I CSK 3030/23

SN
I CSK 3030/23
POSTANOWIENIE
14 stycznia 2025 r.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Jacek Grela
na posiedzeniu niejawnym 14 stycznia 2025 r. w Warszawie
‎
w sprawie z wniosku M. Z.
‎
z udziałem J. G., M. S., D. G. i H. Z.
‎
o zasiedzenie,
‎
na skutek skargi kasacyjnej M. S.
‎
od postanowienia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim
‎
z 17 października 2022 r., II Ca 478/22,
1.  odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. ustala, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania kasacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie.
UZASADNIENIE
M. Z. wniosła o stwierdzenie, że K. G. z domu G. nabyła przez zasiedzenie z dniem 19 listopada 1984 r. własność nieruchomości położonej we wsi R., oznaczonej jako działka nr […], o pow. 4,37 ha w obrębie […] R., dla której w Sądzie Rejonowym w Tomaszowie Mazowieckim nie jest prowadzona księga wieczysta ani zbiór dokumentów.
Postanowieniem z 21 marca 2018 r. Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim oddalił wniosek.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim postanowieniem z 8 listopada 2018 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Tomaszowie Mazowieckim do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach procesu za instancję odwoławczą.
Postanowieniem z 4 stycznia 2022 r. Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim stwierdził, że H. Z., syn M. i M. oraz M. Z. z domu G., córka K. i B., na zasadach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej - w ½ części oraz J. G., syn K. i B. oraz D. G. z domu K., córka J. i J., na zasadach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej - w ½ części nabyli przez zasiedzenie z dniem 21 listopada 2014 r. własność nieruchomości położonej w R., powiecie […], województwie […], oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działki […], o powierzchni 4,37 ha.
Postanowieniem z 17 października 2022 r. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
oddalił apelację.
W skardze kasacyjnej uczestniczka M. S., jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazała na przesłanki przedsądu przewidziane w art. 398
9
§ 1 pkt 3 i 4 k.p.c.
W ocenie skarżącej w sprawie zachodzi nieważność postępowania, a skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia               z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 398
9
k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 398
9
§ 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.
Odnosząc się do nieważności postępowania, na którą powołuje się skarżąca, należy podkreślić, że w judykaturze Sądu Najwyższego uznano, iż odstępstwo od zasady kolegialności składu sądu odwoławczego nie jest równoznaczne z oczywistym naruszeniem art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (zob. uzasadnienie postanowienia z 29 kwietnia 2022 r., III CZP 77/22). Ostatecznie w związku z licznymi rozbieżnościami w orzecznictwie, Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 26 kwietnia 2023 r. - zasada prawna - III PZP 6/22, wyjaśnił, że rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs
1
ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ nie jest konieczne dla ochrony zdrowia publicznego (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji) i prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.), przy czym zastrzegł, że przyjęta w tej uchwale wykładnia prawa obowiązuje od dnia jej podjęcia.
Z uwagi na datę wydania zaskarżonego postanowienia (17 października 2022 r.) brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu nieważności, opartego na braku dochowania wymogu kolegialności składu orzekającego w drugiej instancji.
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy. Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (zob. m.in. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07).
Wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, sprowadzają się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś wykazania, że przy jego ferowaniu popełniono uchybienia w zakresie stosowania prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom. Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c.
Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398
9
§ 2 k.p.c., odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności, które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach
przedsądu.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art.
520 § 1
w związku z art. 108 § 1, art. 391
§
1 i art. 398
21
w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
[S.J.]
[ł.n]
‎