I FSK 1893/22

I FSK 1893/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Cudak /przewodniczący/
Dominik Mączyński /sprawozdawca/
Mariusz Golecki
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Kr 517/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-03-24
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 233 par. 1 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia NSA Mariusz Golecki, Sędzia WSA del. Dominik Mączyński (sprawozdawca), Protokolant Bartłomiej Deptuła, po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 517/21 w sprawie ze skargi W. Sp. z o.o. w K. na decyzję Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie z dnia 19 lutego 2021 r., nr 358000-COP1.4103.5.2021.21 w przedmiocie podatku od towarów i usług za II-IV kwartał 2018 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. Sp. z o.o. w K. na rzecz Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Skarga kasacyjna.
1.1. W. Sp. z o.o. w K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 27 lipca 2022 r., wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 marca 2022 r., I SA/Kr 517/21. Wyrokiem tym Sąd oddalił skargę na decyzję Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie z dnia 19 lutego 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za II-IV kwartał 2018 r.
1.2. Wyrok Sądu pierwszej instancji zaskarżono w całości, zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów procedury mające wpływ na treść zaskarżanego orzeczenia, a to:
a) naruszenie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwą wykładnię i uznanie, że umorzenie postępowania ze względu na bezprzedmiotowość postępowania jest rozstrzygnięciem merytorycznym, podczas gdy nie ma ono takiego charakteru w niniejszej sprawie i tym samym organ II instancji winien był umorzyć postępowanie, a nie jedynie uchylić decyzję organu I instancji i przekazać do ponownego rozpoznania;
2. naruszenie art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji – poprzez skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne, podczas gdy na moment orzekania w sprawie była możliwość zagwarantowania Skarżącemu stawienia się na rozprawę tudzież rozprawę zdalną w budynku sądu, czego dalszą konsekwencją był brak możliwości aktywnego uczestnictwa Skarżących w sprawie i przedstawienia przez nich ewentualnych kontrargumentów;
1.3. W powołaniu o powyższe zarzuty wniesiono o zmianę zaskarżanego wyroku, poprzez wyrzeczenie jak w skardze, tj. uchylenie zaskarżanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
2. Odpowiedź na skargę kasacyjną.
Naczelnik Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 24 października 2022 r., stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną, wniósł o odrzucenie przedmiotowej skargi kasacyjnej, a w przypadku uznania przez Sąd, że spełnia ona ustawowe wymogi warunkujące jej merytoryczne rozpatrzenie – o jej oddalenie oraz zasądzenie od Skarżącego na rzecz Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3. Skarga kasacyjna jest niezasadna.
4.1. W pierwszej kolejności odnieść się należy do zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku organu o odrzucenie skargi kasacyjnej. Organ argumentował, że wbrew temu, co wskazano w skardze kasacyjnej, WSA w Krakowie nie mógł naruszyć art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej, bowiem nie jest to przepis proceduralny, który ma zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Postępowanie przed WSA w Krakowie regulują przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a nie Ordynacja podatkowa. Odnośnie do drugiego zarzutu skargi kasacyjnej – wbrew wymogom art. 174 w związku z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie wskazano charakteru przepisów, których naruszenie zarzucono. Ponadto nie wykazano, że przytoczona okoliczność – skierowania sprawy przez Sąd pierwszej instancji na posiedzenie niejawne mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Poza ogólnikowym, hasłowym wskazaniem, że "konsekwencją był brak możliwości aktywnego uczestnictwa Skarżących w sprawie i przedstawiania przez nich ewentualnych kontrargumentów", nie przytoczono jakichkolwiek nowych "kontrargumentów", co oznacza, że nie wykazano, by kwestionowana decyzja procesowa Sądu pierwszej instancji mogła istotnie wpłynąć na wynik sprawy.
4.2. Mimo oczywistych błędów konstrukcyjnych, na które zwrócił uwagę organ, zarzuty skargi kasacyjnej zważywszy na jej całokształt mogły zostać merytorycznie rozpoznane w granicach nadanych im przez jej autora. Jak bowiem wskazano w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych. Z uzasadnienia tej uchwały wynikało, że w sytuacji gdy strona przytoczy w petitum skargi kasacyjnej wyłącznie zarzut naruszenia prawa przez organ administracji publicznej, nie powiązawszy go z zarzutem naruszenia prawa przez Sąd pierwszej instancji, nie jest uzasadnione bezwarunkowe i automatyczne dyskwalifikowanie takiej skargi z powołaniem się na niedopełnienie wymagań określonych w art. 176 p.p.s.a. (przytoczenie podstaw kasacyjnych).
5.1. Najdalej idący zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej dotyczył naruszenia art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji. W ocenie Autora skargi kasacyjnej przepisy te naruszono poprzez skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne, podczas gdy na moment orzekania w sprawie była możliwość zagwarantowania Skarżącemu stawienia się na rozprawę tudzież rozprawę zdalną w budynku sądu, czego dalszą konsekwencją był brak możliwości aktywnego uczestnictwa Skarżących w sprawie i przedstawienia przez nich ewentualnych kontrargumentów.
5.2. Zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Na podstawie art. 45 ust. 2 Konstytucji wyłączenie jawności rozprawy może nastąpić ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz ze względu na ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny. Wyrok ogłaszany jest publicznie.
5.3. Z powołanych przepisów wynika, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie stanowi samo w sobie naruszenia Konstytucji. Konstytucja dopuszcza bowiem, w określonych sytuacjach, że sprawy będą rozpoznawane na posiedzeniach niejawnych. Już z tego powodu nie doszło do zarzucanego w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów konstytucyjnych.
5.4. Na marginesie należy zauważyć, że naruszenie prawa można byłoby stwierdzić, gdyby Sąd, kierując sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, naruszył przepisy ustawy, na które powołałby się podejmując taką decyzję. Po pierwsze jednak, nie sformułowano w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania stanowiących podstawę prawną skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, zatem NSA nie może dokonać kontroli w tym zakresie. Należy bowiem podkreślić, że z art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że w art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a., że granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać granic skargi kasacyjnej ani uzupełniać wywodów strony. Sąd ten jest bowiem władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wymienione (wyartykułowane) w skardze kasacyjnej. Po drugie, z akt wynika, że sprawa ta została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z tego powodu, że pełnomocnik skarżącej nie wykonał zarządzenia Sądu pierwszej instancji i nie podał prawidłowego adresu skrzynki ePUAP (k. 59 akt sądowych). W takiej sytuacji pełnomocnik skarżącej nie może skutecznie zarzucać Sądowi pierwszej instancji naruszenia skutkującego brakiem możliwości aktywnego uczestnictwa skarżącej w sprawie i przedstawienia ewentualnych kontrargumentów.
6.1. Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej. Zdaniem Autora skargi kasacyjnej przepis ten naruszono poprzez niewłaściwą wykładnię i uznanie, że umorzenie postępowania ze względu na bezprzedmiotowość postępowania jest rozstrzygnięciem merytorycznym, podczas gdy nie ma ono takiego charakteru w niniejszej sprawie i tym samym organ II instancji winien był umorzyć postępowanie, a nie jedynie uchylić decyzję organu I instancji i przekazać do ponownego rozpoznania.
6.2. Domagając się od organu odwoławczego uchylania decyzji i umorzenia postępowania w sprawie, skarżąca całkowicie ignoruje powody, dla których organ ten uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Z akt sprawy wynika, że Fundacja T. z/s w K., na podstawie art. 133a Ordynacji podatkowej, złożyła wniosek o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. Organ, posiadając w aktach sprawy wniosek dotknięty brakami formalnymi, wystąpił o jego uzupełnienie, zakreślając wnioskodawcy siedmiodniowy termin do ich usunięcia, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi Fundacji w dniu 15 czerwca 2020 r. Następnie organ pierwszej instancji, pomimo braku upływu zakreślonego Fundacji terminu do usunięcia braków formalnych, wydał decyzję ustalającą kwoty dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług dla skarżącej.
6.3. Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że rozstrzygnięcie sprawy przed organem odwoławczym nie było możliwe, gdyż Fundacja złożyła wniosek na etapie postępowania przed organem I instancji, zatem rozpatrywanie tego wniosku na etapie postępowania odwoławczego byłoby pozbawieniem Fundacji – która po dopuszczeniu jej do udziału w postępowaniu uczestniczy w nim na prawach strony – prawa do dwukrotnego rozpatrzenia tej samej sprawy, gdyż pozbawiłoby Fundację udziału w postępowaniu w jednej z instancji, w tym do składania wniosków dowodowych, przeglądania akt i złożenia odwołania.
6.4. W tej sytuacji całkowicie bezzasadny jest wniosek pełnomocnika skarżącej o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania ze względu na bezprzedmiotowość postępowania. Wbrew twierdzeniom skarżącej postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe. Jego przedmiot istniał – było nim ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego. Nie było zatem podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej. Sąd, dokonując kontroli działalności organu, nie naruszył zatem tego przepisu.
7. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny – uznając, że skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – orzekł, jak w sentencji wyroku.
8. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Sędzia WSA (del.) Sędzia NSA Sędzia NSA
Dominik Mączyński Arkadiusz Cudak Mariusz Golecki