I FSK 1156/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu, uznając, że organ prawidłowo ustalił podstawę opodatkowania mimo zaniżonej deklaracji skarżącego.
Sprawa dotyczyła podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. Skarżący zaniżył podstawę opodatkowania, podając jako uzasadnienie uszkodzenia pojazdu i specyfikę rynku amerykańskiego. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a NSA w wyroku z 13 listopada 2024 r. utrzymał to rozstrzygnięcie, uznając skargę kasacyjną za bezzasadną. Sąd podkreślił, że podane przez skarżącego argumenty nie uzasadniały tak znaczącej różnicy między zadeklarowaną a rynkową wartością pojazdu.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 13 listopada 2024 r. oddalił skargę kasacyjną P.S. od wyroku WSA w Olsztynie, który wcześniej oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie. Sprawa dotyczyła określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Sąd pierwszej instancji zgodził się z organami podatkowymi, że zadeklarowana przez skarżącego podstawa opodatkowania była ośmiokrotnie niższa od średniej wartości rynkowej podobnego pojazdu. Argumenty skarżącego dotyczące uszkodzeń pojazdu i specyfiki rynku amerykańskiego nie zostały uznane za wystarczające uzasadnienie tej różnicy. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię art. 104 ust. 6 w zw. z ust. 1 pkt 3 oraz ust. 8 i 9 ustawy o podatku akcyzowym. NSA uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (dotyczącego uzasadnienia wyroku), za chybione, stwierdzając, że uzasadnienie WSA było wystarczające. Analizując meritum sprawy, NSA potwierdził prawidłowość wykładni i zastosowania przepisów dotyczących ustalania podstawy opodatkowania w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Sąd podkreślił, że organy podatkowe prawidłowo oceniły, iż podane przez skarżącego przyczyny nie uzasadniały tak znaczącej różnicy między zadeklarowaną a rynkową wartością pojazdu, zwłaszcza w kontekście analizy cen na rynku amerykańskim. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ podatkowy prawidłowo ustalił podstawę opodatkowania, ponieważ podane przez skarżącego przyczyny (uszkodzenia pojazdu, specyfika rynku amerykańskiego) nie uzasadniały tak znaczącej różnicy w stosunku do średniej wartości rynkowej.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organy podatkowe prawidłowo oceniły, iż wyjaśnienia skarżącego dotyczące stanu technicznego pojazdu i warunków rynkowych nie były wystarczające do uzasadnienia zadeklarowanej niskiej podstawy opodatkowania. Weryfikacja cen na rynku amerykańskim wykazała, że średnia cena zakupu podobnego pojazdu była znacznie wyższa niż cena zapłacona przez skarżącego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (25)
Główne
u.p.a. art. 104 § ust. 6
Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym
u.p.a. art. 104 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym
u.p.a. art. 104 § ust. 8
Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym
u.p.a. art. 104 § ust. 9
Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym
u.p.a. art. 104 § ust. 11
Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym
Pomocnicze
o.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 210 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 210 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe prawidłowo oceniły, że podane przez skarżącego przyczyny (stan techniczny pojazdu, specyfika rynku nabycia) nie uzasadniały tak znaczącej różnicy między zadeklarowaną a rynkową wartością samochodu. Uzasadnienie wyroku WSA było zgodne z wymogami art. 141 § 4 p.p.s.a. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy podatkowe było zgodne z zasadami Ordynacji podatkowej (art. 121, 122, 187, 191 o.p.).
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie wyroku WSA. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym błędna wykładnia i zastosowanie art. 104 ust. 6 w zw. z ust. 1 pkt 3 oraz ust. 8 i 9 u.p.a. Zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej (art. 121, 122, 124, 187, 191, 210 o.p.) przez organy podatkowe.
Godne uwagi sformułowania
podstawa opodatkowania [...] znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej nie można zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że pisemne motywy wyroku [...] nie odpowiadają wymogom ustawowym skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem odwoławczym podane przez skarżącego okoliczności [...] nie mogą być uznane za przyczyny uzasadniające zadeklarowanie podstawy opodatkowania w wysokości znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej
Skład orzekający
Arkadiusz Cudak
sprawozdawca
Hieronim Sęk
członek
Sylwester Marciniak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, zwłaszcza w kontekście oceny uzasadnienia różnicy między ceną zakupu a wartością rynkową."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia samochodu z rynku amerykańskiego i oceny jego stanu technicznego oraz wartości rynkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu nabywania samochodów z zagranicy i potencjalnych pułapek podatkowych. Pokazuje, jak sądy oceniają argumenty podatników dotyczące wartości pojazdów.
“Kupujesz auto z USA? Uważaj na podatek akcyzowy – NSA wyjaśnia, kiedy zaniżona cena może kosztować więcej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 1156/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-11-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-06-17 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Arkadiusz Cudak /sprawozdawca/ Hieronim Sęk Sylwester Marciniak /przewodniczący/ Symbol z opisem 6111 Podatek akcyzowy Hasła tematyczne Podatek akcyzowy Podatkowe postępowanie Sygn. powiązane I SA/Ol 555/20 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2020-11-18 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1325 art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j. Dz.U. 2018 poz 1114 art. 140 ust. 6, 8, 9, 11 Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędzia NSA Hieronim Sęk, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (spr.), Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 555/20 w sprawie ze skargi P.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 22 czerwca 2020 r. nr 2801-IOA-4105.5.2020 w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P.S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrokiem z 18 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Ol 555/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę P.S. (dalej "strona" lub "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej "organ odwoławczy" lub "organ") z 22 czerwca 2020 r. w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, sąd pierwszej instancji zaaprobował stanowisko organów podatkowych obu instancji, że zadeklarowana przez skarżącego wysokość podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Volvo XC60 znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej podobnego samochodu na rynku krajowym (jest ośmiokrotnie niższa). Podawane przez skarżącego okoliczności, tj. stopień uszkodzenia pojazdu oraz specyfika rynku amerykańskiego, na którym samochód został zakupiony, nie stanowią zaś przyczyn uzasadniających wspomnianą różnicę. W konsekwencji zasadnie organy podatkowe zastosowały w sprawie przepisy art. 104 ust. 6 w zw. z ust. 1 pkt 3 oraz ust. 8 i 9 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1114, ze zm.), dalej "u.p.a." 2. Skarga kasacyjna Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez stronę, a w skardze kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, oraz przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. — Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, ze zm.), dalej "p.u.s.a.", art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a., w sytuacji gdy decyzja organu została wydana z naruszeniem art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187, art. 191 i art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. — Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325, ze zm.), dalej "o.p.", co doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 104 ust. 6 w zw. z ust. 1 pkt 3 oraz ust. 8 i 9 u.p.a.; 2) art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a., art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., w sytuacji gdy decyzja organu została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 104 ust. 6 w zw. z ust. 1 pkt 3 oraz ust. 8 i 9 u.p.a.; 3) art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 145 § 2 i art. 151 p.p.s.a. przez błędne dokonanie kontroli legalności decyzji ostatecznej organu, która wydana została z naruszeniem zasady zaufania do organów podatkowych wyrażonej w art. 121 § 1 o.p., co w efekcie doprowadziło do błędnego zastosowania przez sąd pierwszej instancji środka w postaci oddalenia skargi, zamiast uchylenia przedmiotowej decyzji w całości; 4) art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 145 § 2 i art. 151 p.p.s.a. przez błędne dokonanie kontroli legalności decyzji ostatecznej organu, która wydana została na podstawie niepełnego materiału dowodowego, tj. z naruszeniem art. 122, art. 187 § 1, art. 191 o.p., w wyniku czego błędnie uznano, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, co w efekcie doprowadziło do przedwczesnego zastosowania art. 104 ust. 6 w zw. z ust. 1 pkt 3 oraz ust. 8 i 9 u.p.a., oraz błędnego zastosowania przez sąd pierwszej instancji środka w postaci oddalenia skargi, zamiast uchylenia przedmiotowej decyzji w całości; 5) art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. przez dokonanie błędnej kontroli legalności decyzji ostatecznej organu, która wydana została z naruszeniem art. 124 i art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z § 4 o.p., w wyniku czego za prawidłowe uznane zostało uzasadnienie ww. decyzji, co w efekcie doprowadziło do błędnego zastosowania przez sąd pierwszej instancji środka w postaci oddalenia skargi, zamiast uchylenia przedmiotowej decyzji w całości; 6) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe, zbyt ogólnikowe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom ww. normy prawnej; 7) art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich istotnych kwestii, wątków sprawy związanych z określeniem stronie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym; 8) art. 104 ust. 6 w zw. z ust. 1 pkt 3 oraz ust. 8 i 9 u.p.a. przez ich błędną interpretację oraz wykładnię, co spowodowało ich niewłaściwe, przedwczesne i nieusprawiedliwione zastosowanie w stanie faktycznym sprawy. W kontekście tak sformułowanych podstaw kasacyjnych strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. 3. Odpowiedź na skargę kasacyjną W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie tej skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy nie zasługuje na uwzględnienie. 4.2. Spośród zarzutów skargi kasacyjnej najdalej idące skutki mogą wywołać te kwestionujące prawidłowość sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku (tj. naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., w tym w powiązaniu z art. 134 § 1 p.p.s.a.). Jakkolwiek bowiem czynność procesowa sporządzenia pisemnego uzasadnienia, dokonywana już po rozstrzygnięciu sprawy i mająca sprawozdawczy charakter, sama przez się nie może wpływać na to rozstrzygnięcie, jako na wynik sprawy, tylko uzasadnienie spełniające określone ustawą warunki stwarza podstawę do przyjęcia, że będąca powinnością sądu administracyjnego kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce i że prowadzone przez ten sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 911/09; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej "CBOSA"). Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (zastrzeżenie sformułowane w zdaniu drugim cytowanego przepisu nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy). Jednocześnie jednak wskazania wymaga, że w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem odwoławczym i zakres rozpoznania sprawy przez sąd kasacyjny określa zawsze sam autor tej skargi przez odpowiednio sformułowane m.in. podstawy kasacyjne (rozumiane jako wskazanie konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone). W przypadku zarzutów naruszenia przepisów postępowania wspomniane związanie odnosi się również do ich uzasadnienia, które autor skargi kasacyjnej nie tylko jest obowiązany w takiej skardze zawrzeć, ale także wykazać w nim, że zarzucane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na sposób załatwienia sprawy. Przyjmując powyższe uwagi jako kryterium oceny zasadności zarzutu naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uznaje ten zarzut za chybiony. Po lekturze uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie można bowiem zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że pisemne motywy wyroku — z powodów wskazanych w skardze kasacyjnej — nie odpowiadają wymogom ustawowym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie to spełnia wymogi wzorca zrekonstruowanego na podstawie przywołanego przepisu prawa. Wynika z niego bowiem, jaki stan faktyczny sprawy sąd pierwszej instancji przyjął dla swej oceny, jakie przepisy prawa uwzględnił przy tej ocenie oraz jakie powody zadecydowały, że za prawidłowe sąd ten uznał opodatkowanie podatkiem akcyzowym dokonanej przez stronę czynności nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego w sposób odmienny niż przez nią zadeklarowany. To zawarta w skardze kasacyjnej argumentacja skarżącego, wskazująca na sporządzenie przez sąd zbyt ogólnikowego uzasadnienia wyroku oraz brak odniesienia się do wszystkich istotnych kwestii i wątków sprawy związanych z określeniem wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym, jest bardzo lakoniczna i ogólnikowa, przez co nie może być skuteczna. 4.4. Przechodząc w tym miejscu do rozstrzygnięcia istoty sporu w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że autor skargi kasacyjnej oparł ją na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., tj. zarzucił zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W takiej sytuacji co do zasady rozpoznaniu w pierwszej kolejności podlegają zarzuty o charakterze proceduralnym, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania prawidłowości wykładni prawa lub subsumcji stanu faktycznego do zastosowanego przez sąd przepisu prawa materialnego. Niemniej jednak zważywszy, że w realiach niniejszej sprawy zakres postępowania dowodowego był ściśle uwarunkowany normami prawa materialnego, które zostały zastosowane w sprawie, istnieje konieczność łącznego rozpoznania obu grup zarzutów skargi kasacyjnej. W związku z tym należy przede wszystkim zakreślić ramy materialnoprawne, które determinowały zakres ustaleń faktycznych organów podatkowych. 4.5. Materialnoprawne podstawy rozpoznawanej skargi kasacyjnej sprowadzają się do zarzutu błędnej wykładni, a w konsekwencji również niewłaściwego zastosowania art. 104 ust. 6 w zw. z ust. 1 pkt 3 oraz ust. 8 i 9 u.p.a. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów podstawą opodatkowania z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego dopuszczonego wcześniej do obrotu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej zgodnie z przepisami celnymi, ale niezarejestrowanego na terytorium innego państwa członkowskiego jest wartość, o której mowa w ust. 1 pkt 3 (tj. wartość celna samochodu osobowego powiększona o należne cło – wyjaśnienie Naczelnego Sądu Administracyjnego), z uwzględnieniem prowizji, kosztów transportu i ubezpieczenia, jeżeli nie zostały uwzględnione w cenie, ale zostały już poniesione do miejsca, w którym nastąpiło objęcie towaru procedurą celną. Stosownie zaś do ust. 8 art. 104 u.p.a. jeżeli wysokość podstawy opodatkowania w przypadku m.in. nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej tego samochodu osobowego, organ podatkowy wzywa podatnika do zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie jej wysokości w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego. W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że obowiązkiem podatnika, w razie wezwania przez organ podatkowy, jest jedynie wskazanie uzasadnionej przyczyny, która sprawia, że podstawa opodatkowania znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej danego samochodu osobowego oraz – dla wzmocnienia tego wskazania – ewentualnie poparcie podanych okoliczności dowodami. Natomiast wykazanie braku istnienia "uzasadnionej przyczyny" należy do organu podatkowego, jeżeli podważa on wiarygodność wyjaśnień oraz dowodów strony podawanych na okoliczność jej istnienia (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt I FSK 163/21 i I FSK 164/21; CBOSA). Wykazanie braku istnienia "uzasadnionej przyczyny" nie może przy tym pomijać żadnej okoliczności rozpatrywanej sprawy. Za uzasadnioną przyczynę różnicy pomiędzy kwotą, o której mowa w art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a., a średnią wartością rynkową, o której mowa w art. 104 ust. 8 i 11 tej ustawy, mogą być przyjęte również uwarunkowania rynku, na którym samochód osobowy stanowiący przedmiot czynności opodatkowanej jest nabywany i które mogą być determinowane w różnych krajach wieloma zróżnicowanymi czynnikami, w tym ekonomicznymi i kulturowymi (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 700/09; z 15 marca 2011 r., sygn. akt I GSK 183/10; z 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GSK 1704/11; z 17 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 799/13; z 11 sierpnia 2015 r., sygn. akt I GSK 4/14 oraz I GSK 802/14; z 30 listopada 2016 r., sygn. akt I GSK 120/15; z 19 sierpnia 2016 r., sygn. akt I GSK 253/13; z 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt I FSK 163/21 i I FSK 164/21; CBOSA). Istnienie znacznej różnicy między wysokością podstawy opodatkowania zadeklarowaną przez podatnika a średnią wartością rynkową samochodu jest ponadto kwestią kluczową przy ustalaniu, czy organ podatkowy miał w ogóle podstawę do zainicjowania postępowania prowadzącego do ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym innej niż zadeklarowana przez podatnika. W myśl bowiem art. 104 ust. 9 u.p.a. w razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie jej wysokości znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego, organ podatkowy określi wysokość podstawy opodatkowania. A zatem dopiero brak stanowiska podatnika, albo nieistnienie w rzeczywistości uzasadnionej przyczyny odbiegania zadeklarowanej wysokości podstawy opodatkowania od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego jest kluczowe dla ustalenia, że organ podatkowy miał prawo zmienić podstawę opodatkowania na inną niż określona przez podatnika w deklaracji. Uzupełniająco wskazać należy, że zgodnie z ust. 11 pkt 2 art. 104 u.p.a. średnią wartością rynkową samochodu osobowego jest wartość ustalana na podstawie notowanej na rynku krajowym w dniu powstania obowiązku podatkowego średniej ceny zarejestrowanego na terytorium kraju samochodu osobowego tej samej marki, tego samego modelu, rocznika oraz - jeżeli jest to możliwe do ustalenia - z tym samym wyposażeniem i o przybliżonym stanie technicznym, co samochód osobowy nabyty wewnątrzwspólnotowo. 4.6. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że organy podatkowe, badając prawidłowość zadeklarowanej przez stronę wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, uznały po pierwsze, że zadeklarowana przez skarżącego podstawa opodatkowania jest niezgodna z art. 104 ust. 6 u.p.a. (nie obejmuje bowiem wszystkich kosztów poniesionych przez skarżącego związanych z wewnątrzwspólnotowym nabyciem), a po drugie, że deklarowana podstawa opodatkowania nabytego wewnątrzwspólnotowo samochodu osobowego (9 578 zł ) znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego tej samej marki, roku produkcji i podobnego wyposażenia, ustalonej w oparciu o katalog pojazdów EurotaxGlass Polska (115 600 zł). W konsekwencji organ słusznie zastosował tryb postępowania określony w art. 104 ust. 8 u.p.a., umożliwiając w ten sposób stronie wyjaśnienie przyczyn takiego stanu rzeczy. Następnie mimo złożenia przez stronę wyjaśnień dotyczących przyczyny odbiegania zadeklarowanej podstawy opodatkowania nabytego przez nią wewnątrzwspólnotowo samochodu osobowego od średniej wartości rynkowej tego samochodu ustalonej przez organ podatkowy, wyjaśnienia te nie zostały uwzględnione (w ocenie sądu kasacyjnego — zasadnie) i organ pierwszej instancji —również zasadnie — wszczął postępowanie podatkowe w zakresie, o którym mowa w art. 104 ust. 9 u.p.a. Podane bowiem przez skarżącego okoliczności, takie jak: stopień uszkodzenia pojazdu oraz specyfika rynku amerykańskiego, na którym został nabyty, nie mogą być uznane za przyczyny uzasadniające zadeklarowanie podstawy opodatkowania w wysokości znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego, o której mowa w art. 104 ust. 11 u.p.a., w sytuacji gdy organ podatkowy w wyniku analizy ofert sprzedaży podobnych samochodów na powszechnie dostępnych stronach internetowych ustalił, że średnia cena zakupu na rynku amerykańskim samochodu osobowego o podobnym obrazie uszkodzeń, tej samej marki i z tego samego roku wynosi 7.641 USD i jest przeszło dwukrotnie wyższa niż cena samochodu nabytego przez skarżącego (3.050 USD, tj. 2.550 USD + 500 USD transport). 4.7. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe, a za nimi sąd pierwszej instancji, dokonały właściwej wykładni art. 104 ust. 8 u.p.a. Oceniając bowiem, czy zadeklarowana przez stronę podstawa opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego z uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od ustalonej wartości rynkowej tego pojazdu, wzięły pod uwagę zarówno stan techniczny nabytego pojazdu, jak i warunki panujące na rynku, na którym pojazd ów został nabyty (co wprost wynika z uzasadnienia decyzji organu). Nie oznacza to jednak, że organy winny automatycznie uwzględnić wyjaśnienia skarżącego. Weryfikacja informacji podanych przez skarżącego doprowadziła do wniosku, że są one niewystarczające z punktu widzenia treści art. 104 ust. 8 u.p.a. Konsekwencją tego jest z kolei prawidłowość zastosowania regulacji z art. 104 ust. 9 i ust. 11 u.p.a. W ocenie sądu kasacyjnego postępowanie wyjaśniające, które doprowadziło do ustalenia odmiennej od zadeklarowanej przez stronę podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym dokonanej przez nią czynności, zostało przeprowadzone z poszanowaniem zasad uregulowanych w art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. (których treść i rozumienie, jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, jest kasatorowi znana, w związku z czym sąd kasacyjny odstąpił od ich przytaczania w uzasadnieniu niniejszego wyroku). Twierdzenia autora skargi kasacyjnej, że organy podatkowe naruszyły ww. regulacje, albowiem nie zebrały i nie rozważyły pełnego materiału dowodowego, nie zbadały uzasadnionych przyczyn odbiegania podstawy opodatkowania nabytego samochodu od średniej wartości rynkowej w kraju, są całkowicie chybione. Jak bowiem wynika z akt sprawy organy podatkowe zbadały i uwzględniły w postepowaniu wszystkie kwestie, które porusza kasator w skardze kasacyjnej, a które są istotne z punktu widzenia zakresu postępowania dowodowego wyznaczonego granicami prawa materialnego (uwarunkowania rynku nabycia, okoliczność, że pojazd był uszkodzony). Skarżący nie wskazuje jakie jeszcze inne okoliczności faktyczne pozostały w sprawie niewyjaśnione. Strona zdaje się po prostu dokonywać odmiennej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co nie jest równoznaczne z tym, że ocena dokonana przez organy podatkowe jest wadliwa i narusza zasadę wyrażoną w art. 191 o.p. Prawidłowo i przekonująco organy podatkowe, w szczególności organ odwoławczy, wyjaśniły też stronie powody, dla których wszczęły i przeprowadziły w sprawie postępowanie podatkowe, w wyniku którego określiły inną niż zadeklarowana przez nią wysokość podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym dokonanej czynności nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Oznacza to, że uzasadnienie wydanych w sprawie decyzji spełnia warunki określone w art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p., odpowiada zasadzie przekonywania wyrażonej w art. 124 o.p. i tym samym nie narusza wskazanych przepisów prawa. 4.8. W rezultacie prawidłowo sąd pierwszej instancji zastosował art. 151 p.p.s.a. i oddalił skargę strony na decyzję organu, nie naruszając tym samym zarówno tego przepisu, jak i innych regulacji wymienionych w skardze kasacyjnej. 4.9. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, ze zm.). Hieronim Sęk Sylwester Marciniak Arkadiusz Cudak
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI