I CSK 295/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w sprawie o sygnaturze I CSK 295/13 rozpoznał skargę kasacyjną powódki K. T. od wyroku Sądu Apelacyjnego, który częściowo zmienił wyrok Sądu Okręgowego w R. Sąd Okręgowy zasądził na rzecz małoletniej powódki zadośćuczynienie, rentę i odszkodowanie po wypadku komunikacyjnym, uznając winę kierującego motocyklem, ale nie uwzględniając zarzutu przyczynienia się powódki w 40%. Sąd Apelacyjny, podzielając ustalenia faktyczne, zmienił wyrok, obniżając zasądzone kwoty o 20% z tytułu przyczynienia się powódki do szkody w 20%. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, uznając, że Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował i zastosował art. 362 k.c. poprzez przyjęcie, że stwierdzenie przyczynienia się poszkodowanego nakłada na sąd obowiązek zmniejszenia odszkodowania. Podkreślono, że ocena przyczynienia się, zwłaszcza małoletniego, wymaga uwzględnienia jego wieku i możliwości rozeznania, a zmniejszenie odszkodowania jest uprawnieniem sądu, a nie obowiązkiem. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 362 k.c. w kontekście przyczynienia się małoletniego do szkody oraz zasady sędziowskiego wymiaru odszkodowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji wypadku komunikacyjnego z udziałem małoletniego, ale zasady interpretacji art. 362 k.c. mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd jest zobowiązany do zmniejszenia odszkodowania, jeśli poszkodowany przyczynił się do powstania szkody, nawet jeśli jest nim małoletni?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo stwierdzenie przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody nie nakłada na sąd obowiązku zmniejszenia odszkodowania, a jedynie stanowi warunek wstępny do rozważenia takiej możliwości. Decyzja o zmniejszeniu odszkodowania i jego stopniu należy do swobodnego uznania sądu, uwzględniającego wszystkie okoliczności sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 362 k.c. przyznaje sądowi uprawnienie, a nie obowiązek, do zmniejszenia odszkodowania. Ocena przyczynienia się, zwłaszcza małoletniego, wymaga analizy jego wieku, doświadczenia i możliwości rozeznania. Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował przepis, uznając zmniejszenie odszkodowania za obligatoryjne.
Jak ocenić przyczynienie się małoletniego do powstania szkody w wypadku komunikacyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przy ocenie przyczynienia się małoletniego do powstania szkody należy uwzględnić jego wiek, doświadczenie życiowe oraz zdolność do oceny sytuacji drogowej i grożącego mu niebezpieczeństwa. Nawet jeśli nie można przypisać mu winy, jego zachowanie może być ocenione jako nieprawidłowe w rozumieniu art. 362 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że wiek małoletniego jest kluczowym kryterium oceny jego świadomości i zdolności do oceny sytuacji drogowej. Powódka, jako 11-latka, mogła mieć świadomość zasad ruchu drogowego i niebezpieczeństwa związanego z przechodzeniem przez jezdnię w miejscu niedozwolonym. Brak dowodów na to, że z powodu wieku nie była zdolna do oceny sytuacji.
Czy można stosować art. 5 k.c. do oceny zmniejszenia odszkodowania na podstawie art. 362 k.c. w przypadku szkody wyrządzonej przez małoletniego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odwoływanie się do art. 5 k.c. przy ocenie zmniejszenia odszkodowania na podstawie art. 362 k.c. jest zbędne i nieuzasadnione.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 362 k.c. sam w sobie pozwala na uwzględnienie zasad słuszności przy ocenie zmniejszenia odszkodowania, a stosowanie art. 5 k.c. jest w tym kontekście zbędne. Podobnie jak w przypadku art. 440 k.c., który wyłącza stosowanie art. 5 k.c., tak i tutaj nie ma potrzeby jego stosowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. T. | osoba_fizyczna | powódka |
| P. S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Samo ustalenie przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody nie nakłada na sąd obowiązku zmniejszenia odszkodowania, ani nie przesądza o stopniu tego zmniejszenia. Decyzja o obniżeniu odszkodowania jest uprawnieniem sądu, a nie jego obowiązkiem. Należy rozważyć wszystkie okoliczności, w tym wiek i świadomość poszkodowanego.
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Najwyższy.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie należy stosować art. 5 k.c. przy ocenie zmniejszenia odszkodowania na podstawie art. 362 k.c.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. dotyczący oceny dowodów nie jest dopuszczalny w skardze kasacyjnej.
k.c. art. 436
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną ruchem pojazdu mechanicznego, do której może mieć zastosowanie art. 362 k.c.
k.c. art. 361
Kodeks cywilny
Podstawa prawna związku przyczynowego w prawie cywilnym.
k.c. art. 428
Kodeks cywilny
Możliwość stosowania przez analogię przy ocenie zmniejszenia odszkodowania należnego małoletniemu.
k.c. art. 440
Kodeks cywilny
Wyłączenie stosowania art. 5 k.c. w zakresie objętym unormowaniem art. 440 k.c.
k.p.c. art. 398 § 3 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Wyłączenie kontroli podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 362 k.c. przez Sąd Apelacyjny, który uznał zmniejszenie odszkodowania za obowiązkowe. • Naruszenie art. 5 k.c. przez niezastosowanie go w sytuacji, gdy obniżenie zasądzonych kwot jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (nieuznane przez SN ze względu na niedopuszczalność w skardze kasacyjnej).
Godne uwagi sformułowania
Kognicja Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym nie obejmuje kontroli podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku. • Ocena przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody należy do kwestii prawnych i podlega kontroli kasacyjnej w oparciu o podstawę naruszenia prawa materialnego. • Pojęcie przyczynienia jest kategorią obiektywną, należy rozpatrywać w ramach adekwatnego związku przyczynowego. • Zachowanie się małoletniego poszkodowanego, któremu z powodu wieku winy przypisać nie można, może stosownie do art. 362 k.c. uzasadniać zmniejszenie odszkodowania. • Samo ustalenie przyczynienia się poszkodowanego nie nakłada na sąd obowiązku zmniejszenia odszkodowania, ani nie przesądza o stopniu tego zmniejszenia.
Skład orzekający
Tadeusz Wiśniewski
przewodniczący
Wojciech Katner
członek
Iwona Koper
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 362 k.c. w kontekście przyczynienia się małoletniego do szkody oraz zasady sędziowskiego wymiaru odszkodowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wypadku komunikacyjnego z udziałem małoletniego, ale zasady interpretacji art. 362 k.c. mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przyczynienia się małoletniego do szkody w wypadku komunikacyjnym i stanowi przykład, jak Sąd Najwyższy koryguje błędne interpretacje sądów niższych instancji, co jest cenne dla praktyków prawa.
“Czy 11-latek zawsze musi płacić za swój błąd na drodze? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady przyczynienia się do szkody.”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 242 000 PLN
suma_rent: 37 390 PLN
odszkodowanie: 18 537,65 PLN
renta_miesieczna: 456 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.