I CSK 1852/24

I CSK 1852/24 
 
 
  
POSTANOWIENIE 
  
26 czerwca 2026 r. 
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: 
  
SSN Dariusz Dończyk 
  
na posiedzeniu niejawnym 26 czerwca 2026 r. w Warszawie 
w sprawie z powództwa N.K. 
przeciwko M.K. i Gminie C. 
o zapłatę, 
na skutek wniosku adwokata J.M. o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu 
Najwyższego z 10 czerwca 2022 r., I CSK 896/22 w przedmiocie kosztów 
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powódce w postępowaniu 
kasacyjnym,  
  
zmienia postanowienie Sądu Najwyższego z 10 czerwca 2022 
r., sygn. akt I CSK 896/22 w punkcie 2 (drugim) w ten sposób, że 
przyznaje adwokatowi J.M. od Skarbu Państwa – Sądu 
Apelacyjnego w Katowicach kwotę 4 050 (cztery tysiące 
pięćdziesiąt) złotych, podwyższoną o kwotę podatku od towarów 
i 
usług, 
tytułem 
kosztów 
nieopłaconej 
pomocy 
prawnej 
udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu kasacyjnym – w 
miejsce 
kwoty 
2 
700 
(dwa 
tysiące 
siedemset) 
złotych 
powiększonej o należny podatek od towarów i usług.  
  
(A.G.)  
  
UZASADNIENIE 
Pismem z 3 czerwca 2024 r. adwokat J.M., pełnomocnik z urzędu powódki 
N.K. 
w 
postępowaniu 
kasacyjnym 
zakończonym 
postanowieniem 
Sądu 
Najwyższego z 10 czerwca 2022 r. (sygn. akt I CSK 896/22), wniósł o zmianę 

I CSK 1852/24              
2 
 
 
zawartego w tym postanowieniu rozstrzygnięcia o kosztach postępowania poprzez 
przyznanie na jego rzecz dodatkowej kwoty 1 350 zł, powiększonej o podatek VAT, 
tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w 
postępowaniu kasacyjnym.  
W uzasadnieniu wskazał, że podstawę wniosku stanowi wyrok Trybunału 
Konstytucyjnego z dnia 27 lutego 2024 r., SK 90/22, w którym stwierdzono 
niezgodność § 2 pkt 1 w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb 
Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z 
urzędu z Konstytucją w zakresie, w jakim przepisy te określały opłaty za pomoc 
prawną udzieloną z urzędu w wysokości niższej niż stawki minimalne przewidziane 
w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w 
sprawie opłat za czynności adwokackie. Wywodził, że wobec treści powołanego 
wyroku Trybunału Konstytucyjnego zasadne jest wyrównanie przyznanego mu 
wynagrodzenia do wysokości wynikającej ze stawek minimalnych określonych w 
rozporządzeniu w sprawie opłat za czynności adwokackie. Wskazał ponadto, że w 
trybie art. 4161 k.p.c. dopuszczalna jest zmiana prawomocnego postanowienia, a 
wniosek został wniesiony w terminie. Należne mu wynagrodzenie powinno 
odpowiadać 75% stawki minimalnej przewidzianej dla pełnomocnika, który nie 
reprezentował strony w postępowaniu przed sądem drugiej instancji, co przy 
uwzględnieniu wartości przedmiotu zaskarżenia oznacza kwotę 4 050 zł. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
Zgodnie z art. 4161 k.p.c., w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem 
mogą być uchylone postanowienia niekończące postępowania w sprawie, jeżeli 
zostały wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał 
Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową 
lub z ustawą. Przepisy o wznowieniu postępowania stosuje się odpowiednio. 
Przepis ten znajduje zastosowanie także do postanowień dotyczących kosztów 
nieopłaconej 
pomocy 
prawnej 
udzielonej 
stronie 
przez 
pełnomocnika 
ustanowionego z urzędu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 21 marca 2013 
r., II CZ 3/13 oraz z 22 maja 2025 r., I CSK 1780/24). Nie jest przeszkodą do jego 

I CSK 1852/24              
3 
 
 
zastosowania okoliczność, że postępowanie kasacyjne nie zostało zakończone 
wyrokiem, lecz postanowieniem o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do 
rozpoznania (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 października 2024 r., 
I CSK 2908/23). Jakkolwiek art. 4161 k.p.c. przewiduje możliwość uchylenia takiego 
postanowienia, w orzecznictwie przyjmuje się również dopuszczalność jego zmiany. 
Uwzględnienie art. 359 § 2 i art. 403 § 4 k.p.c. uzasadnia bowiem wniosek, że w 
tym trybie możliwa jest także zmiana prawomocnego postanowienia (por. m.in. 
postanowienia Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2013 r., II CO 64/12, z 24 
października 2024 r., I CSK 2908/23, z 22 maja 2025 r., I CSK 1780/24, z 30 
czerwca 2025 r., I CSK 941/24 oraz z 28 stycznia 2026 r., I CSK 1814/24). 
Wniosek pełnomocnika powódki został wniesiony z zachowaniem terminu 
określonego w art. 407 § 2 zdanie pierwsze w związku z art. 4161 k.p.c. Wyrok 
Trybunału Konstytucyjnego z 27 lutego 2024 r., SK 90/22, opublikowano w 
Dzienniku Ustaw z 4 marca 2024 r. (poz. 300), natomiast wniosek wniesiono 3 
czerwca 2024 r. 
Postanowieniem z 10 czerwca 2022 r., którym odmówiono przyjęcia skargi 
kasacyjnej do rozpoznania (pkt 1), Sąd Najwyższy przyznał adwokatowi J.M. od 
Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Katowicach kwotę 2 700 zł, powiększoną 
o kwotę podatku od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej 
udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu kasacyjnym (pkt 2). Przyznane 
wynagrodzenie odpowiadało stawce przewidzianej w obowiązującym wówczas 
rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie 
ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej 
przez adwokata z urzędu. Mając na względzie, że zawarte w tym postanowieniu 
rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej 
powódce z urzędu zostało wydane pod rządem regulacji, której niezgodność z 
Konstytucją została następnie stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem 
z 27 lutego 2024 r., SK 90/22, wydanym w niewadliwym składzie w świetle 
orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (zob. wyrok tego Trybunału 
z 7 maja 2021 r., skarga nr 4907/18, Xero Flor przeciwko Polsce) i opublikowanym 
w Dzienniku Ustaw, wniosek należało uznać za zasadny. Spełnione zostały zatem 

I CSK 1852/24              
4 
 
 
przesłanki określone w art. 4161 k.p.c., uzasadniające zmianę zawartego w 
postanowieniu Sądu Najwyższego z 10 czerwca 2022 r. rozstrzygnięcia o kosztach.  
O wysokości wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi należało orzec na 
podstawie przepisów obowiązującego w dacie orzekania rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb 
Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy 
prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r., poz. 87), 
a nie na podstawie wskazywanego przez wnioskodawcę rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności 
adwokackie. Stosownie do § 24 rozporządzenia z dnia 14 maja 2024 r., jego 
przepisy mają zastosowanie także do spraw wszczętych i niezakończonych przed 
dniem wejścia w życie tego aktu. Wartość przedmiotu zaskarżenia wskazana w 
skardze kasacyjnej wynosiła 163 000 zł, co uzasadnia zastosowanie § 8 pkt 6 tego 
rozporządzenia. 
Ponieważ 
pełnomocnik 
nie 
reprezentował 
powódki 
w 
postępowaniu przed sądem drugiej instancji, należna opłata wynosi 75% stawki 
określonej w § 8 pkt 6 (§ 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia), tj. 4 050 zł, podwyższonej 
o należny podatek od towarów i usług. 
Z tych względów postanowienie Sądu Najwyższego z 10 czerwca 2022 r. w 
punkcie drugim podlegało zmianie przez przyznanie adwokatowi J.M. od Skarbu 
Państwa – Sądu Apelacyjnego w Katowicach kwoty 4 050 zł, podwyższonej o 
kwotę podatku od towarów i usług, w miejsce kwoty 2 700 zł powiększonej o 
należny podatek od towarów i usług (§ 16 ust. 4 pkt 2 i § 4 ust. 1 i 3 i § 8 pkt 6 w 
zw. z § 24 powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 
2024 r.). 
 
  
(A.G.) 
[a.ł]