I CSK 899/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał wniosek K. K. o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie przeciwko Syndykowi masy upadłości Bank S.A. w W. o ustalenie i zapłatę. Sprawa dotyczyła nieważności umowy kredytu hipotecznego i zarzutu potrącenia zgłoszonego przez bank. Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił nieważność umowy i zasądził od banku na rzecz kredytobiorcy kwotę 275 245,99 zł z odsetkami. Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił ten wyrok, oddalając powództwo co do zapłaty, uwzględniając zarzut potrącenia wierzytelności banku o zwrot wypłaconego kredytu. Sąd Apelacyjny uznał, że zarzut potrącenia, mimo zgłoszenia go na etapie apelacji, był skuteczny, ponieważ wierzytelność banku była wymagalna i nieprzedawniona w chwili złożenia oświadczenia o potrąceniu. Skarżąca K. K. wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, podnosząc istotne zagadnienie prawne dotyczące naruszenia zasady dwuinstancyjności przez zgłoszenie zarzutu potrącenia dopiero w postępowaniu apelacyjnym. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdzając, że zarzuty te są nieuzasadnione. Sąd Najwyższy podkreślił, że dopuszczalne jest zgłoszenie zarzutu potrącenia w postępowaniu apelacyjnym, jeśli ustalenie istnienia wierzytelności nie wymaga postępowania dowodowego. Ponadto, zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kredytu rozpoczyna się od zakwestionowania przez kredytobiorcę umowy, a wtedy staje się możliwe złożenie oświadczenia o potrąceniu. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej i zasądził od K. K. na rzecz syndyka koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaDopuszczalność zgłoszenia zarzutu potrącenia w postępowaniu apelacyjnym oraz moment oceny przedawnienia wierzytelności banku o zwrot kredytu w kontekście nieważności umowy.
Dotyczy specyficznej sytuacji potrącenia wierzytelności banku o zwrot kredytu w przypadku nieważności umowy, z uwzględnieniem przepisów KPC i KC.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zgłoszenie zarzutu potrącenia dopiero na etapie postępowania przed Sądem II instancji, w świetle art. 176 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 78 Konstytucji RP, stanowi obejście zasady dwuinstancyjności i pozbawia stronę prawa do rozpatrzenia omawianego zarzutu przez sądy dwóch instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgłoszenie zarzutu potrącenia na etapie postępowania apelacyjnego nie stanowi obejścia zasady dwuinstancyjności, jeśli ustalenie istnienia wierzytelności przedstawionej do potrącenia nie wymaga postępowania dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że dopuszczalne jest podniesienie zarzutu potrącenia w postępowaniu apelacyjnym, podobnie jak zarzutu przedawnienia, jeśli nie wymaga to postępowania dowodowego. Konstytucyjna zasada dwuinstancyjności nie jest naruszona, ponieważ pozwany nadal ma możliwość dochodzenia swojej wierzytelności w odrębnym procesie.
Jak należy oceniać przedawnienie wierzytelności przedstawionej do potrącenia na podstawie art. 502 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przedawnienie należy oceniać na chwilę, w której złożenie oświadczenia o potrąceniu stało się możliwe, a nie na chwilę złożenia oświadczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę III CZP 25/22, zgodnie z którą bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kredytu rozpoczyna się od zakwestionowania przez kredytobiorcę umowy, a wtedy staje się możliwe złożenie oświadczenia o potrąceniu. Zapobiega to sytuacji, w której roszczenie banku stałoby się przedawnione.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| Syndyk masy upadłości Bank S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 498 § 1
Kodeks cywilny
Reguluje skuteczną materialnoprawnie możliwość potrącenia wierzytelności.
k.c. art. 502
Kodeks cywilny
Określa, że przedawnienie należy oceniać na chwilę, w której złożenie oświadczenia o potrąceniu stało się możliwe.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do oddalenia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Określa, że wierzytelność bezterminowa staje się wymagalna po wezwaniu dłużnika do spełnienia świadczenia.
k.c. art. 499
Kodeks cywilny
Reguluje skuteczną materialnoprawnie możliwość potrącenia wierzytelności.
k.c. art. 501
Kodeks cywilny
Reguluje skuteczną materialnoprawnie możliwość potrącenia wierzytelności.
k.c. art. 503
Kodeks cywilny
Reguluje skuteczną materialnoprawnie możliwość potrącenia wierzytelności.
k.c. art. 504
Kodeks cywilny
Reguluje skuteczną materialnoprawnie możliwość potrącenia wierzytelności.
k.c. art. 505
Kodeks cywilny
Reguluje skuteczną materialnoprawnie możliwość potrącenia wierzytelności.
k.p.c. art. 203 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ogranicza możliwość powołania się na oświadczenie o potrąceniu w postępowaniu cywilnym.
k.p.c. art. 316
Kodeks postępowania cywilnego
Określa zasadę orzekania na podstawie stanu faktycznego i prawnego z chwili zamknięcia rozprawy.
k.p.c. art. 368 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ogranicza możliwość powołania się na oświadczenie o potrąceniu w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 840 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy możliwości pozbawienia wykonalności wyroku w oparciu o zarzut potrącenia.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zasądzenia kosztów postępowania.
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy prawa do informacji o treści i skutkach prawomocnych orzeczeń.
Konstytucja RP art. 176 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzut potrącenia zgłoszony w apelacji jest skuteczny, jeśli ustalenie wierzytelności nie wymaga postępowania dowodowego. • Przedawnienie wierzytelności banku o zwrot kredytu należy oceniać na chwilę, w której złożenie oświadczenia o potrąceniu stało się możliwe. • Zgłoszenie zarzutu potrącenia w apelacji nie narusza zasady dwuinstancyjności.
Odrzucone argumenty
Zgłoszenie zarzutu potrącenia na etapie apelacji narusza zasadę dwuinstancyjności. • Roszczenie banku o zwrot kredytu było przedawnione w chwili złożenia oświadczenia o potrąceniu.
Godne uwagi sformułowania
Zagadnieniem prawnym uzasadniającym przyjęcie skargi kasacyjnej jest pytanie, na które – ze względu na niejasność prawa lub sytuację nieprzewidzianą w przepisach – możliwe są różne odpowiedzi i jedna z nich prowadziłaby do uwzględnienia skargi kasacyjnej. • Skuteczność materialnoprawną oświadczeń o potrąceniu reguluje art. 498, 499 oraz 501-505 k.c. Natomiast możliwość powołania się na oświadczenie o potrąceniu w postępowaniu cywilnym ogranicza art. 203 1 k.p.c., a w postępowaniu apelacyjnym także art. 368 § 1 2 k.p.c. • Ugruntowana jest teza o dopuszczalności podniesienia zarzutu przedawnienia dopiero w postępowaniu apelacyjnym. • Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 k.p.c. oddalił wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Skład orzekający
Dariusz Pawłyszcze
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność zgłoszenia zarzutu potrącenia w postępowaniu apelacyjnym oraz moment oceny przedawnienia wierzytelności banku o zwrot kredytu w kontekście nieważności umowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji potrącenia wierzytelności banku o zwrot kredytu w przypadku nieważności umowy, z uwzględnieniem przepisów KPC i KC.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego w sporach o kredyty hipoteczne – możliwości zgłoszenia zarzutu potrącenia na późniejszym etapie postępowania i jego wpływu na przedawnienie.
“Czy można zgłosić potrącenie w apelacji? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady w sprawach o kredyty hipoteczne.”
Dane finansowe
WPS: 275 245,99 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.