Orzeczenie · 2020-09-17

I CZ 38/20

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2020-09-17

SNCywilnezobowiązaniaWysokanajwyższy

spółka z o.o.zarząd spółkiprzywłaszczenie środkówodpowiedzialność członka zarządupostępowanie apelacyjnekasacjanierozpoznanie istoty sprawypostępowanie dowodowe

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła żądania zwrotu przez spółkę "N." sp. z o.o. kwoty 88 000 zł od swojej byłej prezes zarządu, K. P., która pobrała te środki z konta spółki. Sąd Okręgowy w W. zasądził dochodzoną kwotę, uznając, że pozwana przywłaszczyła środki spółki, nie wykazując podstawy prawnej do ich wypłaty ani przeznaczenia na cele firmowe. Pozwana argumentowała, że działała pod wpływem męża i środki przeznaczała na cele rodzinne, a także podnosiła zarzuty dotyczące nadużycia prawa podmiotowego i sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Sąd Okręgowy oddalił część wniosków dowodowych pozwanej, uznając je za nieistotne dla rozstrzygnięcia. Sąd Apelacyjny w W. uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na naruszenie przepisów procesowych, w szczególności błędną selekcję dowodów i nierozpoznanie istoty sprawy. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie powódki, uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego. Uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie zastosował art. 386 § 4 k.p.c., ponieważ nie było podstaw do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy podkreślił, że postępowanie apelacyjne jest kontynuacją postępowania przed sądem pierwszej instancji i sąd odwoławczy powinien był sam rozpoznać sprawę merytorycznie, ewentualnie uzupełniając postępowanie dowodowe, a nie uchylać wyrok z powodu konieczności przeprowadzenia dowodów w całości.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Prawidłowa interpretacja przesłanek uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd drugiej instancji (art. 386 § 4 k.p.c.) oraz zakres kontroli sądów odwoławczych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyfiki postępowania cywilnego i kontroli orzeczeń kasatoryjnych sądów drugiej instancji.

Zagadnienia prawne (2)

Czy sąd drugiej instancji prawidłowo uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. z powodu nierozpoznania istoty sprawy lub konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd drugiej instancji nieprawidłowo uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że sąd drugiej instancji błędnie zastosował art. 386 § 4 k.p.c. Postępowanie apelacyjne jest kontynuacją postępowania przed sądem pierwszej instancji, a sąd odwoławczy powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie, ewentualnie uzupełniając postępowanie dowodowe, a nie uchylać wyrok z powodu konieczności przeprowadzenia dowodów w całości.

Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zarzuty pozwanej, oddalając część wniosków dowodowych?

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął bezpośrednio tej kwestii, ale wskazał, że sąd drugiej instancji powinien był uzupełnić postępowanie dowodowe, jeśli uznał je za konieczne, zamiast uchylać wyrok.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie, w jakim uznał za niezbędne, poczynił ustalenia faktyczne i ocenił merytorycznie roszczenie oraz zarzuty pozwanej. Wskazał, że nie sposób przyjąć, aby sąd pierwszej instancji przeprowadził dowody wyłącznie na okoliczności nieistotne lub aby ich przeprowadzenie dotknięte było uchybieniami powodującymi konieczność powtórzenia postępowania dowodowego w całości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylenie wyroku

Strona wygrywająca

powódka (w zakresie zaskarżenia wyroku Sądu Apelacyjnego)

Strony

Nazwa	Typ	Rola
"N." sp. z o.o. w W.	spółka	powódka
K. P.	osoba_fizyczna	pozwana

Przepisy (12)

Główne

k.p.c. art. 386 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji może uchylić wyrok sądu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania w razie nierozpoznania istoty sprawy lub konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Sąd Najwyższy interpretuje te przesłanki restrykcyjnie.

k.p.c. art. 398 § 15

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku przez Sąd Najwyższy.

k.p.c. art. 394 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy zażalenia na postanowienia sądu drugiej instancji.

k.s.h. art. 293

Kodeks spółek handlowych

Podstawa faktyczna żądania powódki, dotycząca odpowiedzialności członka zarządu za szkodę wyrządzoną spółce.

k.c. art. 415

Kodeks cywilny

Podstawa faktyczna żądania powódki, dotycząca odpowiedzialności deliktowej.

Pomocnicze

k.p.c. art. 386 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy nieważności postępowania jako podstawy do uchylenia wyroku.

k.p.c. art. 108 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.

k.p.c. art. 397 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy zażalenia na postanowienia sądu drugiej instancji.

k.p.c. art. 398 § 21

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.

k.c. art. 411 § pkt 2

Kodeks cywilny

Zarzut pozwanej dotyczący braku obowiązku zwrotu świadczenia, gdyby jego spełnienie czyniło zadość zasadom współżycia społecznego.

k.c. art. 425 § § 1

Kodeks cywilny

Zarzut pozwanej dotyczący braku odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Zarzut pozwanej dotyczący przeznaczenia środków na potrzeby rodziny.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd Apelacyjny nieprawidłowo uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. • Nie istniały przesłanki z art. 386 § 4 k.p.c. do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. • Sąd drugiej instancji powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie, ewentualnie uzupełniając postępowanie dowodowe.

Odrzucone argumenty

Zarzuty Sądu Apelacyjnego dotyczące naruszenia prawa procesowego w toku postępowania dowodowego. • Zarzuty Sądu Apelacyjnego dotyczące nierozpoznania istoty sprawy przez Sąd Okręgowy. • Zarzuty Sądu Apelacyjnego dotyczące konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.

Godne uwagi sformułowania

W celu przeciwdziałania bezzasadnemu uchylaniu przez sądy odwoławcze zaskarżonych apelacją orzeczeń i przekazywaniu spraw do ponownego rozpoznania sądom pierwszej instancji mimo braku przewidzianych w art. 386 § 2 i 4 k.p.c. przesłanek, ustawodawca dopuścił zażalenie do Sądu Najwyższego na kasatoryjne orzeczenia sądu drugiej instancji. • „Nierozpoznanie istoty sprawy” w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. powinno być interpretowane, jako wadliwość rozstrzygnięcia, polegająca na wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia, które nie odnosi się do tego co było przedmiotem sprawy, bądź na zaniechaniu zbadania przez ten sąd materialnej podstawy żądania albo oceny merytorycznych zarzutów strony przy bezpodstawnym przyjęciu, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie. • Wszelkie inne wady dotyczące naruszeń prawa materialnego, czy też procesowego (poza nieważnością postępowania i nieprzeprowadzeniem postępowania dowodowego w całości), nie uzasadniają uchylenia orzeczenia przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. • Konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości zachodzi wtedy, gdy sąd pierwszej instancji nie przeprowadził w ogóle żadnego postępowania dowodowego albo przeprowadził dowody wyłącznie na okoliczności nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy, względnie, gdy uchybienia formalne sądu pierwszej instancji powodują potrzebę powtórzenia przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego w całości.

Skład orzekający

Dariusz Dończyk

przewodniczący, sprawozdawca

Krzysztof Pietrzykowski

członek

Krzysztof Strzelczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Prawidłowa interpretacja przesłanek uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd drugiej instancji (art. 386 § 4 k.p.c.) oraz zakres kontroli sądów odwoławczych."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania cywilnego i kontroli orzeczeń kasatoryjnych sądów drugiej instancji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Orzeczenie wyjaśnia ważne kwestie proceduralne dotyczące granic kontroli sądów odwoławczych i Sądu Najwyższego, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej.

“Sąd Najwyższy: Kiedy sąd apelacyjny może uchylić wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania?”

Dane finansowe

WPS: 88 000 PLN

zapłata: 88 000 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników