I CSK 3944/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną powoda, który domagał się jej przyjęcia do rozpoznania z uwagi na nieważność postępowania. Głównym argumentem powoda było pozbawienie go możliwości obrony praw w związku z odmową ustanowienia pełnomocnika z urzędu, mimo że uprawdopodobnił brak środków na jego ustanowienie z wyboru. Sąd Najwyższy przypomniał, że przyjęcie skargi kasacyjnej wymaga wykazania istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów, nieważności postępowania lub oczywistej zasadności skargi. Analizując kwestię ustanowienia pełnomocnika z urzędu, sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, wskazując, że prawo do bezpłatnego pełnomocnika w sprawach cywilnych nie jest gwarantowane bezwzględnie i zależy od okoliczności sprawy. Sąd podkreślił, że odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie jest równoznaczna z pozbawieniem możliwości obrony, a taka sytuacja musi być całkowita i bezwzględna. W ocenie Sądu Najwyższego, powód nie wykazał, aby odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu pozbawiła go możliwości obrony, zwłaszcza że samodzielnie redagował pisma procesowe i nie wykazał, aby istniały nierozstrzygnięte twierdzenia lub wnioski, które mógłby zgłosić pełnomocnik z urzędu. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku przesłanek, w szczególności w kontekście zarzutu nieważności postępowania związanego z brakiem pełnomocnika z urzędu.
Dotyczy specyficznych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej i interpretacji pojęcia nieważności postępowania w kontekście braku pełnomocnika z urzędu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy brak uwzględnienia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu stronie spełniającej przesłanki do jego przyznania, nie pozbawia jej możliwości rzetelnego procesu sądowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie jest równoznaczna z pozbawieniem strony możliwości obrony jej praw, jeśli nie jest to całkowite i bezwzględne wyłączenie możliwości obrony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na orzecznictwo TK i ETPCz, stwierdził, że prawo do bezpłatnego pełnomocnika w sprawach cywilnych nie jest bezwzględne. Odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie stanowi nieważności postępowania, jeśli strona mogła samodzielnie działać i nie została całkowicie pozbawiona możliwości obrony.
Czy nieważność postępowania, o której mowa w art. 398(8) § 1 pkt 3 i art. 398(13) § 1 k.p.c., może dotyczyć przebiegu postępowania przed sądem pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nieważność postępowania w rozumieniu tych przepisów może dotyczyć tylko przebiegu postępowania przed sądem drugiej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na ustaloną linię orzeczniczą, zgodnie z którą zarzut nieważności postępowania w kontekście skargi kasacyjnej odnosi się do postępowania przed sądem drugiej instancji. Ewentualne uchybienia sądu pierwszej instancji, które nie zostały dostrzeżone przez sąd drugiej instancji, nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności w postępowaniu kasacyjnym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. A. | osoba_fizyczna | powód |
| A. A.1 | osoba_fizyczna | pozwany |
| K. A. | osoba_fizyczna | pozwany |
| A. A.2 | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 398(9) § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 117 § § 5
Kodeks postępowania cywilnego
Stanowi, że sąd uwzględni wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za potrzebny.
k.p.c. art. 398(8) § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki nieważności postępowania, które mogą być podstawą do uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398(3) § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany stanem faktycznym ustalonym przez sądy niższej instancji.
k.p.c. art. 398(13) § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany stanem faktycznym ustalonym przez sądy niższej instancji.
k.p.c. art. 187 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa wymagania formalne pozwu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie stanowi bezwzględnej nieważności postępowania. • Strona nie została całkowicie pozbawiona możliwości obrony swoich praw. • Nieważność postępowania w rozumieniu art. 398(8) § 1 pkt 3 k.p.c. dotyczy postępowania przed sądem drugiej instancji.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu odmowy ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Godne uwagi sformułowania
Pozbawienie strony możności obrony jej praw, aby mogło stanowić przyczynę nieważności, musi być całkowite i w sposób bezwzględny wyłączyć możliwość obrony. • Odmowa ustanowienia dla powoda pełnomocnika z urzędu nie jest równoważna z pozbawieniem jego możliwości działania w postępowaniu i samo w sobie nie usprawiedliwia zarzutu nieważności postępowania.
Skład orzekający
Marta Romańska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku przesłanek, w szczególności w kontekście zarzutu nieważności postępowania związanego z brakiem pełnomocnika z urzędu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej i interpretacji pojęcia nieważności postępowania w kontekście braku pełnomocnika z urzędu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia ważne kwestie proceduralne dotyczące prawa do sądu i ustanowienia pełnomocnika z urzędu, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Czy brak pełnomocnika z urzędu zawsze oznacza nieważność postępowania? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.