I FSK 1380/24

I FSK 1380/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dominik Mączyński /sprawozdawca/
Jan Rudowski /przewodniczący/
Marek Olejnik
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Sygn. powiązane
III SAB/Wa 73/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-04-10
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par. 1a i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Marek Olejnik, Sędzia WSA del. Dominik Mączyński (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszkowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SAB/Wa 73/23 w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszkowie w zakresie kontroli podatkowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2019 r. do marca 2020 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszkowie na rzecz P. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Skarga kasacyjna.
1.1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pruszkowie, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 7 czerwca 2024 r., wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2024 r., III SAB/Wa 73/23. Wyrokiem tym Sąd stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pruszkowie dopuścił się bezczynności, oraz że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszkowie do załatwienia sprawy oraz przyznał od Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszkowie na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 3 000 zł.
1.2. Wyrok Sądu pierwszej instancji zaskarżono w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania:
- art. 149 § 1a i art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 122 w zw. z art. 208 § 1 w zw. z art. 290 § 1 w zw. z art. 291 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 - t.j.), poprzez uznanie, że bezczynność organu w zakresie kontroli podatkowej prowadzonej w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług od grudnia 2019 do marca 2020 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy organ podatkowy faktyczną wiedzę o wadliwości doręczenia pierwotnego protokółu kontroli nabył w dniu wydania postanowienia o umorzeniu postępowania podatkowego, tj. w dniu 21 lipca 2023 r., a doręczenie Spółce w sposób skuteczny kolejnego protokółu kontroli podatkowej nastąpiło w dniu 24 listopada 2023 r., a więc w okresie 4 miesięcy - w konsekwencji niniejsze naruszenie przepisów skutkowało przyznaniem przez Sąd I instancji na rzecz strony przeciwnej sumy pieniężnej w wysokości 3.000 zł.
1.3. Mając to na uwadze, wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w pkt 1, 3, 4 i rozpoznanie skargi w tym zakresie, tj. stwierdzenie, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa oraz odstąpienie od przyznania na rzecz Spółki "P." Sp. z o. o. sp. kom. sumy pieniężnej w wysokości 3.000 zł oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
2. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3. Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
4.1. Organ w skardze kasacyjnej zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 149 § 1a i art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 122 w zw. z art. 208 § 1 w zw. z art. 290 § 1 w zw. z art. 291 § 4 Ordynacji podatkowej w zakresie, w jakim Sąd uznał, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Autor skargi kasacyjnej nie kwestionował zatem stwierdzenia przez Sąd pierwszej instancji tego, że organ pozostał bezczynny prowadząc kontrolę podatkową u podatnika. W ocenie kasatora niezasadne jest jednak orzeczenie o bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy organ podatkowy faktyczną wiedzę o wadliwości doręczenia pierwotnego protokółu kontroli nabył w dniu wydania postanowienia o umorzeniu postępowania podatkowego, tj. w dniu 21 lipca 2023 r., a skuteczne doręczenie skarżącej protokołu kontroli podatkowej nastąpiło w dniu 24 listopada 2023 r., a więc w okresie zaledwie 4 miesięcy. W rezultacie, zdaniem organu, nie było podstawy do zasądzenia na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 3.000 zł.
4.2. Odnosząc się do przytoczonego zarzutu i towarzyszącej mu argumentacji, należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że w świetle art. 149 § 1a p.p.s.a. rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań oraz bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Taka sytuacja ma miejsce, np. gdy w sposób jednoznaczny i znaczący doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a zarazem nie zachodzą okoliczności ekskulpujące bezczynność.
4.3. W tym kontekście, Sąd pierwszej instancji zasadnie zwrócił uwagę, że stan bezczynności organu trwał od 31 grudnia 2021 r., czyli od dnia, w którym winna się zakończyć kontrola podatkowa i ustał w dniu 24 listopada 2023 r., z chwilą doręczenia skarżącej protokołu kontroli. Trafnie też zauważył Sąd pierwszej instancji, że powody pozostawania w stanie bezczynności, czyli w okolicznościach tej sprawy nieskuteczne doręczenie skarżącej protokołu kontroli są w zasadniczej mierze irrelewantne. Od organu podatkowego można bowiem wymagać działania profesjonalnego, znajdującego oparcie w przepisach prawa podatkowego. W tej sytuacji fakt, że organ nie doręczył skarżącej prawidłowo protokołu kontroli nie może stanowić okoliczności przemawiającej na korzyść tego organu. Ponadto nie sposób znaleźć usprawiedliwienia dla działania organu, który doręczył finalnie skarżącej protokół kontroli po upływie ponad 4 miesięcy od dnia umorzenia postępowania podatkowego, na mocy decyzji z dnia 21 lipca 2023 r., z uwagi na niedoręczenie skarżącej protokołu kończącego kontrolę podatkową. Tym bardziej, że decyzja stwierdzająca tę okoliczności w sposób jednoznaczny była końcowym aktem administracyjnym, w którym stanowisko organu zostało uwidocznione. O fakcie niedoręczenia protokołu skarżącej organ musiał zatem wiedzieć już przed dniem 21 lipca 2023 r., skoro został on urzędowo stwierdzony w decyzji z tej daty umarzającej postępowanie podatkowe z tego powodu.
4.4. W świetle przedstawionych okoliczności za prawidłowe uznać należy stanowisko przedstawione przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że rażący charakter bezczynności nie budzi w tej sprawie wątpliwości. Wskazuje na to niemal dwuletni czas oczekiwania na zakończenie kontroli podatkowej, a w tym w szczególności około 4-miesięczna zwłoka w dokonaniu tej czynności już po ustaleniu bezskuteczności "pierwotnego zakończenia" tejże kontroli.
4.5. W rezultacie zasadne było przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 3.000 zł. Podkreślenia wymaga, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji drobiazgowo wyjaśnił nie tylko zasadność orzeczenia sumy pieniężnej na rzecz skarżącej, ale także jej wysokość. W pełni zaaprobować należy wyjaśnienia Sądu pierwszej instancji, że biorąc pod uwagę z jednej strony źródło bezczynności (błąd polegający na wadliwym, pierwotnym doręczeniu protokołu kontroli), z drugiej zaś czas oczekiwania na ostateczne zakończenie kontroli po ustaleniu przez organ, że pierwotnie dokonana w tym zakresie czynność była prawnie bezskuteczna, kwotę 3.000 zł należało uznać za kompensującą krzywdę związaną z długotrwałym rozpatrzeniem sprawy.
5. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny – uznając, że skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. – Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – orzekł, jak w sentencji wyroku.
6. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z art. 205 § 4 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 2 pkt 3 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1687).
Sędzia WSA (del.) Sędzia NSA Sędzia NSA
Dominik Mączyński Jan Rudowski Marek Olejnik