I FSK 1382/20

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka – Medek (sprawozdawca), Sędzia NSA Sylwester Golec, Sędzia NSA Mariusz Golecki, Protokolant Patryk Pogorzelski, po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 2980/18 w sprawie ze skargi K. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 8 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów postępowania podatkowego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 2980/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", oddalił skargę K. G., powoływanego dalej jako "skarżący" na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 8 października 2018 r. w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów postępowania podatkowego (wyrok ten oraz orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są w internetowej bazie orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z wyrokiem tym nie zgodził się skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym ustanowionym z urzędu, który wniósł skargę kasacyjną skierowaną przeciwko całości orzeczenia.

W oparciu o podstawę określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skarżący podniósł naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 134 P.p.s.a. w zw. z art. 120 i art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.), powoływanej dalej "O.p." poprzez niedopatrzenie się zaniechania przez organ wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności poprzez brak uzasadnienia co do braku ustawowego wymogu wezwania strony do osobistego stawiennictwa jako warunku skutecznego żądania zwrotu kosztów postępowania podatkowego,

2) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób sprzeczny z wymogami proceduralnymi, w szczególności poprzez brak odniesienia się do zarzutu skarżącego w przedmiocie braku konieczności wezwania do osobistego stawiennictwa strony, jako warunku żądania zwrotu kosztów postępowania podatkowego,

3) art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 266 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi, podczas gdy w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uwzględnienie skargi.

Na podstawie zaś art. 174 pkt 1 P.p.s.a. skarżący podniósł naruszenie prawa materialnego tj. art. 264 O.p. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, że zasadą w postępowaniu jest ponoszenie kosztów postępowania przed organami podatkowymi przez Skarb Państwa, województwo, powiat lub gminę.

Mając na względzie powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które to koszty nie zostały uiszczone w całości ani w części. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną. Podczas rozprawy w przedmiotowej sprawie, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W skardze kasacyjnej skarżący zmierzał do zakwestionowania stanowiska sądu pierwszej instancji, że nie przysługuje mu zwrot kosztów podróży i innych należności dla strony uczestniczącej w określonych czynnościach, dla których przeprowadzenia strona nie miała obowiązku osobistego stawiennictwa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że wykładnia art. 265 § 1 pkt 1 – 6 O.p. nie pozwala przyjąć stanowiska prezentowanego przez organ oraz sąd pierwszej instancji, że oprócz osobistego stawiennictwa wymagane jest również, aby to stawiennictwo było obligatoryjne. Przy czym w skardze kasacyjnej nie postawił jednak żadnego zarzutu naruszenia art. 265 O.p. Tymczasem, zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza, że zakres kontroli wyroku sądu pierwszej instancji wyznacza sam skarżący, na którym ciąży obowiązek prawidłowego sfomułowania zarzutów. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania czy rekonstruowania zarzutów skargi kasacyjnej lub do zastępowania autora skargi kasacyjnej w prawidłowym jej sformułowaniu.

W realiach przedmiotowej sprawy oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny, nie ma możliwości odniesienia się do prawidłowości przyjętej przez sąd pierwszej instancji wykładni art. 266 § 1 O.p. w zw. z art. 265 § 1 pkt 1 – 2b O.p.. Z kolei skoro wykładnia ta nie została podważona, trudno dopatrzeć się wpływu ewentualnych naruszeń przez sąd pierwszej instancji art. 134 P.p.s.a. w zw. z art. 120 i art. 121 O.p. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a., na wynik sprawy. Jak wynika bowiem z tych zarzutów, w ocenie skarżącego, zarówno organ jak i sąd pierwszej instancji zobowiązani byli do odniesienia się do argumentacji skarżącego dotyczącej braku ustawowego wymogu wezwania strony do osobistego stawiennictwa jako warunku skutecznego żądania zwrotu kosztów postępowania podatkowego.

Za nieprecyzyjny i w związku z tym nieskuteczny należy uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 266 § 1 O.p. Przepis ten stanowi, że organ podatkowy, na żądanie, zwraca koszty postępowania, o których mowa w art. 265 § 1 pkt 1 - 2b O.p. Tymczasem, jak w wynika z uzasadnienia skarżonego wyroku, akceptującego w tym zakresie ocenę organu podatkowego, poniesione przez stronę koszty nie stanowią kosztów, o których mowa w art. 265 § 1 pkt 1 - 2b O.p,, czego skarżący nie podważył. Wobec tego niesłuszny okazał się również zarzut naruszenia art. 264 O.p. Podzielić należy w tym zakresie twierdzenie sądu pierwszej instancji w skarżonym wyroku, że na podstawie tej normy ogólnej, organ nie ma możliwości zwrotu osobie uprawnionej innych kosztów niż określonych w art. 265 § 1 pkt 1 – 2b O.p., mając na względzie przesłanki o charakterze celowościowym czy słusznościowym.

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie okazały się wobec tego skuteczne. Skarżący nie zdołał zakwestionować prawidłowości orzeczenia sądu pierwszej instancji. Abstrahując od powyższego wyrok jest zgodny z prawem również z tego powodu, że w myśl art. 266 § 1 O.p. zwrot kosztów postępowania może dotyczyć kosztów, o których mowa w art. 265 § 1 pkt 1 - 2b O.p, a więc kosztów stron, świadków, biegłych i tłumaczy. Skarżący wniósł o zwrot kosztów we własnym imieniu związanych z postępowaniem, w którym pełnił rolę pełnomocnika, a nie strony świadka, biegłego czy tłumacza, a więc nie przysługiwało mu uprawnienie do żądania zwrotu kosztów.

Na marginesie należy zauważyć, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2020 r. sygn. akt I FSK 1291/20 oddalono również skargę kasacyjną strony, której pełnomocnikiem był skarżący, od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w którym za zgodne z prawem uznano postanowienie organu o odmowie zwrotu kosztów postępowania związanych z tą samą czynnością fakultatywnego uczestniczenia w przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadka.

Mając na względzie powyższe, w braku usprawiedliwionych podstaw, w oparciu o art. 184 P.p.s.a., skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z §14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z §14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.). Jednocześnie wyjaśnić należy, że w myśl art. 254 § 1 P.p.s.a. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W konsekwencji wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącego ustawionemu z urzędu podlega rozpoznaniu przez sąd pierwszej instancji.

Mariusz Golecki Małgorzata Niezgódka-Medek Sylwester Golec