I CSK 218/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła żądania powoda S. B. o podwyższenie wynagrodzenia ryczałtowego z tytułu umowy o roboty budowlane zawartej z Miastem W., spowodowanego gwałtownym wzrostem cen materiałów budowlanych w 2007 r. Po kilku latach postępowania i uchyleniach wyroków, Sąd Apelacyjny zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 495 735,40 zł, uznając, że powód poniósł rażącą stratę w rozumieniu art. 632 § 2 k.c. Sąd Apelacyjny podzielił pogląd, że gwałtowny wzrost cen materiałów po okresie stabilizacji może być uznany za sytuację nadzwyczajną i nieprzewidywalną, a strata powoda wyniosła 991 470,79 zł. Sąd Apelacyjny podwyższył ryczałt o połowę poniesionej straty, argumentując koniecznością rozłożenia ryzyka gospodarczego między strony. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej części. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował art. 632 § 2 k.c. w zakresie ustalania wysokości podwyżki wynagrodzenia. Podkreślono, że przepis ten nie ma na celu zrekompensowania całej straty, lecz zniwelowanie jej do poziomu nierazżącego, uwzględniając zwykłe ryzyko kontraktowe. Sąd Najwyższy wskazał, że podwyższenie wynagrodzenia powinno obejmować jedynie tę część straty, która przekracza zwykłe ryzyko kontraktowe, a nie całą stratę. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 632 § 2 k.c. w kontekście umów o roboty budowlane, klauzuli rebus sic stantibus, rozkładu ryzyka kontraktowego i ustalania wysokości podwyżki wynagrodzenia ryczałtowego w przypadku zmiany stosunków i rażącej straty.
Dotyczy specyficznej sytuacji wzrostu cen materiałów budowlanych i umów o roboty budowlane z wynagrodzeniem ryczałtowym. Konieczność analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy gwałtowny wzrost cen materiałów budowlanych po okresie stabilizacji może stanowić podstawę do podwyższenia wynagrodzenia ryczałtowego na podstawie art. 632 § 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli wzrost cen jest na tyle znaczący, że stanowi "zmianę stosunków", której nie można było przewidzieć i która prowadzi do "rażącej straty" wykonawcy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że gwałtowny wzrost cen materiałów budowlanych po okresie stabilizacji może być uznany za "zmianę stosunków" w rozumieniu art. 632 § 2 k.c., uzasadniającą podwyższenie wynagrodzenia ryczałtowego, jeśli prowadzi do rażącej straty wykonawcy.
Jaka jest dopuszczalna wysokość podwyższenia wynagrodzenia ryczałtowego na podstawie art. 632 § 2 k.c. w przypadku poniesienia rażącej straty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Podwyższenie wynagrodzenia ryczałtowego na podstawie art. 632 § 2 k.c. nie ma na celu zrekompensowania całej poniesionej straty, lecz zniwelowanie jej do poziomu nierazżącego, uwzględniając zwykłe ryzyko kontraktowe.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 632 § 2 k.c. pozwala na podwyższenie wynagrodzenia ryczałtowego tylko w takim zakresie, w jakim strata przekracza zwykłe ryzyko kontraktowe, a nie w celu całkowitego zniwelowania straty. Podkreślono, że celem jest doprowadzenie do sytuacji, w której strata nie jest już rażąca.
Czy sąd, stosując art. 632 § 2 k.c., może rozłożyć ryzyko zmiany stosunków między strony umowy o roboty budowlane?
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może uwzględnić interesy obu stron i rozłożyć ryzyko zmiany stosunków, aby obciążenie jedną stroną całości skutków zmiany nie było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że skutki wzrostu cen powinny być rozłożone na obie strony kontraktu, aby obciążenie pozwanego całością nie było niezgodne z zasadami współżycia społecznego. Sąd Najwyższy nie zakwestionował tej zasady, ale skupił się na błędnej interpretacji wysokości podwyżki.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. B. | osoba_fizyczna | powód |
| Miasto W. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 632 § § 2
Kodeks cywilny
Dopuszczalność podwyższenia wynagrodzenia ryczałtowego w sytuacji "zmiany stosunków", gdy grozi wykonawcy rażąca strata. Podwyższenie ma na celu zniwelowanie straty do poziomu nierazżącego, uwzględniając zwykłe ryzyko kontraktowe.
Pomocnicze
k.c. art. 357¹
Kodeks cywilny
Przesłanka "nadzwyczajnej zmiany okoliczności" nie jest tożsama z "zmianą stosunków" w rozumieniu art. 632 § 2 k.c.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zasady współżycia społecznego, które mogą wpływać na rozłożenie ryzyka zmiany stosunków między stronami.
k.p.c. art. 398²⁰
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia prawa materialnego przez oparcie się na odmiennej wykładni niż przyjęta przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 632 § 2 k.c. poprzez błędną wykładnię przepisu w zakresie ustalania wysokości podwyższenia wynagrodzenia ryczałtowego. • Naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 632 § 2 k.c. i art. 5 k.c. poprzez błędne ustalenie, że podwyższenie wynagrodzenia ryczałtowego powinno rekompensować całość straty, a nie tylko jej część przekraczającą zwykłe ryzyko kontraktowe.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 398²⁰ k.p.c. przez oparcie się na odmiennej wykładni art. 632 § 2 k.c. niż przyjęta przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 października 2015 r. (uznany za nietrafny).
Godne uwagi sformułowania
nie można utożsamiać przesłanki „nadzwyczajnej zmiany okoliczności”, uzasadniającej zastosowanie art. 357¹ k.c., oraz przesłanki „zmiany stosunków”, warunkującej zastosowanie art. 632 § 2 k.c. • podwyższenie wynagrodzenia ryczałtowego na podstawie art. 632 § 2 k.c. nie ma na celu zrekompensowania całej grożącej lub poniesionej straty, lecz zniwelowanie tej straty do takiego poziomu, który nie będzie rażący w rozumieniu tego przepisu. • podwyższenie wynagrodzenia ryczałtowego na podstawie tego przepisu powinno obejmować tę część tej straty, która wykracza poza to zwykłe ryzyko kontraktowe.
Skład orzekający
Karol Weitz
przewodniczący, sprawozdawca
Paweł Grzegorczyk
członek
Anna Owczarek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 632 § 2 k.c. w kontekście umów o roboty budowlane, klauzuli rebus sic stantibus, rozkładu ryzyka kontraktowego i ustalania wysokości podwyżki wynagrodzenia ryczałtowego w przypadku zmiany stosunków i rażącej straty."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wzrostu cen materiałów budowlanych i umów o roboty budowlane z wynagrodzeniem ryczałtowym. Konieczność analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji klauzuli rebus sic stantibus w kontekście umów budowlanych i wpływu nieprzewidzianych zmian rynkowych na wynagrodzenie. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy koryguje orzecznictwo sądów niższych instancji w kwestiach ekonomicznych.
“Czy gwałtowny wzrost cen materiałów budowlanych zawsze oznacza prawo do wyższego wynagrodzenia? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice klauzuli rebus sic stantibus.”
Dane finansowe
WPS: 1 744 295 PLN
podwyższenie wynagrodzenia ryczałtowego: 495 735,39 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.