I CSK 3866/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej postanowieniem z dnia 23 lipca 2024 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 8 marca 2023 r. (V ACa 824/22) w sprawie z powództwa M. W. o zapłatę i ustalenie. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy zasądził od banku na rzecz powoda kwotę 28 998,52 zł oraz 5999,53 CHF z odsetkami, a także ustalił nieistnienie stosunku prawnego umowy kredytu z uwagi na jej nieważność. Sąd Apelacyjny oddalił apelację banku. Skarga kasacyjna podnosiła cztery istotne zagadnienia prawne, dotyczące m.in. stosowania przepisów o klauzulach abuzywnych (art. 385¹ k.c.) w kontekście bezwzględnej nieważności czynności prawnych (art. 58 k.c.), wykładni umowy, początku biegu przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia oraz dopuszczalności zarzutu zatrzymania (art. 497 k.c. w zw. z art. 496 k.c.). Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398⁹ § 1 k.p.c., podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem nadzwyczajnym służącym ochronie interesu publicznego i zapewnieniu jednolitości orzecznictwa. Stwierdził, że podniesione przez skarżącego kwestie nie stanowią zagadnień nowych, były już przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a także zostały uregulowane w uchwale III CZP 25/22. W szczególności, Sąd Najwyższy odwołał się do orzecznictwa TSUE dotyczącego zarzutu zatrzymania w kontekście ochrony konsumentów. Wobec braku wystąpienia przesłanek uzasadniających przyjęcie skargi do rozpoznania, Sąd Najwyższy odmówił jej przyjęcia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnych zagadnień prawnych, potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej w sprawach dotyczących umów kredytów indeksowanych i abuzywności klauzul.
Dotyczy wyłącznie etapu przedsądu w postępowaniu kasacyjnym. Nie rozstrzyga merytorycznie podniesionych zagadnień, a jedynie stwierdza ich nieaktualność jako podstawy do przyjęcia skargi.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przepisy o klauzulach abuzywnych (art. 385¹ k.c. i n.) stanowią lex specialis i wyłączają reżim przepisów o bezwzględnej nieważności czynności prawnych (art. 58 k.c.), a sąd może stosować przepisy obu tych reżimów?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd powinien dokonać oceny umowy pod kątem abuzywności i wyłącznie na tej podstawie zbadać konsekwencje prawne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że kwestie te były już wielokrotnie rozstrzygane i nie stanowią nowych zagadnień prawnych.
Czy w przypadku stwierdzenia bezwzględnej nieważności umowy kredytu na podstawie art. 58 k.c., sąd może dokonać wykładni "życzliwej umowie" w oparciu o art. 56 k.c., art. 58 § 3 k.c. i art. 353 k.c.?
Odpowiedź sądu
Nie wskazano wprost, ale kontekst sugeruje negatywną odpowiedź, gdyż sprawa dotyczy braku możliwości dalszego wykonywania umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do uchwały III CZP 25/22, która przesądza, że w przypadku niedozwolonych postanowień umownych, umowa nie wiąże w pozostałym zakresie, a nie można przyjąć, że miejsce wadliwego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty.
Od kiedy wymagalne staje się roszczenie kredytobiorcy o zwrot nienależnego świadczenia w przypadku ustalenia nieważności umowy kredytu z powodu klauzul abuzywnych?
Odpowiedź sądu
Nie ma podstawy prawnej do żądania odsetek lub innego wynagrodzenia za korzystanie ze środków od dnia spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo TSUE i krajowe, zgodnie z którym w przypadku niewiążącej umowy kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia, a bieg przedawnienia roszczenia banku rozpoczyna się od dnia zakwestionowania przez kredytobiorcę związania postanowieniami umowy. Nie ma podstaw do naliczania odsetek.
Czy umowa kredytu jest umową wzajemną, co do której uprawnione jest korzystanie z zarzutu zatrzymania (art. 497 k.c. w zw. z art. 496 k.c.)?
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie może powołać się na prawo zatrzymania, które uzależniałoby zwrot świadczeń od konsumenta od przedstawienia przez niego oferty zwrotu świadczeń otrzymanych od banku, jeśli wykonanie tego prawa powoduje utratę przez konsumenta prawa do uzyskania odsetek za opóźnienie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na wyroku TSUE C-424/22 i C-28/22, który podważył uprawnienie banku do stosowania zarzutu zatrzymania w sporze z konsumentem, uznając, że zagraża to skuteczności ochrony konsumentów i celom dyrektywy 93/13.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. W. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 398⁹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398⁹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa skutek odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Dotyczy klauzul niedozwolonych w umowach z konsumentami.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnych.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni czynności prawnych.
k.c. art. 353
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 497
Kodeks cywilny
Dotyczy zarzutu zatrzymania.
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
Dotyczy zarzutu zatrzymania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione przez skarżącego zagadnienia prawne nie stanowią nowych kwestii, były już wielokrotnie rozstrzygane przez Sąd Najwyższy i TSUE. • Brak wystąpienia przesłanek z art. 398⁹ § 1 k.p.c. uzasadniających przyjęcie skargi do rozpoznania.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest kwalifikowanym środkiem prawnym, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a leżącymi w interesie powszechnym. • Rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno służyć ochronie obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością orzekania oraz zapewnieniu jednolitości orzecznictwa sądowego. • Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 398⁹ k.p.c. • W skardze kasacyjnej nie powołano przekonujących argumentów za przyjęciem skargi do rozpoznania, a podnoszone kwestie, dotyczące umowy kredytu, nie stanowią obecnie zagadnień nowych.
Skład orzekający
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnych zagadnień prawnych, potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej w sprawach dotyczących umów kredytów indeksowanych i abuzywności klauzul."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie etapu przedsądu w postępowaniu kasacyjnym. Nie rozstrzyga merytorycznie podniesionych zagadnień, a jedynie stwierdza ich nieaktualność jako podstawy do przyjęcia skargi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN dotyczące odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie kredytu indeksowanego, mimo że nie rozstrzyga merytorycznie, pokazuje, jak Sąd Najwyższy filtruje sprawy i jakie kryteria stosuje, co jest cenne dla prawników procesowych. Podkreśla utrwaloną linię orzeczniczą w kontekście ochrony konsumentów.
“Sąd Najwyższy odmawia rozpatrzenia skargi kasacyjnej w głośnej sprawie kredytu: czy to koniec batalii o klauzule abuzywne?”
Dane finansowe
zapłata: 28 998,52 PLN
zapłata: 5999,53 CHF
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.