I CSK 3183/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną wniesioną przez Bank S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który dotyczył sprawy o ustalenie, wniesionej przez konsumentów M. M. i D. M. Bank kwestionował wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Podstawą skargi miało być istotne zagadnienie prawne dotyczące tego, czy sąd przy ocenie stosunku prawnego objętego zarzutem zastosowania niedozwolonych postanowień umownych (art. 385(1) i 385(2) k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c. oraz art. 189 k.p.c. i art. 6 ust. 1 oraz art. 7 Dyrektywy 93/13) powinien uwzględniać podstawowe zasady porządku prawnego w Polsce i UE, takie jak proporcjonalność, równość i pewność prawa. W szczególności bank pytał, czy sąd może zastosować sankcję skrajnie korzystną dla konsumenta, naruszając te zasady. Sąd Najwyższy, odmawiając przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazał, że sformułowanie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej wymaga wykazania konkretnego przepisu prawa budzącego wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, a także związku między oczekiwaną wykładnią a wynikiem postępowania. Sąd podkreślił, że zagadnienie prawne powinno być oparte na stanie faktycznym sprawy i umożliwiać uniwersalną odpowiedź, a nie jedynie subsumpcję. W niniejszej sprawie skarżący odwołał się do ogólnych zasad prawnych, a nie konkretnych przepisów, nie wykazał wariantowego sposobu wykładni ani wpływu tej wykładni na wynik sprawy. Sąd zaznaczył, że analiza zasad prawa UE i Konstytucji RP w takim kontekście należy do kompetencji Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Ponadto, Sąd Najwyższy stwierdził, że przyjęcie przez sądy skutku nieważności umowy w związku z abuzywnością klauzul, w świetle ugruntowanego orzecznictwa, nie może być samo w sobie uznane za naruszenie zasad proporcjonalności, równości czy pewności prawa. Sąd przypomniał, że niedozwolone postanowienie umowne jest bezskuteczne z mocy prawa na korzyść konsumenta, który może je następnie świadomie zaakceptować.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaWymogi formalne skargi kasacyjnej dotyczące sformułowania zagadnienia prawnego, zwłaszcza w sprawach konsumenckich dotyczących abuzywności klauzul umownych.
Dotyczy wyłącznie kwestii proceduralnych związanych z przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania, a nie meritum sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przy ocenie stosunku prawnego objętego zarzutem zastosowania niedozwolonych postanowień umownych sąd powinien uwzględnić podstawowe zasady porządku prawnego w Polsce i Unii Europejskiej, takie jak zasada proporcjonalności, równości oraz pewności prawa?
Odpowiedź sądu
Nie, sformułowanie zagadnienia prawnego w oparciu o zasady prawne, które nie mają charakteru normatywnego, a także brak wykazania konkretnych przepisów budzących wątpliwości i wpływu wykładni na wynik sprawy, nie spełnia wymogów formalnych dla przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zagadnienie prawne sformułowane przez bank odwoływało się do ogólnych zasad prawnych, a nie konkretnych przepisów, nie wykazywało rozbieżności w orzecznictwie ani wpływu na wynik sprawy, co jest wymogiem formalnym dla przyjęcia skargi kasacyjnej. Ponadto, analiza tych zasad należy do kompetencji TSUE.
Czy orzekając o konsekwencjach uznania postanowień umowy za niedozwolone, Sąd może zastosować sankcję skrajnie korzystną dla konsumenta, ale prowadzącą do naruszenia zasady proporcjonalności, pewności prawa i równości?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie udzielił bezpośredniej odpowiedzi na to pytanie w kontekście przyjęcia skargi, ale zaznaczył, że przyjęcie skutku nieważności umowy w związku ze stwierdzoną abuzywnością, w świetle ugruntowanego orzecznictwa, nie może być samo w sobie uznane za naruszenie tych zasad.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odniósł się do kwestii naruszenia zasad proporcjonalności, równości i pewności prawa, wskazując, że samo stwierdzenie abuzywności klauzuli i jej skutków prawnych, zgodnie z orzecznictwem, nie stanowi naruszenia tych zasad. Podkreślono, że niedozwolone postanowienie jest bezskuteczne z mocy prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. | osoba_fizyczna | powód |
| D. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 398⁹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa wymogi formalne wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w tym konieczność wykazania istotnego zagadnienia prawnego lub rozbieżności w orzecznictwie.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta.
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sformułowanie zagadnienia prawnego w oparciu o zasady prawne, a nie konkretne przepisy. • Brak wykazania rozbieżności w orzecznictwie sądów. • Brak wykazania wpływu wykładni na wynik sprawy. • Analiza zasad prawa UE i Konstytucji RP należy do kompetencji TSUE.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego stosowania zasad proporcjonalności, równości i pewności prawa przy ocenie abuzywności klauzul umownych.
Godne uwagi sformułowania
Sformułowanie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w oparciu o potrzebę wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (...) wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta polega... • zagadnienie prawne powinno, przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń... • Należy zauważyć, że istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. • Niedozwolone postanowienie umowne (art. 385¹ § 1 k.c.) jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta...
Skład orzekający
Jacek Widło
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wymogi formalne skargi kasacyjnej dotyczące sformułowania zagadnienia prawnego, zwłaszcza w sprawach konsumenckich dotyczących abuzywności klauzul umownych."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie kwestii proceduralnych związanych z przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania, a nie meritum sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w skardze kasacyjnej, szczególnie w kontekście ochrony konsumentów i abuzywności klauzul umownych. Pokazuje, jak istotne jest prawidłowe sformułowanie zagadnienia prawnego.
“Jak prawidłowo sformułować zagadnienie prawne w skardze kasacyjnej? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.