I FSK 1263/26

I FSK 1263/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-08-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bartosz Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
I SA/Bk 559/25 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2026-04-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Odmówiono wstrzymania wykonania decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 24 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawartego w skardze kasacyjnej E. Sp. z o. o. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 kwietnia 2026 r. sygn. akt I SA/Bk 559/25 w sprawie ze skargi E. Sp. z o. o. z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 14 października 2025 r. nr 2001-IOV-1.4103.42.2025 w przedmiocie ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec 2018 r. postanawia: 1. odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji; 2. odrzucić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku.
Uzasadnienie
1. W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 czerwca 2026 r., I SA/Bk 559/25 skarżący E. Sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej: skarżąca, spółka) wniósł m.in. o wstrzymanie wykonania ww. wyroku oraz decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 14 października 2025 r., znak: 2001-IOV.4103.42.2025, z uwagi na fakt, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody i spowodowania w stosunku do niego trudnych do odwrócenia skutków.
Uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonych aktów, skarżący wskazał, że sprawa była już przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego, w toku którego uprzednia decyzja DIAS z 31 stycznia 2021 r. została uchylona wyrokiem NSA z 26 czerwca 2025 r. Obecnie organ wydał kolejną decyzję, określającą dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie przekraczającej 80.000 zł, a na jej podstawie wszczęto wobec spółki kolejne postępowanie egzekucyjne.
Skarżący odwołał się przy tym do skutków wcześniejszego postępowania zabezpieczającego i egzekucyjnego, prowadzonego w związku z zobowiązaniem w wysokości 402.242 zł. W jego ocenie działania te doprowadziły do istotnego pogorszenia sytuacji finansowej spółki i zaprzestania przez nią działalności gospodarczej. Podniósł, że obecna egzekucja kwoty przekraczającej 80.000 zł może dodatkowo uniemożliwić podjęcie działań restrukturyzacyjnych oraz prób wznowienia działalności, zwłaszcza wobec czasu oczekiwania na rozpoznanie skargi kasacyjnej przez NSA.
Skarżący wskazał również na możliwe skutki niemajątkowe wykonania decyzji. Zwrócił uwagę, że jeden ze wspólników spółki wykonuje zawód radcy prawnego i prowadzi kancelarię w siedzibie spółki. W jego ocenie prowadzenie wobec spółki ponownej egzekucji dodatkowego zobowiązania podatkowego może negatywnie oddziaływać na jego reputację zawodową oraz zaufanie klientów, a tego rodzaju skutki – ze względu na ich charakter – nie mogłyby zostać w pełni usunięte w przypadku późniejszego uwzględnienia skargi kasacyjnej.
W konsekwencji skarżący podniósł, że wykonanie zaskarżonych aktów przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej może doprowadzić zarówno do dalszego pogorszenia jego sytuacji majątkowej, jak i do powstania skutków o charakterze niemajątkowym, które byłyby trudne do odwrócenia.
2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
2.1. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), po przekazaniu sądowi skargi sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania aktu spoczywa na stronie składającej taki wniosek.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że wniosek skarżącego obejmuje zarówno wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, jak i decyzję DIAS. W zakresie wyroku oddalającego skargę na decyzję administracyjną nie zachodzi jednak potrzeba jego wstrzymania, skoro taki wyrok nie podlega wykonaniu w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu pozostaje zatem zasadność wstrzymania wykonania decyzji DIAS.
Zaznaczyć przy tym należy, że przez znaczną szkodę należy rozumieć taką szkodę, której nie będzie można zrekompensować wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu poprzedniego (por. B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205). Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić jedynie po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Dla zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest zatem wystarczające samo wykazanie trudnej sytuacji majątkowej strony, lecz konieczne jest uprawdopodobnienie, że wykonanie konkretnego aktu, w warunkach istniejących w danej sprawie, stwarza realne i aktualne niebezpieczeństwo wystąpienia kwalifikowanych następstw, o których mowa w tym przepisie.
W rozpoznawanej sprawie skarżący domaga się wstrzymania wykonania decyzji, powołując się na swoją trudną sytuację finansową. Z akt sprawy wynika, że E. Sp. z o.o. z siedzibą w S. ma zawieszoną działalność gospodarczą i nie posiada środków trwałych. Na rachunku bankowym wykazano jedynie kwotę 50,61 zł, przy czym pozostałe środki pieniężne zostały objęte zajęciem egzekucyjnym. Spółka nie osiągnęła również przychodów netto ze sprzedaży towarów i usług w roku obrotowym 2025. Z dokumentów znajdujących się w aktach wynika ponadto, że przeciwko spółce prowadzone są postępowania związane z jej zobowiązaniami, w tym postępowanie z powództwa B..
Okoliczności te niewątpliwie wskazują na trudną sytuację ekonomiczną skarżącego, nie przesądzają jednak same przez się o wystąpieniu przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Trudna sytuacja majątkowa strony, bez wykazania, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, nie stanowi zatem wystarczającej podstawy do wstrzymania jej wykonania.
Konieczne jest bowiem wykazanie konkretnego, realnego i bezpośredniego związku pomiędzy wykonaniem zaskarżonej decyzji a możliwością powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się wyjątkowy charakter instytucji wstrzymania wykonania aktu oraz konieczność wykazania przez wnioskodawcę konkretnych okoliczności uzasadniających udzielenie ochrony tymczasowej. Stanowisko to znajduje zastosowanie również w niniejszej sprawie, w której skarżący, powołując się na swoją trudną sytuację majątkową, powinien wykazać, jakie konkretne skutki ma wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji i dlaczego skutków tych nie będzie można usunąć w przypadku późniejszego uwzględnienia skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2024 r., sygn. akt III FZ 234/24).
W niniejszej sprawie skarżący nie wskazał konkretnych następstw, jakie miałoby spowodować wykonanie zaskarżonej decyzji, ograniczając się w istocie do przedstawienia swojej ogólnej sytuacji majątkowej.
Istotne jest przy tym, że trudna sytuacja finansowa spółki nie jest następstwem wykonania zaskarżonej decyzji. Z akt sprawy wynika, że problemy ekonomiczne spółki mają charakter wcześniejszy i wynikają m.in. z zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej, istniejących zobowiązań oraz prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Skarżący nie wykazał natomiast, aby to właśnie wykonanie zaskarżonej decyzji miało spowodować nowy, kwalifikowany skutek w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia następstw. Nie zostało bowiem wykazane, aby wykonanie zaskarżonej decyzji miało doprowadzić do jakościowo nowego pogorszenia sytuacji skarżącego, wykraczającego poza skutki, które wynikały już z istniejącego wcześniej stanu majątkowego spółki i prowadzonych wobec niego postępowań.
Nie można również uznać, że samo prowadzenie egzekucji należności pieniężnej wynikającej z decyzji administracyjnej uzasadnia wstrzymanie jej wykonania. W przypadku świadczenia pieniężnego skutki wykonania decyzji są co do zasady odwracalne, albowiem w razie jej uchylenia lub zmiany wyegzekwowane środki mogą zostać zwrócone stronie. Dla wykazania przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. konieczne jest zatem wskazanie takich szczególnych okoliczności, które przemawiałyby za przyjęciem, że w konkretnym przypadku późniejszy zwrot wyegzekwowanej należności nie usunie skutków wykonania decyzji. Skarżący takich okoliczności jednak nie przedstawił. Nie wykazał w szczególności, aby odzyskanie wyegzekwowanych środków w przypadku korzystnego dla niej rozstrzygnięcia było niemożliwe lub wiązało się z nadzwyczajnymi trudnościami.
Nie przekonuje również argumentacja odwołująca się do zagrożenia dalszego funkcjonowania spółki. Z akt sprawy wynika bowiem, że spółka już obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej, a jej działalność pozostaje zawieszona. Sama możliwość wystąpienia w przyszłości z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, w przypadku niekorzystnego zakończenia prowadzonych postępowań, bez wykazania, że bezpośrednią przyczyną takiego stanu rzeczy będzie wykonanie zaskarżonej decyzji, nie uzasadnia przyjęcia, że zachodzi przesłanka trudnych do odwrócenia skutków.
Odnosząc się natomiast do argumentu dotyczącego możliwego uszczerbku na reputacji zawodowej jednego ze wspólników, wykonującego zawód radcy prawnego, wskazać należy, że skarżący nie wykazał, aby samo prowadzenie wobec spółki postępowania egzekucyjnego z tytułu jej zobowiązania podatkowego mogło w sposób konkretny i realny przełożyć się na sytuację zawodową wspólnika lub jego relacje z klientami. Okoliczność, że wspólnik wykonuje zawód radcy prawnego i prowadzi kancelarię w siedzibie spółki, nie jest zatem wystarczająca do przyjęcia, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje po stronie skarżącej skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Twierdzenia w tym zakresie mają charakter hipotetyczny i nie zostały poparte okolicznościami pozwalającymi na uprawdopodobnienie wystąpienia takich następstw.
W istocie argumentacja skarżącego sprowadza się do twierdzenia, że jego aktualna sytuacja majątkowa jest na tyle trudna, iż każda dalsza egzekucja zobowiązania może pogłębić istniejące problemy. Tego rodzaju ogólne twierdzenie nie jest jednak równoznaczne z wykazaniem przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., które wymagają odniesienia do konkretnych i przewidywalnych skutków wykonania zaskarżonego aktu.
Należy także podkreślić, że przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd administracyjny nie dokonuje oceny zasadności skargi ani nie przesądza o wyniku postępowania sądowoadministracyjnego. Instytucja z art. 61 § 3 p.p.s.a. służy zabezpieczeniu strony przed szczególnymi następstwami wykonania aktu, a nie uprzedniemu rozstrzyganiu sporu co do jego legalności.
W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, aby wykonanie decyzji wiązało się z niebezpieczeństwem wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przedstawione okoliczności świadczą wprawdzie o trudnej sytuacji finansowej spółki, jednak nie wykazują wystąpienia którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 w zw. z art. 193 p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
2.2. Z kolei wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku jest niedopuszczalny i jako taki podlega odrzuceniu.
W przepisach ustawy regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi nie przewidziano generalnej możliwości wstrzymywania wykonania nieprawomocnych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Ustawa ta przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego wyroku sądu administracyjnego jedynie w ściśle określonych przypadkach, np. w związku z wniesieniem skargi o wznowienie postępowania (por. art. 284 p.p.s.a.). Należy przy tym zaznaczyć, że wstrzymanie wykonania wyroku podlegającego zaskarżeniu jest zbyteczne ze względu na charakter prawny skargi kasacyjnej, która jest środkiem suspensywnym (jej wniesienie wstrzymuje uprawomocnienie się zaskarżonego orzeczenia). Wnioskując a contrario z art. 170 p.p.s.a., należy stwierdzić, że orzeczenie, które nie ma przymiotu prawomocności nie ma mocy wiążącej, a tym samym nie wywiera skutków prawnych. Wniosek ten wspiera treść działu VIII ustawy, regulującego wykonywanie orzeczeń sądowych, w tym przede wszystkim art. 286 § 1 p.p.s.a., jak i art. 196 p.p.s.a., przewidujący możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia, a nieposiadający odpowiednika w rozdziale 1 działu IV, dotyczącym skargi kasacyjnej.
Wbrew ocenie pełnomocnika skarżącego podstawą wstrzymania wykonania zaskarżonego wyroku nie może być art. 61 § 3 p.p.s.a. – z tego przepisu wynika jednoznacznie, że odnosi się on wyłącznie do aktów lub czynności wydanych przez organy administracji publicznej i nie dotyczy wyroków sądów administracyjnych. (por. np. postanowienia NSA z dnia 1 marca 2016 r., II OSK 375/16; 19 maja 2016 r., I FSK 1431/14).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 i art. 193 p.p.s.a., postanowił odrzucić wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku jako niedopuszczalny.
Bartosz Wojciechowski (spr.)
sędzia NSA