I FSK 1143/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-11-21
NSApodatkoweWysokansa
podatek akcyzowyklasyfikacja taryfowasamochód osobowysamochód towarowyNomenklatura ScalonaCN 8703CN 8704zasadnicze przeznaczeniewiążąca informacja akcyzowa

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że pojazd typu van z dwoma rzędami siedzeń, ale z dużą przestrzenią ładunkową i surowym wykończeniem części pasażerskiej, jest przeznaczony zasadniczo do przewozu towarów, a nie osób, co wyklucza jego klasyfikację jako samochód osobowy na potrzeby akcyzy.

Sprawa dotyczyła klasyfikacji samochodu typu van na potrzeby podatku akcyzowego. Organ podatkowy zaskarżył wyrok WSA, który uchylił decyzję o odmowie wydania wiążącej informacji akcyzowej. NSA rozpoznał zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności błędnej wykładni art. 100 ust. 4 ustawy o podatku akcyzowym. Sąd uznał, że kluczowe jest zasadnicze przeznaczenie pojazdu, które należy ocenić na podstawie jego obiektywnych cech i właściwości. W tym przypadku, mimo posiadania dwóch rzędów siedzeń, duża przestrzeń ładunkowa i surowe wykończenie części pasażerskiej przemawiały za uznaniem pojazdu za przeznaczony do przewozu towarów, a nie osób.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję organu dotyczącą wiążącej informacji akcyzowej. Spór koncentrował się na klasyfikacji samochodu typu van, który posiadał dwa rzędy siedzeń, ale również znaczną przestrzeń ładunkową. Organ argumentował, że pojazd powinien być traktowany jako towarowy, podczas gdy skarżąca spółka i WSA stały na stanowisku, że jest to samochód osobowy w rozumieniu art. 100 ust. 4 ustawy o podatku akcyzowym. NSA, analizując przepisy ustawy o podatku akcyzowym, Nomenklaturę Scaloną (CN) oraz orzecznictwo TSUE, podkreślił, że decydujące kryterium klasyfikacji taryfowej stanowią obiektywne cechy i właściwości towaru, a w przypadku pojazdów – ich zasadnicze przeznaczenie. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że sporny pojazd, ze względu na dużą przestrzeń ładunkową, surowe wykończenie części pasażerskiej oraz obecność przegrody oddzielającej przestrzeń ładunkową, jest przeznaczony przede wszystkim do transportu towarów, a przewóz osób stanowi funkcję drugorzędną. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną organu jako bezzasadną, potwierdzając tym samym stanowisko WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Pojazd ten jest przeznaczony zasadniczo do przewozu towarów, a nie osób, co wyklucza jego klasyfikację jako samochód osobowy w rozumieniu art. 100 ust. 4 ustawy o podatku akcyzowym.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na obiektywnych cechach i właściwościach pojazdu, w tym na wielkości przestrzeni ładunkowej, braku elementów komfortowych w części pasażerskiej oraz obecności przegrody oddzielającej przestrzeń ładunkową. Stwierdzono, że przewóz pasażerów jest funkcją drugorzędną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.a. art. 100 § ust. 4

Ustawa o podatku akcyzowym

Samochody osobowe to pojazdy objęte pozycją CN 8703 przeznaczone zasadniczo do przewozu osób, w tym samochody osobowo-towarowe (kombi).

u.p.a. art. 3 § ust. 1

Ustawa o podatku akcyzowym

Do celów poboru akcyzy stosuje się klasyfikację w układzie odpowiadającym Nomenklaturze Scalonej (CN).

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2658/87 art. Załącznik I

Nomenklatura Scalona (CN).

Pomocnicze

u.p.a. art. 7d § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatku akcyzowym

Określa warunki wydania wiążącej informacji akcyzowej.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozpoznaje sprawę w granicach wyznaczonych skargą kasacyjną.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia.

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Prawo o ruchu drogowym art. 39 § ust. 1

Obowiązek korzystania z pasów bezpieczeństwa.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. art. § 9b

Wymogi dotyczące wyposażenia samochodów ciężarowych w pasy bezpieczeństwa.

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017/1233

Dotyczy klasyfikacji niektórych towarów według Nomenklatury Scalonej, wskazując na znaczenie elementów komfortowych dla wykluczenia klasyfikacji do pozycji 8704.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pojazd typu van, mimo posiadania dwóch rzędów siedzeń i pasów bezpieczeństwa, jest przeznaczony zasadniczo do przewozu towarów, co wynika z jego cech konstrukcyjnych (duża przestrzeń ładunkowa, surowe wykończenie części pasażerskiej, przegroda oddzielająca przestrzeń ładunkową). Obiektywne cechy i właściwości pojazdu, a nie tylko możliwość przewozu osób, decydują o jego klasyfikacji taryfowej. Obecność pasów bezpieczeństwa i dodatkowych siedzeń w samochodzie towarowym nie przesądza o jego zasadniczym przeznaczeniu jako osobowego.

Odrzucone argumenty

Pojazd, posiadając dwa rzędy siedzeń i pasy bezpieczeństwa, powinien być zaklasyfikowany jako samochód osobowy (CN 8703) zgodnie z art. 100 ust. 4 u.p.a. W przypadku pojazdów wielofunkcyjnych, gdy obie funkcje (przewóz osób i towarów) są równorzędne, należy uznać je za samochody osobowe. Błędna ocena materiału dowodowego przez Sąd pierwszej instancji, polegająca na uznaniu, że pojazd jest przeznaczony przede wszystkim do transportu towarów. Sprzeczność w uzasadnieniu wyroku WSA co do opisu cech spornego pojazdu (np. obecność/brak punktów kotwiących dla pasów bezpieczeństwa).

Godne uwagi sformułowania

decydującego kryterium dla klasyfikacji taryfowej towarów należy poszukiwać zasadniczo w ich obiektywnych cechach i właściwościach przeznaczenie towaru może stanowić obiektywne kryterium klasyfikacji, jeżeli jest ono właściwe temu towarowi, co należy ocenić według obiektywnych cech i właściwości tego towaru zasadnicze przeznaczenie pojazdu jest decydujące, jeżeli jest ono jemu właściwe. Przeznaczenie to określa ogólny wygląd i ogół cech tych pojazdów nadający im ich zasadnicze przeznaczenie w przypadku gdy pojazd posiada zarówno cechy samochodu osobowego jak i ciężarowego nie można z góry zakładać, że zasadniczo jest przeznaczony do przewozu osób. Należy ocenić kompleksowo jaki jest dominujący charakter danego pojazdu.

Skład orzekający

Roman Wiatrowski

przewodniczący sprawozdawca

Bartosz Wojciechowski

członek

Elżbieta Olechniewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Klasyfikacja pojazdów wielofunkcyjnych (vanów) na potrzeby podatku akcyzowego, interpretacja pojęcia 'zasadnicze przeznaczenie' pojazdu, znaczenie obiektywnych cech pojazdu w procesie klasyfikacji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o podatku akcyzowym w kontekście Nomenklatury Scalonej. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów podatków lub celów klasyfikacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu klasyfikacji pojazdów typu van, które często mają podwójne zastosowanie, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki podatkowe. Interpretacja 'zasadniczego przeznaczenia' jest kluczowa dla wielu przedsiębiorców.

Van do pracy czy do wożenia rodziny? NSA rozstrzyga, jak opodatkować pojazd wielofunkcyjny.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1143/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bartosz Wojciechowski
Elżbieta Olechniewicz
Roman Wiatrowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
6563
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2202/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-02-17
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej~Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 143
art. 100 ust. 4, art. 3 ust. 1
Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Roman Wiatrowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, Sędzia del. WSA Elżbieta Olechniewicz, , po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (obecnie Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 2202/22 w sprawie ze skargi A. [...] sp. z o. o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (obecnie Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej) z dnia 22 lipca 2022 r., nr [...] w przedmiocie wiążącej informacji akcyzowej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz A. [...] sp. z o. o. z siedzibą w P. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 17 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 2202/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej skarżąca", "spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej organ odwoławczy) z 22 lipca 2022 r. w przedmiocie wiążącej informacji akcyzowej 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 7 marca 2022 r., 2 zasądził kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (ww. wyrok oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu opublikowane zostały w bazie internetowej NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. W skardze kasacyjnej organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz na podstawie art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej p.p.s.a.) o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, podnosząc zarzuty naruszenia:
I. przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 100 ust. 4 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 143 ze zm., dalej u.p.a.) w zw. z załącznikiem I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz.Urz. UE L z 1989 r., nr 347, poz. 1 ze zm., obowiązujący w stosunku do Rzeczpospolitej Polskiej od 1 maja 2004 r., dalej Nomenklatura Scalona) poprzez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na uznaniu przez Sąd, że art. 100 ust. 4 u.p.a. nie ma zastosowania w przypadku, gdy obie funkcje danego pojazdu, w postaci przewozu towarów i przewozu osób są równorzędne, w sytuacji gdy zgodnie z prawidłową wykładnią tych przepisów w przypadku, gdy żadna z funkcji pojazdu nie jest dominująca, lecz obie funkcje są równorzędne, należy dany pojazd uznać za samochód osobowy w rozumieniu art. 100 ust. 4 u.p.a., gdyż przepis ten traktuje samochody o podwójnym przeznaczeniu (do przewozu osób oraz do przewozu towarów) jako samochody osobowe a ponadto Noty wyjaśniające do Nomenklatury Scalonej Unii Europejskiej (dalej jako Noty), do kategorii 8703 kwalifikują pojazdy wielofunkcyjne a więc takie, w których żadna z funkcji nie jest funkcją dominującą;
2. art. 100 ust. 4 w zw. z art. 3, art. 7d ust. 1 pkt 1) u.p.a. w zw. z załącznikiem I do Nomenklatury Scalonej, poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i uznanie przez Sąd, że dla pojazdu wielofunkcyjnego typu van o nazwie handlowej [...], "prawidłowa klasyfikacja to pozycja CN 8704", podczas gdy pojazd ten przeznaczony jest zasadniczo do przewozu osób, powinien zatem zostać zaklasyfikowany do pozycji CN 8703 (kodu CN 8703 32 19), tym samym wypełniając definicję samochodu osobowego określoną w art. 100 ust. 4 u.p.a.;
II. przepisów prawa procesowego, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej "o.p.") w zw. z art. 100 ust. 4 u.p.a. poprzez uchylenie decyzji organów obu instancji na skutek dokonania przez Sąd wadliwej oceny materiału dowodowego, przejawiającej się w uznaniu przez Sąd, że sporny samochód jest przeznaczony przede wszystkim do transportu towarów, a jego globalna ocena - oparta na wyglądzie i całokształcie cech spornego samochodu - wyklucza jego klasyfikację taryfową do kategorii CN 8703, w sytuacji gdy prawidłowa ocena cech tego pojazdu (uwzględniająca w szczególności fakt zamontowania dwóch rzędów siedzeń wyposażonych w pasy bezpieczeństwa) uzasadnia stanowisko organów, że przeważającą funkcją spornego samochodu jest przewóz osób, co uzasadnia zaklasyfikowanie go do kategorii CN 8703 i w konsekwencji zaklasyfikowanie jako samochód osobowy w rozumieniu art. 100 ust. 4 u.p.a.;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 134 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p. poprzez przedstawienie przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanu faktycznego sprawy, w zakresie opisu istotnych cech spornego pojazdu, w sposób wewnętrznie sprzeczny, gdyż z jednej strony Sąd przyjmuje, że sporny pojazd posiada dwa rzędy siedzeń i "posiada w drugim rzędzie siedzeń pasy bezpieczeństwa’', zawierając w innym miejscu uzasadnienia wyrok opis przeciwny, z którego wynika, że za kierowcą i przednimi pasażerami nie ma nawet "stałych punktów kotwiących i wyposażenia do instalowania pasów bezpieczeństwa", co wyklucza istnienie potwierdzonego wcześniej drugiego rzędu siedzeń (skoro za kierowcą nie ma nawet punktów kotwiących umożliwiających ich zamontowanie) oraz obecność pasów bezpieczeństwa w tymże rzędzie.
3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz połączenie do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. spraw ze skarg kasacyjnych o sygn. akt III SA/Wa 2203/22 oraz III SA/Wa 2202/22.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 182 § 2 p.p.s.a.), w granicach wyznaczonych jej zarzutami i wnioskami (art. 183 § 1 w zw. z art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 p.p.s.a.) stwierdził, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
4.1. W skardze kasacyjnej sformułowano zarówno zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego jak i materialnego.
4.2. Istota powstałego w niniejszej sprawie sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zgromadzony materiał dowodowy pozwalał stwierdzić, że przeważającą funkcją spornego samochodu - typu van o nazwie handlowej [...] jest przewóz osób, i w konsekwencji zaklasyfikowanie go do kategorii CN 8703 i tym samym za uznanie za samochód osobowy w rozumieniu art. 100 ust. 4 u.p.a. Innymi słowy konieczne było stwierdzenie, czy decydującą funkcją pojazdu towarowego umożliwiającego również przewóz brygad pracowniczych jest przewóz osób, czy przewóz towarów.
Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że w oparciu o ogólny wygląd oraz obiektywne cechy i właściwości spornego pojazdu należy stwierdzić, że nie spełnia on warunku ustawowego: nie jest przeznaczony zasadniczo do przewozu osób. Jak zauważył to Sąd pierwszej instancji samochód to duży van o znacznej ładowności, którego część towarowa jest większa od części osobowej. Wyposażenie samochodu jest podstawowe, brak w nim elementów świadczących o nastawieniu na wygodę pasażerów (w drugim rzędzie, jak i w części towarowej brak wentylacji/nawiewu, oświetlenia, popielniczek, welurowych dywaników, skórzanych foteli, podłokietników, uchwytów na kubki/butelki, listew ozdobnych, otwieranych/uchylnych okien). Samochód nie posiada dodatkowych udogodnień konstrukcyjnych takich jak luksusowe (sportowe) felgi. Posiada w drugim rzędzie siedzeń pasy bezpieczeństwa, lecz ta część jest wykończona w sposób surowy, pozbawiony elementów typowych dla przestrzeni pasażerskiej. W ocenie Sądu pierwszej instancji za elementy nadające wnętrzu samochodu charakter komfortowy nie można uznać tych zapewniających pasażerom bezpieczeństwo. Sąd zwrócił również uwagę, że samochód ma oddzielną kabinę dla kierowcy i pasażerów oraz oddzielną zamkniętą tylną przestrzeń załadunkową przeznaczoną wyłącznie do transportu towarów. Posiada wprawdzie boczne okna, ale tylko w części, w której są siedzenia dla pasażerów, a nie posiada ich w tylnej części służącej wyłącznie do załadunku i rozładunku towarów. Ściany boczne w części towarowej są pełne, metalowe, tak samo drzwi tylne. Znamienna jest też wielkość przestrzeni towarowej oraz fakt, że przestrzeń ta nie zawiera typowych dla samochodów osobowych elementów wykończenia.
Wszystko to, w ocenie Sądu pierwszej instancji, przemawia przeciwko uznaniu, że "zasadniczym przeznaczeniem" tego pojazdu jest przewóz osób.
W ocenie Sądu pierwszej instancji rozstrzygnięcie tego, czy dany pojazd przeznaczony jest zasadniczo do przewozu osób, czy też do przewozu towarów, winno opierać się na jego cechach konstrukcyjnych. W przypadku gdy pojazd posiada zarówno cechy samochodu osobowego jak i ciężarowego nie można z góry zakładać, że zasadniczo jest przeznaczony do przewozu osób. Należy ocenić kompleksowo jaki jest dominujący charakter danego pojazdu.
Przeciwny pogląd prezentuje organ odwoławczy, który stoi na stanowisku, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że sporny pojazd przeznaczony jest zasadniczo do przewozu osób, powinien zatem zostać zaklasyfikowany do pozycji CN 8703 (kodu CN 8703 32 19), tym samym wypełniając definicję samochodu osobowego określoną w art. 100 ust. 4 u.p.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że "określenie zasadniczo do przewozu osób nie może być interpretowane w ten sposób, że pojazd klasyfikowany do pozycji 8703 służy wyłączenie do przewozu osób. Pojazd taki może być także wykorzystywany do przewożenia towarów, o czym świadczy wyraźne zaklasyfikowanie do tej pozycji również samochodów osobowo-towarowych". Według organu administracji dokonana ocena cech tego pojazdu, uwzględniająca fakt zamontowania dwóch rzędów siedzeń wyposażonych w pasy bezpieczeństwa świadczy o tym, że funkcją spornego samochodu jest przewóz osób.
4.3. Naczelny Sąd Administracyjny w całości aprobuje stanowisko przyjęte w zaskarżonym wyroku.
4.4. Stosownie do art. 100 ust. 4 u.p.a. samochodami osobowymi są pojazdy samochodowe i pozostałe pojazdy mechaniczne objęte pozycją CN 8703 przeznaczone zasadniczo do przewozu osób, inne niż objęte pozycją 8702, włącznie z samochodami osobowo-towarowymi (kombi) oraz samochodami wyścigowymi, z wyłączeniem pojazdów samochodowych i pozostałych pojazdów, które nie wymagają rejestracji zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Natomiast w art. 7d u.p.a. określono warunki wydania wiążącej informacji akcyzowej, która jest wydawana na potrzeby opodatkowania wyrobu akcyzowego albo samochodu osobowego akcyzą, organizacji obrotu wyrobami akcyzowymi lub oznaczania znakami akcyzy tych wyrobów. Przepis art. 3 ust. 1 u.p.a. stanowi, że do celów poboru akcyzy i oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy stosuje się klasyfikację w układzie odpowiadającym Nomenklaturze Scalonej (CN) zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej. Na bazie Nomenklatury Scalonej wydawane są noty wyjaśniające, które wspomagają prawidłową klasyfikację. TSUE zauważa, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału noty wyjaśniające opracowane w odniesieniu do CN przez Komisję, a w odniesieniu do HS przez WCO, w znaczący sposób przyczyniają się do interpretacji poszczególnych pozycji, jednakże nie są prawnie wiążące. Ponadto nawet jeżeli opinie WCO dotyczące klasyfikacji towaru w ramach HS nie mają mocy wiążącej, to stanowią dla klasyfikacji tego towaru w CN wskazówki, które przyczyniają się w istotny sposób do interpretacji zakresu poszczególnych pozycji CN (zob. wyrok z 25 lipca 2018 r. w sprawie C-445/17 [...], ECLI:EU:C:2018:609, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo).
Zatem noty wyjaśniające nie stanowią źródła prawa, ale w myśl orzecznictwa TSUE oraz sądów krajowych podczas klasyfikowania towarów stanowią wskazówki, które przyczyniają się w istotny sposób do interpretacji zakresu poszczególnych pozycji CN. Dlatego też winny być stosowane i są uwzględniane przy klasyfikacji towarowej dokonywanej przez organy administracji i sądy. Zatem podczas dokonywania takiej klasyfikacji, dokonując interpretacji poszczególnych pozycji CN, należy się nimi posługiwać.
Zgodnie zaś z treścią ww. załącznika CN 8703 obejmuje swoim zakresem samochody i pozostałe pojazdy silnikowe przeznaczone zasadniczo do przewozu osób (inne niż te objęte pozycją 8702), włącznie z samochodami osobowo-towarowymi (kombi) oraz samochodami wyścigowymi. Natomiast pozycja CN 8704, obejmuje pojazdy mechaniczne do transportu towarów.
Należy także zauważyć, że w wyroku z 6 grudnia 2007 r. w sprawie C-486/06, ECLI:EU:C:2007:762, [...], Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że "decydującego kryterium dla klasyfikacji taryfowej towarów należy poszukiwać zasadniczo w ich obiektywnych cechach i właściwościach, takich jak określone w pozycji CN oraz uwagach do sekcji lub działów (pkt 23 wyroku)", "przeznaczenie towaru może stanowić obiektywne kryterium klasyfikacji, jeżeli jest ono właściwe temu towarowi, co należy ocenić według obiektywnych cech i właściwości tego towaru (pkt 24 wyroku). Trybunał stwierdził ponadto, że z użytego wyrazu "przeznaczony" wynika, a znajduje to poparcie w orzecznictwie, że główne przeznaczenie pojazdu jest decydujące, jeżeli jest ono jemu właściwe. Przeznaczenie to określa ogólny wygląd i ogół cech tych pojazdów nadający im ich zasadnicze przeznaczenie (...)". Podobne stanowisko Trybunał zajął w wyroku z 25 lipca 2018 r. w sprawie C-445/17 [...], ECLI:EU:C:2018:609, pkt 29.
W orzecznictwie sądów administracyjnych do klasyfikacji samochodów do konkretnych kategorii konieczne jest ocenienie czy ze względu na cechy i właściwości pojazdu jest on zasadniczo przeznaczony do przewozu osób czy towarów. W przypadku gdy pojazd może służyć zarówno do przewozu osób, jak i do przewozu towarów (sprzętów), należy określić, czy jego wyposażenie jest bardziej właściwe dla transportu towarów czy pasażerów. Przy czym stwierdzenie, że pojazd konstrukcyjnie: dysponuje odrębną kabiną dla kierowcy i pasażerów oraz częścią ładunkową, zawiera stałą przegrodę pomiędzy częścią dla kierowcy i pasażerów oraz przestrzenią ładunkową, wykorzystywaną wyłącznie do przewozu towarów, w części ładunkowej brak okien i udogodnień dla pasażerów, brak siedzeń i stałych punktów kotwiących i wyposażenia do instalowania pasów bezpieczeństwa, w tylnej części pasażerskiej brak elementów komfortowych i wykończenia wnętrz właściwych dla pojazdów osobowych z funkcją użytkową jaką jest przewóz pasażerów nie pozwala uznać, że pojazd jest przeznaczony zasadniczo do przewozu osób (por. wyroki NSA z 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt I FSK 333/23 i I FSK 665-67/23).
4.5. Naczelny Sąd Administracyjny za prawidłowe uznaje konkluzje Sądu pierwszej instancji, co do tego, że sporny pojazd nie jest przeznaczony zasadniczo do przewozu osób, lecz jest przeznaczony do przewozu towarów i sprzętu, zaś obecność dodatkowych miejsc siedzących ma w tym wypadku znaczenie drugorzędne, o czym świadczy przede wszystkim wielkość przestrzeni towarowej, która nie zawiera typowych dla samochodów osobowych elementów wykończenia.
Zasadnie zauważył także Sąd pierwszej instancji, że sporny samochód ma przegrodę pomiędzy przestrzenią dla kierowcy i pasażerów a przestrzenią tylną; przegroda ta oddziela część pasażerską od towarowej. Usytuowanie przegrody za pierwszym rzędem siedzeń byłoby bowiem pozbawione logiki. Przegroda ma bowiem oddzielać pasażerów od przewożonych towarów, a nie pasażerów od siebie nawzajem. Oznacza to, że w przedmiotowym pojeździe spełniony jest warunek oddzielenia części tylnej ładunkowej, przewidziany w notach wyjaśniających do kodu CN 8704.
4.6. W związku z powyższym nie można za zasadnie uznać twierdzenia zawartego w skardze kasacyjnej, że fakt zamontowania dwóch rzędów siedzeń wyposażonych w pasy bezpieczeństwa przesądza o tym, że funkcją spornego samochodu jest przewóz osób. Należy bowiem zauważyć, że decydujące w konkretnym przypadku jest dominujące przeznaczenie pojazdu, kwestia ilości siedzeń i ich komfortu nie powinny mieć decydującego znaczenia w sprawie. Konieczne jest na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego określenie zasadniczego przeznaczenia samochodu. W art. 100 ust. 3 u.p.a. ustawodawca posługuje się ogólnym i szerokim pojęciem "zasadnicze przeznaczenie", a zadaniem organów podatkowych jest subsumpcja konkretnego stanu faktycznego pod tę normę prawną.
Możliwość zakwestionowania dominującego towarowego przeznaczenia spornego pojazdu podważa dołączona do akt sprawy dokumentacja fotograficzna. O tym, że zasadnicze przeznaczenie ocenianego samochodu wiąże się z transportem towarów świadczy wielkość przestrzeni towarowej, która nie zawiera typowych dla samochodów osobowych elementów wykończenia.
Takie stanowisko wspierają również, zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji, rozważania dotyczące zapewnienia komfortu przewożonym pasażerom. Wskazuje na to pośrednio treść załącznika do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) z dnia 3 lipca 2017 r. nr 2017/1233 dotyczącego klasyfikacji niektórych towarów według Nomenklatury Scalonej (Dz. UE. L 177. 26), zgodnie z którym o wykluczeniu zakwalifikowania pojazdu do pozycji 8704 (jako pojazdu do przewozu towarów) decydują m.in. elementy komfortowe zarówno na tylnej jak i przedniej przestrzeni dla pasażerów. Jak natomiast trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji część samochodu przeznaczona do przewozu osób w drugim rzędzie siedzeń jest wykończona w sposób surowy, pozbawiony elementów typowych dla przestrzeni pasażerskiej.
4.7. Należy także podkreślić, że zamontowanie pasów bezpieczeństwa nie może mieć wpływu na ocenę przeznaczenia pojazdu. Zgodnie bowiem z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.) kierujący pojazdem samochodowym oraz osoba przewożona takim pojazdem wyposażonym w pasy bezpieczeństwa są obowiązani korzystać z tych pasów podczas jazdy. Pasy bezpieczeństwa to podstawowe urządzenie ochronne w pojazdach samochodowych. Korzystanie z nich stanowi wymóg na tyle fundamentalny, że zostało wprost uregulowane w tym przepisie (M. Burtowy [w:] Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2023, art. 39). Pasy bezpieczeństwa muszą być używane, o ile zostały w pojeździe zamontowane, co z kolei wynika z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.; dalej rozporządzenie). Natomiast § 9b tego rozporządzenia stanowi, że również w samochodach ciężarowych siedzenia powinny być wyposażone w pasy bezpieczeństwa.
4.8. W odniesieniu natomiast do argumentów zawartych w skardze kasacyjnej, że przeszklenie drzwi przesuwanych i okna w części pasażerskiej są zbędne w samochodach towarowych należy zauważyć, że zgodnie z § 40 pkt 2 rozporządzenia samochód ciężarowy przewożący osoby poza kabiną kierowcy i pomieszczenie przystosowane do przewozu osób powinny być wyposażone w stopnie lub drabinkę z poręczą, zapewniającą bezpieczne wsiadanie i wysiadanie, oświetlenie wnętrza; okienka służące do oświetlania i do przewietrzania wnętrza, jeżeli nie ma innych wywietrzników.
Skoro ustawodawca przewiduje obowiązkowe elementy wyposażenia samochodów ciężarowych, w których przewożone są osoby, to w oczywisty sposób nie może ono przesądzić o tym jakie jest decydujące przeznaczenie samochodu na gruncie ustawy o podatku akcyzowym.
4.9. Podsumowując należy stwierdzić, że w skoro w rozpoznawanej sprawie sporny pojazd może służyć zarówno do przewozu osób, jak i do przewozu towarów (sprzętów), konieczne było stwierdzenie jakie jest jego zasadnicze przeznaczenie. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy słusznie uznał Sąd pierwszej instancji, że samochód będący w posiadaniu skarżącej służy przede wszystkim do transportu towarów. Natomiast przewóz pasażerów jest jego funkcją dodatkową. Dlatego elementy zwiększające bezpieczeństwo pasażerów nie mogą przesądzać o tym, że głównym przeznaczeniem spornego samochodu jest przewóz osób.
4.10. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że w sprawie nie zasługiwały na uwzględnienie sformułowane zarzuty naruszenia art. 100 ust. 4 w związku z art. 3, art. 7d ust. 1 pkt 1 u.p.a., a także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w sposób mogący mieć istotny wpływ na sprawy, poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p., w zw. z art. 100 ust. 4 u.p.a.
5. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną.
5.1. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 2 oraz § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1687).
Elżbieta Olechniewicz Roman Wiatrowski Bartosz Wojciechowski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI