I CSK 616/10Uzgodnienie księgi wieczystej legitymacja czynna spółdzielnia
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Spółdzielni Rzemieślniczej Usługowo-Produkcyjnej w likwidacji o uzgodnienie treści księgi wieczystej, poprzez wpisanie Grażyny T. jako właścicielki nieruchomości w miejsce Antoniego B. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, opierając się na klauzuli wykonalności nadanej przeciwko pozwanej jako małżonce dłużnika, z ograniczeniem odpowiedzialności do majątku wspólnego, oraz na stwierdzeniu nieważności umowy sprzedaży nieruchomości Antoniemu B. Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanej, uznając umowę z dnia 26 lutego 2001 r. dotyczącą przesunięcia nieruchomości z majątku wspólnego do majątku osobistego pozwanej za bezskuteczną wobec wierzyciela w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności, a także za czynność prawną dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli w rozumieniu art. 527 § 1 k.c. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, stwierdzając, że umowa z dnia 26 lutego 2001 r. nie stanowiła małżeńskiej umowy majątkowej w rozumieniu art. 47 § 1 k.r. i op., a zatem nie stosuje się do niej szczególna ochrona wierzyciela przewidziana w art. 471 k.r. i op. Sąd Najwyższy podkreślił, że w przypadku przesunięć z majątku wspólnego do majątku odrębnego jednego z małżonków, wierzycielowi przysługuje ochrona na ogólnych zasadach przewidzianych w art. 59 i 527 § 1 k.c. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał, że powódka nie miała legitymacji czynnej do wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, ponieważ tytuł wykonawczy, któremu nadano klauzulę wykonalności przeciwko Grażynie T. z ograniczeniem odpowiedzialności do majątku wspólnego, nie uprawniał do egzekucji z nieruchomości, która miałaby być jej wyłączną własnością. Sąd Najwyższy zaznaczył, że hipotetyczna możliwość skorzystania z instytucji skargi pauliańskiej, w tym z zabezpieczenia powództwa przez wpis w księdze wieczystej, nie przesądza o legitymacji czynnej w sprawie o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze a rzeczywistym stanem prawnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia umowy majątkowej małżeńskiej, legitymacja czynna w sprawach o uzgodnienie treści księgi wieczystej, zastosowanie skargi pauliańskiej w kontekście przesunięć majątkowych między małżonkami.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przesunięciem majątkowym między małżonkami i powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wierzyciel, którego tytuł wykonawczy przeciwko małżonkowi dłużnika został ograniczony do majątku wspólnego, ma legitymację czynną do wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej, gdy nieruchomość stanowi majątek osobisty małżonka dłużnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wierzyciel nie ma legitymacji czynnej w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Tytuł wykonawczy ograniczony do majątku wspólnego nie uprawnia do egzekucji z nieruchomości stanowiącej majątek osobisty małżonka dłużnika. Hipotetyczna możliwość skorzystania ze skargi pauliańskiej nie przesądza o legitymacji czynnej w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej.
Czy umowa między małżonkami dotycząca przesunięcia składnika majątku wspólnego do majątku osobistego jednego z nich, zawarta po powstaniu zadłużenia jednego z małżonków, jest umową majątkową małżeńską podlegającą szczególnej ochronie wierzyciela na podstawie art. 471 k.r. i op.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka umowa nie jest umową majątkową małżeńską w rozumieniu przepisów.
Uzasadnienie
Umowa majątkowa małżeńska ma charakter ustrojowy i reguluje stosunki majątkowe na przyszłość lub włącza do majątku wspólnego przedmioty należące do majątków osobistych. Przesunięcie składnika majątku wspólnego do majątku odrębnego jednego z małżonków nie jest umową majątkową małżeńską, a wierzycielowi przysługuje ochrona na ogólnych zasadach (art. 59, 527 k.c.).
Czy powódka, jako wierzyciel, ma legitymację czynną do wytoczenia powództwa o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, opierając się na hipotetycznej możliwości zastosowania skargi pauliańskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sama hipotetyczna możliwość skorzystania ze skargi pauliańskiej nie stanowi podstawy do uwzględnienia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej.
Uzasadnienie
Legitymację czynną w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej ma osoba uprawniona do złożenia wniosku o wpis. Bezskuteczność względna czynności prawnej stwierdzana jest w drodze odrębnego powództwa, a wyrok stwierdzający bezskuteczność tworzy stan, w którym wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z przedmiotu majątkowego. Sama możliwość skorzystania z tej ochrony nie przesądza o legitymacji w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Spółdzielnia Rzemieślnicza Usługowo-Produkcyjna w likwidacji w R. | spółka | powódka |
| Grażyna T. | osoba_fizyczna | pozwana |
| Jan T. | osoba_fizyczna | dłużnik |
| Antoni B. | osoba_fizyczna | nabywca nieruchomości |
Przepisy (7)
Główne
k.r. i op. art. 47 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Charakter ustrojowy umowy majątkowej małżeńskiej.
k.r. i op. art. 471
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Szczególna ochrona wierzyciela przed niekorzystnymi skutkami umowy małżeńskiej majątkowej.
k.p.c. art. 6262 § § 5
Kodeks postępowania cywilnego
Określa krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej, co wpływa na legitymację czynną w sprawie o uzgodnienie treści księgi.
u.k.w.h. art. 10
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Podstawa powództwa o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym.
Pomocnicze
k.c. art. 527 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy czynności prawnych dokonanych z pokrzywdzeniem wierzycieli.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Możliwość nieuwzględnienia upływu terminu zawitego do wniesienia skargi pauliańskiej.
k.c. art. 534
Kodeks cywilny
Termin do wniesienia powództwa o uznanie czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli za bezskuteczną.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa z dnia 26 lutego 2001 r. nie jest umową majątkową małżeńską w rozumieniu przepisów, a zatem nie stosuje się do niej art. 471 k.r. i op. • Powódka nie posiada legitymacji czynnej do wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej, gdyż tytuł wykonawczy ograniczony do majątku wspólnego nie uprawnia do egzekucji z nieruchomości stanowiącej majątek osobisty pozwanej. • Hipotetyczna możliwość skorzystania ze skargi pauliańskiej nie stanowi podstawy do uwzględnienia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej.
Odrzucone argumenty
Umowa z dnia 26 lutego 2001 r. jest bezskuteczna wobec wierzyciela i stanowi czynność prawną dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli. • Powódka ma legitymację czynną do wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej na podstawie art. 10 u.k.w.h.
Godne uwagi sformułowania
Umowa majątkowa małżeńska ma charakter ustrojowy. • Do umowy małżeńskiej umowy majątkowej nie znajduje zastosowania skarga paulińska. • W przypadku przesunięć z majątku wspólnego do majątku odrębnego jednego z małżonków wierzycielowi przysługuje ochrona na ogólnych zasadach przewidzianych w art. 59 i 527 § 1 k.c. • Sama hipotetyczna możliwość skorzystania z tego sposobu ochrony, w tym także skorzystania z zabezpieczenia powództwa przez dokonanie odpowiedniego wpisu w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, nie przesądza – jak błędnie przyjął Sąd Okręgowy – o legitymacji czynnej w sprawie o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym.
Skład orzekający
Krzysztof Strzelczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Marta Romańska
członek
Marek Machnij
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia umowy majątkowej małżeńskiej, legitymacja czynna w sprawach o uzgodnienie treści księgi wieczystej, zastosowanie skargi pauliańskiej w kontekście przesunięć majątkowych między małżonkami."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przesunięciem majątkowym między małżonkami i powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawa rzeczowego i rodzinnego, w szczególności rozgraniczenia między umową majątkową małżeńską a innymi czynnościami prawnymi dotyczącymi majątku wspólnego, co jest istotne dla praktyków.
“Czy umowa między małżonkami o podział majątku chroni przed wierzycielami? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.