiem pogląd prezentowany przez Sąd pierwszej instancji, co do tego, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie wystąpiły "problemy techniczne" w rozumieniu art. 144 § 3 O.p. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z twierdzeniem Sądu pierwszej instancji, że niepodanie przez pełnomocnika adresu ePUAP, czy też błędne wskazanie tego organu, nie powinno zostać uznane za problem techniczny w rozumieniu art. 144 § 3 O.p. i nie uprawniało organu pierwszej instancji do doręczania korespondencji w formie papierowej, na adres pocztowy pełnomocnika wskazany w pełnomocnictwie. Problemem technicznym jest bowiem okoliczność o charakterze obiektywnym, taka jak brak możliwości doręczenia elektronicznego, wynikający z niedziałania systemu teleinformatycznego organu podatkowego (wskutek awarii lub innej technicznej przeszkody), na którą organ nie ma wpływu. Brak wskazania adresu elektronicznego umożliwiającego doręczanie pism zgodnie z art. 144 § 2 O.p. organ powinien był potraktować jako brak treści pełnomocnictwa, który podlega uzupełnieniu na wezwanie, a w przypadku nieuzupełnienia, skutkujący uznaniem, że pełnomocnictwo zostało udzielone nieskutecznie. Zbieżny z zaprezentowanym kierunek orzeczniczy został przyjęty w wyroku NSA z 28 października 2021 r., sygn. akt I FSK 809/21 i tut. Sąd w pełni go zaakceptował.
Uznanie przyczyny niemożności doręczenia jako problemu technicznego oznacza, że powinien być on związany z działaniem systemu teleinformatycznego, a nie z działaniem osoby, dotyczącym stworzenia możliwości komunikowania się z nią za pomocą tego systemu. W realiach sprawy słusznie więc organ wystosował do wnoszącego odwołanie - wezwanie do wskazania adresu elektronicznego rozumianego jako adres skrytki użytkownika ePUAP. Nieprawidłowo jednak na skutek nieuzupełnienia powyższego braku uznał, że doręczenia można dokonać w sposób tradycyjny. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że w niniejszej sprawie organ popełnił błędy: uznając, że niepoprawny adres ePUAP pełnomocnika to błąd techniczny, skutkujący dokonywaniem doręczeń w tradycyjny sposób oraz uznając, że pełnomocnictwo udzielone zostało skutecznie i pozwalało na procedowanie z udziałem pełnomocnika.
5.5. Wobec przyjętego w niniejszej sprawie stanowiska w zakresie rozumienia spornych przepisów bezzasadnym okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 150 § 4 O.p. poprzez przyjęcie, że decyzja organu pierwszej instancji nie została wprowadzona do obrotu prawnego. Wiążące zatem pozostają dla organu wskazania z zaskarżonego wyroku, w świetle których, rozpatrując sprawę ponownie organ doręczy ponownie decyzję wydaną w pierwszej instancji, biorąc pod uwagę wskazaną przez Sąd nowelizację art. 144 O.p.
5.6. Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie nie uwzględnił żadnego z zarzutów skargi kasacyjnej, wobec takiej oceny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania nie orzekano w tej sprawie, wobec braku odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżącego oraz nie stawieniu się na rozprawie jego pełnomocnika.
s. NSA Marek Kołaczek s. NSA Danuta Oleś s. NSA Artur Mudrecki