I CZ 108/10

Sygn. akt I CZ 108/10 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 6 kwietnia 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) 
SSN Grzegorz Misiurek 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) 
 
w sprawie z powództwa Z. M. 
przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Skarbu Państwa 
o zobowiązanie, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 6 kwietnia 2011 r., 
zażalenia strony pozwanej na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania  
w II instancji zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego (pkt 2.) 
z dnia 17 lutego 2010 r.,  
 
 
 
oddala zażalenie i zasądza od pozwanego na rzecz powoda 
kwotę 
300 
(trzysta) 
zł 
tytułem 
kosztów 
postępowania 
zażaleniowego. 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 17 lutego 2010 r. uwzględnił apelację 
pozwanego i zmienił wyrok Sądu Okręgowego w  W. z dnia 19 grudnia 2007 r. 
w ten sposób, że oddalił powództwo Z. M. przeciwko Skarbowi Państwa – 
Ministrowi Skarbu Państwa o zobowiązanie i zasądził od powoda na rzecz 
pozwanego 7 200 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za pierwszą instancję (pkt 
1); kolejną kwotę 7 200 zł zasądził od powoda na rzecz pozwanego z tytułu 
zwrotu kosztów procesu za drugą instancję (pkt 2). Dalszą kwotę 5.400 zł – 
Sąd odwoławczy zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii 
Generalnej Skarbu Państwa tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego 
w   postępowaniu kasacyjnym (pkt 3). Ponadto Sąd Apelacyjny orzekł 
o  obowiązku uiszczenia przez powoda kosztów sądowych. 
Wyrok Sądu drugiej instancji zapadł po powtórnym rozpoznaniu sprawy, 
w której poprzednie orzeczenie wydane przez ten Sąd w postępowaniu 
apelacyjnym 
zostało 
uchylone 
przez 
Sąd 
Najwyższy. 
Uzasadniając 
rozstrzygnięcie o kosztach procesu Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że kierował się 
zasadą odpowiedzialności za wynik sporu i orzekł zgodnie z treścią art. 98 § 1 
i 3 k.p.c.  
Postanowienie dotyczące kosztów postępowania za drugą instancję 
zaskarżył pozwany w zakresie, w jakim nie został uwzględniony jego 
wniosek o zasądzenie na jego rzecz dalszej kwoty 3 600 zł jako zwrotu 
kosztów postępowania odwoławczego. Wniósł o zmianę postanowienia 
w  zaskarżonej części przez zasądzenie od powoda dodatkowo 3 600 zł 
kosztów za drugą instancję oraz o zasądzenie kosztów postępowania 
zażaleniowego. Zarzucił, że prawidłowo obliczone koszty postępowania za 
drugą instancję, jakie mu przysługują, winny wynosić łącznie 10 800 zł 
(dwukrotnie po 5 400 zł), z uwagi na to, że sprawa była dwukrotnie 
rozpatrywana przez Sąd Apelacyjny i za każdym razem obrona prowadzona 
przez pozwanego była celowa. 

 
3 
Powód wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie na jego rzecz 
kosztów postępowania zażaleniowego. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Pozwany 
w 
swoim 
rozumowaniu 
przyjął 
za 
podstawę 
pogląd 
o  dwukrotnym rozpoznawaniu sprawy w postępowaniu apelacyjnym (każde 
z  tych postępowań zakończyło się wydaniem wyroku), co – jego zdaniem – 
uzasadniało przyznanie kosztów zastępstwa procesowego za każde z tych 
postępowań z osobna.  
Podstawą przyznania stronie wygrywającej sprawę kosztów procesu są 
przepisy art. 98 i nast. k.p.c., precyzujące, że strona przegrywająca obowiązana 
jest zwrócić na żądanie przeciwnika koszty niezbędne do celowego dochodzenia 
praw i celowej obrony (art. 98 § 1 k.p.c.), przy czym do niezbędnych kosztów 
procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, 
jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i niezbędne 
wydatki jednego adwokata (art. 98 § 3 k.p.c.). Wynagrodzenie adwokata regulują 
odrębne przepisy (art. 98 § 4 k.p.c.), a stronom reprezentowanym przez radcę 
prawnego lub rzecznika patentowego oraz Skarbowi Państwa reprezentowanemu 
przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa zwraca się koszty w wysokości 
należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata (art. 99 k.p.c.).  
W postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym pozwany był reprezentowany 
przez radcę prawnego, wobec czego określenie wysokości wynagrodzenia jego 
pełnomocnika, należnego za postępowanie apelacyjne, wymaga zastosowania 
przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. 
w  sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb 
Państwa 
kosztów 
pomocy prawnej 
udzielonej przez radcę prawnego 
ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Rozporządzenie 
w  §  12 ust. 1 pkt 2 określa stawki minimalne „za prowadzenie spraw 
w  postępowaniu apelacyjnym” przed sądem apelacyjnym. Przy wyznaczeniu 
zakresu pojęcia „prowadzenie sprawy w postępowaniu apelacyjnym” odwołać się 
trzeba do przepisów normujących to postępowania, zamieszczonych w art. 367 
i  nast. k.p.c. W przepisach tych postępowanie apelacyjne toczy się na skutek 
wniesienia apelacji od wyroku sądu pierwszej instancji (art. 367 § 1 k.p.c.), 

 
4 
prowadzone jest przez sąd wyższej instancji (art. 367 § 2 k.p.c.), który rozpoznaje 
sprawę w zasadzie w granicach apelacji (art. 378 § 1 k.p.c.) i orzeka na podstawie 
materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji i w postępowaniu 
apelacyjnym (art. 382 k.p.c.) oraz - co do zasady - w zakresie żądań zgłoszonych 
przed sądem pierwszej instancji, ponieważ zmiany powództwa są ściśle 
limitowane w art. 383 k.p.c. Jeżeli strona przeciwna nie wniosła apelacji, to zmiana 
wyroku nie może nastąpić na niekorzyść strony wnoszącej apelację (art. 384 
k.p.c.). Zakres postępowania apelacyjnego wyznacza więc treść żądań objętych 
sporem, przedmiot i treść orzeczenia sądu pierwszej instancji i zakres zaskarżenia 
apelacją. Nie budzi wątpliwości, że po uchyleniu wyroku sądu apelacyjnego 
i  przekazaniu sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania przez Sąd 
Najwyższy te elementy pozostają tożsame. Ewentualne zmiany mogą jedynie 
wiązać się z uchyleniem wyroku sądu odwoławczego w części, a nie w całości, ale 
także wówczas przedmiotem rozpoznania będzie ta sama sprawa i trafność tego 
samego orzeczenia sądu pierwszej instancji zaskarżonego tą samą apelacją. 
Jedyna różnica będzie polegała na zmniejszeniu wycinka badanego sporu. W tych 
okolicznościach nie można zgodzić się z pozwanym, że postępowanie apelacyjne 
toczące się po uchyleniu wyroku Sądu Apelacyjnego przez Sąd Najwyższy 
i  bezpośrednio poprzedzające wydanie wyroku zawierającego kwestionowane 
rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, było nowym, innym postępowaniem 
apelacyjnym w rozumieniu § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. Czynności sądowe podejmowane przez 
Sąd Apelacyjny i strony przy ponownym rozpoznaniu sprawy były kontynuacją 
postępowania apelacyjnego zapoczątkowanego wniesieniem przez pozwanego 
apelacji od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 19 grudnia 2007 r., którego 
dotychczasowy wynik został skasowany. Cały czas zatem toczyło się to samo 
postępowanie apelacyjne, a nie dwa różne postępowania. Stanowisko takie Sąd 
Najwyższy zajął już w postanowieniu z dnia 10 lutego 2011 r., wydanym w sprawie 
IV CZ 109/10, nie publ., stwierdzając m.in. że „w sytuacji, gdy sąd drugiej instancji 
orzeka 
ponownie, 
po 
uchyleniu 
jego 
wyroku 
przez 
Sąd 
Najwyższy 
i  przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach 
postępowania kasacyjnego, to przy rozstrzygnięciu o kosztach postępowania 

 
5 
apelacyjnego powinien mieć na uwadze ostateczny wynik tegoż postępowania 
apelacyjnego 
(a 
nie 
postępowań 
apelacyjnych) 
i 
wysokość 
kosztów 
poniesionych przez strony w jego toku oraz wysokość kosztów postępowania 
kasacyjnego (por. postanowienie SN z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt IV CZ 
34/10, niepubl.), bez względu na fakt dwukrotnego orzekania w postępowaniu 
apelacyjnym przez sąd odwoławczy”. 
 Pełnomocnikom stron przysługiwało zatem za postępowanie apelacyjne 
jedno wynagrodzenie, a złożony, dwuetapowy przebieg postępowania powinien 
zostać uwzględniony przy określaniu wysokości wynagrodzenia. Tak też uczynił 
Sąd Apelacyjnym który ustalił koszty na poziomie wyższym niż stawki minimalne 
wynagrodzenia radcy prawnego. 
W konsekwencji zażalenie pozwanego okazało się nieuzasadnione 
i  podlegało oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. 
O kosztach postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym 
orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i art. 99 k.p.c. i § 12 ust. 2 pkt 2 cytowanego 
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.