I FSK 1234/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-12-16
NSApodatkoweŚredniansa
VATpostępowanie kasacyjnezawieszenie postępowaniapodjęcie postępowaniazarząd sukcesyjnynastępstwo prawnespadkobiercyśmierć przedsiębiorcy

Podsumowanie

NSA podjął zawieszone postępowanie kasacyjne w sprawie dotyczącej VAT, po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego zmarłego przedsiębiorcy i wskazaniu jego spadkobierców.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) postanowił podjąć zawieszone postępowanie kasacyjne w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług. Postępowanie zostało zawieszone z powodu śmierci J. P. i wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego jego przedsiębiorstwa. Po ustaleniu spadkobierców, w tym M. P., która otrzymała firmę na wyłączność, NSA uznał, że ustała przyczyna zawieszenia i wznowił postępowanie.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) od wyroku WSA w Łodzi, który uchylił decyzję DIAS w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień i maj 2015 r. W trakcie postępowania przed NSA ustalono, że zmarł J. P., a zarząd sukcesyjny jego przedsiębiorstwa wygasł. Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 128 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił podjąć zawieszone postępowanie z urzędu, wskazując na ustanie przyczyny zawieszenia w związku ze śmiercią przedsiębiorcy i wskazaniem jego następców prawnych. M. P., żona zmarłego, została wskazana jako następca prawny, który otrzymał firmę na wyłączność na mocy umowy o podziale majątku i spadku. Sąd podkreślił, że podjął postępowanie z urzędu, a wniosek pełnomocnika skarżącej o podjęcie postępowania był bezprzedmiotowy z uwagi na upływ terminu.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności w razie wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego - od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 128 § 1 pkt 6 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd podjąć może zawieszone postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w tym wygaśnięcie zarządu sukcesyjnego. Wskazanie następców prawnych zmarłego przedsiębiorcy stanowi podstawę do podjęcia postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (4)

Główne

p.p.s.a. art. 128 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności w razie wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego - od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 127 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podczas zawieszenia sąd nie podejmuje żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie postępowania albo wstrzymanie wykonania aktu.

p.p.s.a. art. 129 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi

W razie zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron sąd postanowi podjąć postępowanie na wniosek którejkolwiek z nich, nie wcześniej niż po upływie trzech miesięcy od zawieszenia postępowania.

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustanie przyczyny zawieszenia postępowania w związku ze śmiercią przedsiębiorcy i wskazaniem następców prawnych.

Godne uwagi sformułowania

sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności w razie wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego - od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego.

Skład orzekający

Marek Olejnik

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty podjęcia zawieszonego postępowania w przypadku śmierci przedsiębiorcy i wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego i wskazania następców prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu proceduralnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jakim jest podjęcie zawieszonego postępowania po śmierci strony i wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego i podatkowego.

Jak wznowić postępowanie sądowe po śmierci przedsiębiorcy? NSA wyjaśnia.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I FSK 1234/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marek Olejnik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Sygn. powiązane
I SA/Łd 113/22 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-05-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Podjęto zawieszone postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 128 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 113/22 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 7 grudnia 2021 r., nr 1001-IOD-1.4103.1.2021.58/RŁ/U16 UNP 1001-21-127659 w przedmiocie podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 2015 r. postanawia: podjąć zawieszone postępowanie kasacyjne z udziałem M. P. jako następcy prawnego zmarłego J. P.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 10 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 113/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną przez M. P. (dalej: "Skarżąca", "Strona"), zarządcy sukcesyjnego przedsiębiorstwa w spadku P., decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: "DIAS") z 7 grudnia 2021 r., nr 1001-IOD-1.4103.1.2021.58/RŁ/U16 UNP 1001-21-127659 w przedmiocie podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 2015 r. oraz uchylił poprzedzającą zaskarżoną decyzję, decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 29 października 2020 r., nr [...] [...] UNP [...] w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień i maj 2015 r. i umorzył postępowanie podatkowe w tym zakresie oraz orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł DIAS.
W toku czynności zmierzających do wyznaczenia niniejszej sprawy na rozprawę, Naczelny Sąd Administracyjny odnotował, że jak wynika z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "CEIDG"), z dniem 20 maja 2025 r. nastąpiło wygaśnięcie zarządu sukcesyjnego, który sprawowała Skarżąca w firmie P., z uwagi na śmierć J. P., która nastąpiła w dniu 20 maja 2020 r. W wydruku z CEIDG odnotowano również, w polu oznaczonym jako "data wykreślenia wpisu z rejestru" - 21 maja 2025 r., zaś w polu oznaczonym jako "status indywidualnej działalności gospodarczej" - wykreślony.
Na wezwanie Naczelnego Sądu Administracyjnego, DIAS pismem z 4 grudnia 2025 r. przesłał wypis z aktu poświadczenia dziedziczenia spadku po zmarłym J. P. z 24 czerwca 2020 r., repertorium A nr [...], na mocy którego spadek nabyli w częściach po 1/3 żona spadkodawcy – M. P. oraz syn K. P. i córka M. P.1.
Pełnomocnik M. P. pismem z 17 listopada 2025 r. przesłał natomiast umowę o częściowym podziale majątku wspólnego i częściowym dziale spadku z 14 listopada 2025 r. z notarialnie poświadczonymi podpisami spadkobierców po zmarłym J. P., z której wynika, że firmę P. otrzymała na wyłączność M. P. i stała się jej wyłącznym właścicielem.
Pismem z 4 grudnia 2025 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o podjęcie postępowania w niniejszej sprawie z udziałem jego mocnodawczyni.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 128 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności w razie wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego - od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego.
W myśl art. 127 § 3 p.p.s.a. podczas zawieszenia sąd nie podejmuje żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie postępowania albo wstrzymanie wykonania aktu. Czynności podejmowane przez strony, a nie dotyczące tych przedmiotów, wywołują skutki dopiero od dnia podjęcia postępowania.
Mając na uwadze opisany stan faktyczny, w szczególności zaś pełnienie funkcji przez Skarżącą, jako zarządca sukcesyjny przedsiębiorstwa po jej zmarłym mężu, który to zarząd sukcesyjny wygasł z dniem 20 maja 2025 r., Strona wstąpiła do niniejszego postępowania w nowej roli, tj. spadkobiercy tego przedsiębiorca, dlatego stwierdzić należy, że wystąpiła przesłanka do podjęcia zawieszonego postępowania, w zawisłej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym sprawie.
Należy również dodać, że zgodnie z art. 129 § 1 p.p.s.a., w razie zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron sąd postanowi podjąć postępowanie na wniosek którejkolwiek z nich, nie wcześniej niż po upływie trzech miesięcy od zawieszenia postępowania.
Wobec tego, że od zawieszenia niniejszego postępowania, tj. od dnia 17 listopada 2025 r. nie upłynął trzymiesięczny ustawowy termin wynikający z art. 129 § 1 p.p.s., zaś Sąd podjął niniejsze postępowanie z urzędu, wniosek pełnomocnika Skarżącej z 4 grudnia 2025 r. był bezprzedmiotowy.
Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie przyczyna zawieszenia ustała, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 128 § 1 pkt 6 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji postanowienia.
-----------------------
2

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę