I FSK 1379/24

I FSK 1379/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dominik Mączyński
Jan Rudowski /przewodniczący/
Marek Olejnik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SAB/Wa 71/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-04-10
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149 § 1a i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Marek Olejnik (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Dominik Mączyński, Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszkowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SAB/Wa 71/23 w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszkowie w zakresie kontroli podatkowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2020 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszkowie na rzecz P. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SAB/Wa 71/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P. (dalej: "Skarżąca", "Spółka", "Strona") stwierdził, że Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. (dalej: "NUS") dopuścił się bezczynności w przedmiocie kontroli podatkowej prowadzonej w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za kwiecień 2020 r., oraz że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. do załatwienia sprawy, przyznał od Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. na rzecz Skarżącej sumę pieniężną w wysokości 3.000 zł oraz orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego.
2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Warszawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł NUS zaskarżając ten wyrok w całości. Sformułował także wniosek o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w pkt 1, 3, 4 i rozpoznanie skargi w tym zakresie - tj., stwierdzenie, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa oraz odstąpienie od przyznania na rzecz Spółki sumy pieniężnej w wysokości 3000 zł, zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
NUS na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania:
- art. 149 § 1a i art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej: "O.p.") OP w zw. z art. 122 O.p. w zw. z art. 208 § 1 O.p. w zw. z art. 290 § 1 O.p. w zw. z art. 291 § 4 O.p. poprzez uznanie, że bezczynność organu w zakresie kontroli podatkowej prowadzonej w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za kwiecień 2020 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji gdy organ podatkowy faktyczną wiedzę o wadliwości doręczenia pierwotnego protokołu kontroli nabył w dniu wydania postanowienia o umorzeniu postępowania podatkowego tj. w dniu 21 lipca 2023 r. a doręczenie Spółce w sposób skuteczny kolejnego protokołu kontroli podatkowej nastąpiło w dniu 24 listopada 2023 r. a więc w okresie 4 miesięcy - w konsekwencji niniejsze naruszenie przepisów skutkowało przyznaniem przez Sąd I instancji na rzecz strony przeciwnej sumy pieniężnej w wysokości 3000 zł.
2.2. Skarżąca nie skorzystała z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z 16 stycznia 2025 r., wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej wniesionej przez NUS od wyroku WSA w Warszawie, gdyż jest on oczywiście bezzasadny oraz o zasądzenie na rzecz Spółki kosztów postępowania.
3. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną na rozprawie, zważył co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w sytuacji, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny może sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.
3.2. Organ w skardze kasacyjnej zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 149 § 1a i art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 122 w zw. z art. 208 § 1 w zw. z art. 290 § 1 w zw. z art. 291 § 4 O.p. w zakresie, w jakim Sąd uznał, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Autor skargi kasacyjnej nie kwestionował zatem stwierdzenia przez Sąd pierwszej instancji tego, że organ pozostał bezczynny prowadząc kontrolę podatkową u podatnika. W ocenie kasatora niezasadne jest jednak orzeczenie o bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy organ podatkowy faktyczną wiedzę o wadliwości doręczenia pierwotnego protokołu kontroli nabył w dniu wydania postanowienia o umorzeniu postępowania podatkowego, tj. w dniu 20 lipca 2023 r., a skuteczne doręczenie Skarżącej protokołu kontroli podatkowej nastąpiło w dniu 24 listopada 2023 r., a więc w okresie zaledwie 4 miesięcy. W rezultacie, zdaniem organu, nie było podstawy do zasądzenia na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 3.000 zł.
3.3. Odnosząc się do przytoczonego zarzutu i towarzyszącej mu argumentacji, należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że w świetle art. 149 § 1a p.p.s.a. rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań oraz bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Taka sytuacja ma miejsce, np. gdy w sposób jednoznaczny i znaczący doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a zarazem nie zachodzą okoliczności ekskulpujące bezczynność.
3.4. W tym kontekście, Sąd pierwszej instancji zasadnie zwrócił uwagę, że stan bezczynności organu trwał od 31 grudnia 2021 r., czyli od dnia, w którym winna się zakończyć kontrola podatkowa i ustał w dniu 24 listopada 2023 r., z chwilą doręczenia skarżącej protokołu kontroli. Trafnie też zauważył Sąd pierwszej instancji, że powody pozostawania w stanie bezczynności, czyli w okolicznościach tej sprawy nieskuteczne doręczenie Skarżącej protokołu kontroli są w zasadniczej mierze irrelewantne. Od organu podatkowego można bowiem wymagać działania profesjonalnego, znajdującego oparcie w przepisach prawa podatkowego. W tej sytuacji fakt, że organ nie doręczył Skarżącej prawidłowo protokołu kontroli nie może stanowić okoliczności przemawiającej na korzyść tego organu. Ponadto nie sposób znaleźć usprawiedliwienia dla działania organu, który doręczył finalnie Skarżącej protokół kontroli po upływie ponad 4 miesięcy od dnia umorzenia postępowania podatkowego, na mocy decyzji z 20 lipca 2023 r., z uwagi na niedoręczenie Skarżącej protokołu kończącego kontrolę podatkową. Tym bardziej, że decyzja stwierdzająca tę okoliczności w sposób jednoznaczny była końcowym aktem administracyjnym, w którym stanowisko organu zostało uwidocznione. O fakcie niedoręczenia protokołu Skarżącej organ musiał zatem wiedzieć już przed dniem 20 lipca 2023 r., skoro został on urzędowo stwierdzony w decyzji z tej daty umarzającej postępowanie podatkowe z tego powodu.
3.5. W świetle przedstawionych okoliczności za prawidłowe uznać należy stanowisko przedstawione przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że rażący charakter bezczynności nie budzi w tej sprawie wątpliwości. Wskazuje na to niemal dwuletni czas oczekiwania na zakończenie kontroli podatkowej, a w tym w szczególności około 4-miesięczna zwłoka w dokonaniu tej czynności już po ustaleniu bezskuteczności "pierwotnego zakończenia" tejże kontroli.
3.6. W rezultacie zasadne było przyznanie Skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 3.000 zł. Podkreślenia wymaga, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji drobiazgowo wyjaśnił nie tylko zasadność orzeczenia sumy pieniężnej na rzecz Skarżącej, ale także jej wysokość. W pełni zaaprobować należy wyjaśnienia Sądu pierwszej instancji, że biorąc pod uwagę z jednej strony źródło bezczynności (błąd polegający na wadliwym, pierwotnym doręczeniu protokołu kontroli), z drugiej zaś czas oczekiwania na ostateczne zakończenie kontroli po ustaleniu przez organ, że pierwotnie dokonana w tym zakresie czynność była prawnie bezskuteczna, kwotę 3.000 zł należało uznać za kompensującą krzywdę związaną z długotrwałym rozpatrzeniem sprawy.
4. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
4.1. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z art. 205 § 4 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 2 pkt 3 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1687).
D. Mączyński J. Rudowski M. Olejnik