I FSK 1346/24

I FSK 1346/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Mudrecki
Elżbieta Olechniewicz /sprawozdawca/
Marek Kołaczek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Łd 873/23 - Wyrok WSA w Łodzi z 2024-02-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 120, art. 121 par. 1, art. 122, art. 180, art. 187 par. 1, art. 190, art. 240 par. 1 pkt 4, art. 247 par. 1, art. 254 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędzia WSA (del.) Elżbieta Olechniewicz (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej N. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Łd 873/23 w sprawie ze skargi N. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 26 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji dotyczącej podatku VAT za poszczególne okresy 2021 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od N. sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
1.1. Wyrokiem z dnia 29 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 873/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi N. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Skarżąca, Spółka, Strona) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: DIAS, organ) z dnia 26 września 2023 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji dotyczącej podatku VAT za poszczególne okresy 2021 r., działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę (opisany wyrok i powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
1.2. Sąd pierwszej instancji nie zgodził się ze Skarżącą, że w stanie faktycznym sprawy, organy podatkowe były zobowiązane do wstrzymania wykonania decyzji określającej Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do września 2021 r. oraz ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za te miesiące, wskutek złożonego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w [...] z dnia 18 lipca 2022 r. (dalej: NUCS). Zdaniem organów podatkowych (a wraz za nimi WSA) nie zostały bowiem spełnione przesłanki do zastosowania art. 252 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa) tj. nie zachodziło prawdopodobieństwo, że decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej.
2. Skarga kasacyjna.
2.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, poprzez niezasadną odmowę wstrzymania decyzji NUCS z dnia 18 lipca 2002 r. w sprawie, pomimo wystąpienia przewidzianych w ustawie przesłanek do wstrzymania wykonania wyżej wymienionych decyzji wydanej przez NUCS;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 181, art. 187 § 1, art. 190 Ordynacji podatkowej, poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz zaniechanie jego pełnego zgromadzenia, jak również poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i niewyjaśnienie okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, polegającego na odmowie wstrzymania wykonania decyzji wydanej przez NUCS;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 252 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, poprzez stwierdzenie, iż nie zachodzi prawdopodobieństwo, że decyzja NUCS jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej.
W skardze kasacyjnej Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. Strona oświadczyła, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, a także na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a, DIAS oświadczył, że nie wnosi o przeprowadzenie rozprawy.
2.3. Przedmiotowa skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., z którego wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie Strona zrzekła się rozprawy, zaś organ oświadczył, że nie wnosi o jej przeprowadzenie.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
3.1. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
3.2. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że przedmiotem sprawy poddanej sądowej kontroli w tym postępowaniu jest odmowa wstrzymania wykonania decyzji NUCS z dnia 18 lipca 2022 r. Skarga została bowiem wniesiona na postanowienie DIAS z dnia 26 września 2023 r. w tym przedmiocie.
3.3. Powyższe doprecyzowanie przedmiotu sprawy zawisłej przed Sądem jest niezbędne ze względu na zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej oraz towarzyszące im uzasadnienie. Autor skargi kasacyjnej oparł bowiem użytą w niej argumentację na przekonaniu o wadliwości doręczenia decyzji NUCS z dnia 18 lipca 2022 r. określającej Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do września 2021 r. oraz dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za te same okresy podatkowe. Podobnie w uzasadnieniu zarzutów dotyczących naruszenia art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej wskazał na niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań, mających na celu zgromadzenie kompletnego materiału dowodowego i wybiórczą, tendencyjną, nieobiektywną i dowolną ocenę materiału dowodowego, który został zgromadzony w sprawie, a w konsekwencji zgromadzenie pobieżnego i niewystarczającego do właściwego rozpatrzenia niniejszej sprawy materiału dowodowego, co odnosi się do nie prawidłowego przyjęcia, że w dniu 20 lipca 2022r. doszło do skutecznego doręczenia decyzji NUCS z dnia 18 lipca 2022 r.
3.4. W tym miejscu należy zaznaczyć, że rozpatrując sprawę na skutek skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej granicami, tj. treścią przytoczonych w niej podstaw kasacyjnych oraz treścią i zakresem zawartego w niej wniosku, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza zatem, że zakres kontroli orzeczenia wydanego w pierwszej instancji wyznacza sama strona wnosząca ten środek zaskarżenia. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze.
3.5. W związku z tym należy stwierdzić, że poza zakresem kontroli sądowej w tej sprawie pozostaje kwestia prawidłowości doręczenia decyzji NUCS z dnia 18 lipca 2022 r. określającej spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do września 2021 r. oraz dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za te same okresy podatkowe. Przypomnieć natomiast należy, że NUCS postanowieniem z dnia 9 stycznia 2023 r., na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej z dnia 18 lipca 2022 r. Skargę na to postanowienie odrzucił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, postanowieniem z dnia 12 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 278/23. Postanowienie WSA w Łodzi jest prawomocne w związku z tym, że NSA, postanowieniem z dnia 29 listopada 2023 r., sygn. akt I FZ 248/23., oddalił zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji. W rezultacie na obecnym etapie postępowania prawomocnie przesądzona jest kwestia skuteczności doręczenia decyzji NUCS z dnia 18 lipca 2022 r.
W konsekwencji poza zakresem kontroli sądowej w tym postępowaniu pozostają te zarzuty, w ramach których autor kasacji kwestionuje skuteczność doręczenia ww. decyzji NUCS, tj. zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 181, art. 187 § 1 i art. 190 Ordynacji podatkowej, podnoszone w ww. kontekście.
3.6. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było natomiast ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki przewidziane w art. 252 § 1 Ordynacji podatkowej do obligatoryjnego wstrzymania decyzji określającej Stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do września 2021 r. oraz ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za ten okres.
3.7. Stosownie do art. 252 § 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wstrzymuje z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie zaś z art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej nieważność decyzji ostatecznej zachodzi gdy decyzja ta: została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (pkt 1); została wydana bez podstawy prawnej (pkt 2); została wydana z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3); dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (pkt 4); została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie (pkt 5); była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (pkt 6); zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa (pkt 7) lub, gdy w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (pkt 8).
Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, użyta w art. 252 § 1 Ordynacji podatkowej fraza "zachodzi prawdopodobieństwo" oznacza możliwość istnienia wad decyzji powodujących jej nieważność, przy czym ustalenie istnienia tego prawdopodobieństwa musi wynikać ze wstępnej oceny organu i być uzasadnione niebudzącymi wątpliwości okolicznościami sprawy. Uprawdopodobnienie należy rozumieć jako obiektywny stan wiedzy, w świetle której istnienie faktu o wystąpieniu przesłanki o stwierdzenie nieważności jest wysoce prawdopodobne. Natomiast okoliczność przedstawienia przez występujących z żądaniem określonych argumentów nie oznacza sama przez się, że takie prawdopodobieństwo zaistniało (tak M. Niezgódka-Medek [w:] S. Babiarz, B. Dauter, W. Gurba, R. Hauser, A. Kabat, A. Olesińska, J. Rudowski, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XII, Warszawa 2024, art. 252).
Ponadto, w postępowaniu w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji nie dokonuje się ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Jest to nowe, samodzielne postępowanie służące wyjaśnieniu, czy decyzja dotknięta jest jedną z przesłanek określonych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że organ podatkowy nie może rozpatrywać sprawy co do istoty, jak w postępowaniu zwykłym. Postępowanie to nie może przerodzić się w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo wszystkie okoliczności sprawy, prawidłowość ustaleń faktycznych na niekompletnym materiale dowodowym, czy też podejmuje się uzupełniających ustaleń faktycznych (por. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FSK 1013/23).
3.8. W związku z tym na uwzględnienie nie zasługiwał jedyny zarzut dotyczący przedmiotu tej sprawy, a mianowicie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 252 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, poprzez stwierdzenie, że nie zachodzi prawdopodobieństwo, że decyzja NUCS jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej.
Po pierwsze, jak już wskazał WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zarzut ten został skonstruowany wadliwie, gdyż art. 252 § 1 Ordynacji podatkowej nie zawiera dalszych jednostek redakcyjnych, a zatem nie mogło dojść do naruszenia art. 252 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, gdyż taki przepis nie istnieje. Autor kasacji powiela tę wadliwość w skardze kasacyjnej. Po drugie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest jakiejkolwiek argumentacji w tym zakresie.
Powyższe uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do tak sformułowanego zarzutu kasacyjnego.
3.9. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji w sposób logiczny i właściwy skontrolował zaskarżone postanowienie organu przez pryzmat rozstrzygnięcia w trybie art. 252 § 1 Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe dokonując wstępnej analizy stanu faktycznego i prawnego nie stwierdziły, aby zachodziło prawdopodobieństwo, że decyzja NUCS rażąco narusza prawo.
3.10. W tym stanie rzeczy, wobec braku usprawiedliwionych podstaw, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Elżbieta Olechniewicz Marek Kołaczek Artur Mudrecki sędzia WSA (del.) sędzia NSA sędzia NSA