I CSK 355/25

SN
I CSK 355/25
POSTANOWIENIE
11 marca 2026 r.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Adam Doliwa
na posiedzeniu niejawnym 11 marca 2026 r. w Warszawie
‎
w sprawie z powództwa R.B. i M.B.
‎
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej
‎
w W.
‎
o ustalenie i zapłatę,
‎
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
‎
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie
‎
z 20 września 2024 r., I ACa 526/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2.
zasądza od pozwanej na rzecz każdego z powodów po 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia pozwanej do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Strona pozwana, Bank spółka akcyjna w Warszawie, wywiodła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie
‎
z 20 września 2024 r., wydanego w sprawie z powództwa R.B.
‎
i M.B. o ustalenie i zapłatę.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania bank wskazał na oczywistą zasadność skargi, polegającą na nierozpoznaniu przez Sąd drugiej instancji istoty sprawy przez niedokonanie oceny skuteczności złożonego przez powodów 6 lutego 2024 r. oświadczenia o potrąceniu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398
9
§ 1 k.p.c.)
.
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań – w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.
Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym
‎
o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już
prima facie
sposób sprzeczną z jednolitą i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną
‎
w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r.,
‎
I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r.,
‎
I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r.,
‎
I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r.,
‎
I CSK 5328/22).
Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka
‎
z art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona.
Pozwany bank pod pozorem oczywistej zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy.
Przedstawił wyłącznie własne stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niego rozstrzygnięciem Sądu drugiej instancji. Strona pozwana ograniczyła się do twierdzeń o złożonym przez powodów 6 lutego 2024 r. oświadczeniu o potrąceniu.
Podkreślenia wymaga, iż pomimo braku podniesienia przez pozwany bank
‎
w apelacji zarzutu naruszenia art. 203
1
k.p.c. Sąd drugiej instancji obszernie
‎
i wyczerpująco odniósł się w uzasadnieniu do skuteczności złożonego przez powodów oświadczenia o potrąceniu. Wywiódł, że pismo nie mogło wywrzeć skutków prawnych na skutek nowelizacji przepisów, które weszły w życie
‎
w listopadzie 2019 r.
Kwestionując wyrok Sądu Apelacyjnego strona skarżąca pomineła, że
‎
w poprzednio obowiązującym stanie prawnym (do 7 listopada 2019 r) - skuteczność zarzutu potrącenia uzależniona była od prawidłowości jego dokonania z punktu widzenia prawa materialnego (art. 498 i nast. k.c.) i nie było procesowej regulacji, odnoszącej się do tego zarzutu. Taką regulację stanowi obecnie art. 203
1
k.p.c. obowiązujący od 7 listopada 2019 r. Przepis ten unormował procesowe przesłanki zarzutu potrącenia, których spełnienie warunkuje ocenę skuteczności jego podniesienia w konkretnej sprawie. W obecnym stanie prawnym skuteczność tego zarzutu (jako procesowego) ograniczona jest jedynie do tych przypadków, które objęte są dyspozycją art. 203
1
k.p.c. Brak spełnienia tych przesłanek może prowadzić do sytuacji, kiedy zarzut potrącenia jest nieskuteczny, pomimo iż samo oświadczenie o potrąceniu było złożone skutecznie i wywołało skutki materialnoprawne (zob. postanowienie SN z 28 listopada 2024 r., I CSK 4026/23).
Poza tym należy zauważyć, że Sąd Najwyższy w uchwale całego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118, ugruntował dotychczasową linię orzeczniczą i przyjął że:
1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
‎
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także
‎
w pozostałym zakresie.
3. Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron.
4. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych
‎
z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu,
‎
w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy.
5. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych
‎
w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia
‎
w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.
Należy wskazać, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład całej Izby Sądu Najwyższego jest zaś możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały w analogicznym składzie (art. 88 ustawy o SN).
Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 398
9
§ 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c.
‎
w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
‎
w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Adam Doliwa
(P.H.)
[SOP]