I CSK 2887/25

SN
I CSK 2887/25
POSTANOWIENIE
15 maja 2026 r.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
na posiedzeniu niejawnym 15 maja 2026 r. w Warszawie
‎
w sprawie z powództwa T. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w J.
‎
przeciwko A.J.
‎
o zapłatę,
‎
na skutek skargi kasacyjnej A.J.
‎
od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu
‎
z 14 marca 2025 r., VI Ga 8/25,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. oddala wniosek powódki o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 398
9
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 398
4
§ 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący A.J. powołał się na nieważność postępowania przed Sądem
a quo
(art. 379 pkt 4 k.p.c.) w związku z tym, że zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego został wydany w składzie z udziałem sędzi powołanej do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3, dalej – „ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r.”). Wskazał również na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej wynikającą z dokonania oczywiście błędnej wykładni umowy o roboty budowlane zawartej między stronami.
W uchwale składu połączonych Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, OSNC 2020, nr 4, poz. 34, mając na względzie szczególne, konstytucyjne i ustrojowe właściwości Sądu Najwyższego oraz wymagania stawiane do objęcia urzędu w tym Sądzie, potrzebę zapewnienia niezależności Sądu Najwyższego od władzy politycznej, a także kształt i przebieg postępowań nominacyjnych do pełnienia urzędu w Sądzie Najwyższym, które toczyły się po wejściu w życie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., Sąd Najwyższy uznał, że sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami powołanej ustawy. Stanowiska tego nie uznano natomiast za uzasadnione w odniesieniu do sędziów sądów powszechnych. W tym przypadku, zgodnie z tezą uchwały, sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., jeżeli zarazem wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Karta) oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPCz). Nieważność postępowania w tym przypadku nie ma zatem automatycznego charakteru, jest natomiast uwarunkowana oceną, czy wadliwość procesu powołania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 47 Karty i art. 6 EKPCz.
Rozważana uchwała, zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (jedn. tekst: Dz. U. z 2024 r., poz. 622, dalej – u.SN), uzyskała status zasady prawnej, a Sąd Najwyższy nie odstąpił od niej w przepisanym trybie
‎
(art. 88 u.SN). Sąd Najwyższy pozostaje tym samym związany wyrażonym w niej stanowiskiem, mimo wydanego w późniejszym czasie wyroku Trybunału Konstytucyjnego
z dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20
, OTK-A 2020, poz. 61 (zob. w tym zakresie np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2022 r., III CO 6/22 i III CO 37/22 oraz wskazaną tam argumentację, a także postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2023 r., III KZ 36/23 i z dnia 18 października 2023 r., I KO 33/230).
Stanowisko, według którego kwestia sprzeczności składu orzekającego z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c., gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana do pełnienia urzędu sędziego w sądzie powszechnym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., wymaga zbadania, czy wadliwość procesu powołania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 47 Karty i art. 6 ust. 1 EKPCz, zostało utrzymane także w późniejszym orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. odpowiednio motywy uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, nr 6, poz. 22, w której tezie stwierdzono m.in, że brak podstaw do przyjęcia, iż każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie uczestnictwa w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po dniu 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a także uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, nr 10, poz. 95) i znalazło odzwierciedlenie w późniejszej judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 24 marca 2026 r., C-521/21,
MJ przeciwko AA
)
W tym kontekście we wniosku nie powołano argumentów, które stwarzałyby wystarczającą podstawę do przyjęcia, że w związku z okolicznościami towarzyszącymi powołaniu do pełnienia urzędu sędziego zasiadającego w składzie Sądu wydającego zaskarżony wyrok, doszło – w okolicznościach sprawy rozstrzygniętej zaskarżonym wyrokiem – do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sądu. Na znaczenie wskazania takich okoliczności wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, podnosząc, że w przypadku sędziów sądów powszechnych powołanych do pełnienia urzędu na skutek wniosku Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. do stwierdzenia bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. bądź sprzeczności składu orzekającego z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. muszą – zgodnie z uchwałą składu połączonych izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. – zachodzić okoliczności, które świadczą o naruszeniu standardów niezawisłości i bezstronności w konkretnej sprawie (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2023 r., III USKP 1/22 i postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2021 r., I KK 28/21, z dnia 28 kwietnia 2021 r., IV CZ 5/21, z dnia 9 czerwca 2021 r., I PSK 38/21, z dnia 14 lipca 2022 r., I CSK 1346/22, z dnia 25 stycznia 2023 r., I PSK 22/22 i z dnia 28 czerwca 2023 r., I PSK 47/22).
Mimo niekwestionowanej wagi i systemowej natury problemu, nie można było tym samym uznać, aby pozwany wykazał twierdzoną przyczynę kasacyjną. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, akcentowana również w judykaturze Sądu Najwyższego, że zaskarżony wyrok zapadł na rozprawie, a z materiału sprawy nie wynikało, iżby skarżący, reprezentowany na rozprawie przez kwalifikowanego pełnomocnika, podnosił
ex ante
zastrzeżenia co do prawidłowości składu orzekającego Sądu Okręgowego wydającego zaskarżony wyrok (por. co do wagi tej okoliczności m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2025 r., II CSKP 289/23, z dnia 24 kwietnia 2025 r., II CSKP 1717/22 i z dnia 26 czerwca 2015 r., II CSKP 955/24, a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2025 r., V KK 77/25). Także przedmiot sprawy nie uzasadniał, iżby mogła ona cieszyć się szczególnym zainteresowaniem ze strony organów władzy politycznej bądź dotykać interesów Skarbu Państwa.
W pozostałym zakresie wniosek stanowił w istocie rzeczy polemikę ze stanowiskiem Sądu Okręgowego, lokującą się częściowo w płaszczyźnie ustaleń faktycznych sprawy, częściowo zaś – wykładni umowy stron. Przytoczone w tej mierze argumenty nie uzasadniały przyjęcia, że zaskarżony wyrok jest dotknięty elementarną i widoczną
prima vista
wadliwością, czego wymaga przyczyna kasacyjna określona w art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c. (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18). Dostrzec przy tym należało, że uznanie przez Sąd Okręgowy protokołu z dnia 17 marca 2023 r. za dowód tego, iż wskazane w tym dokumencie prace zostały faktycznie wykonane, lokowało się w sferze oceny dowodów i prawidłowości ustaleń faktycznych, a tym samym kwestia ta pozostawała poza granicami kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym.
Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, przypominając zarazem, że Sąd Najwyższy bada na tym etapie wyłącznie wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie, nie wnikając w zasadność podstaw skargi.
Z tych względów, na podstawie art. 398
9
§ 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
Wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz powódki oddalono, ponieważ powódka powiązała ów wniosek z oddaleniem skargi kasacyjnej, co w okolicznościach sprawy nie miało miejsca.
Paweł Grzegorczyk
(K.G.)
[SOP]
‎