I CSK 1575/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną J. Z. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt V ACa 588/22, w sprawie o zapłatę. Sąd Najwyższy, działając na posiedzeniu niejawnym, odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Podstawą odmowy było stwierdzenie, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 398^9 § 1 k.p.c., w szczególności przesłanka oczywistej zasadności skargi. Skarżący zarzucał naruszenie art. 2 i 77 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 117 § 2 k.c. w zw. z art. 5 k.c. i art. 442 § 1 i 2 k.c. Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia o charakterze publicznoprawnym, a jej dopuszczalność jest ograniczona. W niniejszej sprawie sądy obu instancji uznały, że roszczenie powoda uległo przedawnieniu, a podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia nie stanowiło nadużycia prawa. Sąd Najwyższy uznał, że ocena ta nie nosiła znamion dowolności i nie można mówić o oczywistym naruszeniu prawa. W związku z tym, skarga kasacyjna nie została przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie obciążył powoda kosztami postępowania kasacyjnego, kierując się zasadą z art. 102 k.p.c. ze względu na jego sytuację osobistą i majątkową. Przyznano również wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, zwłaszcza przesłanki oczywistej zasadności. Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej przedawnienia roszczeń i stosowania art. 5 k.c.
Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z czynem funkcjonariusza publicznego z 1982 r. oraz wiekiem powoda w momencie zdarzenia.
Zagadnienia prawne (2)
Czy podniesienie zarzutu przedawnienia przez pozwanego w okolicznościach sprawy, gdzie szkoda wynikła z czynu funkcjonariusza publicznego, stanowi nadużycie prawa podmiotowego w rozumieniu art. 5 k.c. i jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz konstytucyjną zasadą rekompensaty za poniesioną stratę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podniesienie zarzutu przedawnienia nie stanowiło nadużycia prawa w tej sprawie, a ocena sądów niższych instancji nie nosiła znamion dowolności.
Uzasadnienie
Sądy obu instancji prawidłowo oceniły, że roszczenie powoda uległo przedawnieniu. Nie wykazano okoliczności uniemożliwiających dochowanie terminów do wniesienia powództwa, a podniesienie zarzutu przedawnienia nie było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego ani nie stanowiło nadużycia prawa. Ocena ta ma charakter uznaniowy i nie nosi cech dowolności.
Czy istnieją przesłanki do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c. (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania, oczywista zasadność)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, żadna z przesłanek do przyjęcia skargi kasacyjnej nie została spełniona.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy szczegółowo analizuje przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej, w tym oczywistą zasadność. Stwierdza, że skarżący nie wykazał, iż naruszenie prawa miało oczywisty charakter lub że orzeczenie jest oczywiście nieprawidłowe. Argumentacja skarżącego nie uzasadnia przyjęcia skargi do rozpoznania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Minister Obrony Narodowej | organ_państwowy | pozwany |
| Skarb Państwa - Sąd Apelacyjny w Warszawie | organ_państwowy | inny |
| M. Ż. | osoba_fizyczna | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 117 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy zarzutu przedawnienia i jego możliwości wyłączenia w określonych sytuacjach.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Dotyczy zasad współżycia społecznego i nadużycia prawa podmiotowego.
k.c. art. 442 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym (w brzmieniu obowiązującym na dzień 22 kwietnia 1982 r.).
k.c. art. 442¹ § § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do odszkodowania za bezprawną szkodę wyrządzoną przez organy władzy.
u.r.p. art. 22^3 § ust. 1 i 2
Ustawa o radcach prawnych
Reguluje zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Dz.U. z 2024 r. poz. 764 art. § 2, § 4 ust. 1 i 3, § 8 pkt 6 i § 16 ust. 4 pkt 2 oraz § 24
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości
Szczegółowe przepisy dotyczące kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada słuszności w zakresie kosztów postępowania.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania apelacyjnego, ale stosowany przez analogię do kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie roszczenia. • Brak oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. • Brak dowolności w ocenie sądów niższych instancji co do przedawnienia i nadużycia prawa.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 2 i 77 ust. 1 Konstytucji RP. • Naruszenie art. 117 § 2 k.c. w zw. z art. 5 k.c. i art. 442 § 1 i 2 k.c. przez uwzględnienie zarzutu przedawnienia. • Przedawnienie jako nadużycie prawa podmiotowego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. • Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji. • Przewidziana w art. 398^9 § 1 pkt. 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi. • Przyjęcie przez sądy meriti sprzeczności zarzutu przedawnienia z zasadami współżycia należy do kategorii ocennych i wobec tego może mieć miejsce jedynie wyjątkowo.
Skład orzekający
Władysław Pawlak
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, zwłaszcza przesłanki oczywistej zasadności. Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej przedawnienia roszczeń i stosowania art. 5 k.c."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z czynem funkcjonariusza publicznego z 1982 r. oraz wiekiem powoda w momencie zdarzenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia roszczeń i stosowania klauzul generalnych jak zasady współżycia społecznego, ale rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego jest rutynowe w kontekście odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej.
“Czy przedawnienie zawsze oznacza koniec drogi do sprawiedliwości? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.