I CSK 1494/25
POSTANOWIENIE
28 maja 2026 r.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Maciej Kowalski
na posiedzeniu niejawnym 28 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku M.Ś.
z udziałem R.T.
o podział majątku wspólnego,
na skutek skargi kasacyjnej R.T.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Krośnie
z 12 grudnia 2024 r., I Ca 248/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. stwierdza, że uczestnik i wnioskodawczyni ponoszą koszty
związane ze swoim udziałem w postępowaniu kasacyjnym.
(a.z.)
UZASADNIENIE
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od postanowienia Sądu Okręgowego
w Krośnie z 12 grudnia 2024 r. uczestnik wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania
na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Wskazał, że jego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona ze względu
na naruszenie:
I CSK 1494/25
2
1) art 45 § 1 k.r.o. w zw. z art. 31 k.r.o. i art. 33 k.r.o. i art. 5 k.c, oraz
art. 6 k.c. przez nieuznanie, że uczestnik poczynił nakłady - wydatki z majątku
odrębnego na majątek wspólny stron postępowania m.in., nakłady na bliżej
określoną w skardze nieruchomość poniesione ze środków pochodzących
z majątku osobistego uczestnika w sytuacji, gdy przesłanki co do kwalifikacji
wydatków zostały wskazane w art. 31 i art. 33 k.r.o. W takiej sytuacji istnieje
bowiem przysporzenie na rzecz jednej masy majątkowej (majątku wspólnego),
dokonane z uszczerbkiem dla drugiej masy majątkowej (majątku odrębnego),
a nabyte w drodze darowizn czy też pożyczki rzeczy, środki finansowe w czasie
trwania wspólności ustawowej przez jedno z małżonków wchodzą w skład jego
majątku osobistego, co oznacza, że darowizna stanowi majątek własny
obdarowanego współmałżonka;
2) art. 65 i art. 60 k.c. w zw. z art. 5 k.c. i art. 47 Konstytucji przez dokonanie
błędnej wykładni oraz naruszenie w sposób istotny praw obywatelskich wyrażonych
w Konstytucji m.in. zasady decydowania o swoich sprawach osobistych, przez
nieuwzględnienie woli osoby dokonującej czynności prawnej wyrażonej w sposób
dostateczny. Oświadczenie woli jest ukierunkowane na wywołanie określonych
konsekwencji przewidzianych przepisami prawa, a dane zachowanie było możliwe
do zinterpretowania zgodnie z wolą osoby składającej takie oświadczenie a wola ta
została ujawniona w sposób dostateczny, w taki sposób, aby dać innym osobom
możliwość prawidłowego zrozumienia składanego oświadczenia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawczyni domagała się odmowy
przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego
według norm prawem przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
I CSK 1494/25
3
Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie
z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę,
oczywista zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy
wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie
miała miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest
pewne, że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione we
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście
uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym
tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy
czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań. Innymi słowy, podnoszone
uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut
oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN:
z 27 kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca
2018 r., III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r.,
I CSK 584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK
1673/23).
Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje
jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym
sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które
polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu
oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną
w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie
obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu
w ustalonym stanie faktycznym.
Należy
też
wskazać,
że
zgodnie
z
powszechnie
aprobowanym
w orzecznictwie i nauce prawa stanowiskiem, o przyjęciu skargi kasacyjnej
do rozpoznania w związku z wystąpieniem przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c. nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu,
lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia,
które nie może się ostać (zob. np. postanowienie SN z 1 grudnia 2023 r., I CSK
5300/22 i przywołane tam orzecznictwo).
I CSK 1494/25
4
Skarżący nie przedstawił przekonujących od razu, widocznych prima facie,
twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce
i zaskarżeniu.
Argumenty zaprezentowane przez uczestnika stanowią w istocie polemikę
z ustaleniami faktycznymi i oceną prawną sądu drugiej instancji oraz próbę
zaangażowania
Sądu
Najwyższego
do
kolejnej
weryfikacji
zaskarżonego
orzeczenia na wzór kontroli instancyjnej, co nie jest jednak celem postępowania
kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą
w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 25 marca 2026 r., I CSK
277/25).
Zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c. w postępowaniu kasacyjnym nie jest
dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest
związany
ustaleniami
faktycznymi
stanowiącymi
podstawę
zaskarżonego
orzeczenia. Z unormowaniem tym koresponduje art. 3983 § 3 k.p.c., stosownie
do którego podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia
faktów lub oceny dowodów. W konsekwencji, uzasadnienie wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania powinno zawierać taką argumentację, która
wspierałaby tezę o rażącym naruszeniu prawa - co umożliwiałoby uznanie skargi
za oczywiście uzasadnioną, ale w ustalonym przez sąd drugiej instancji stanie
faktycznym.
Jak zostało to już wyjaśnione ograniczenia kognicji Sądu Najwyższego
sprawiają, że o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania (podobnie jak o uznaniu
jej zasadności) nie mogą przesądzać zarzuty, których istota - niezależnie od ujęcia
jako zarzutu naruszenia prawa procesowego lub materialnego - sprowadza się
do kwestionowania czy też polemizowania z ustaleniami faktycznymi będącymi
podstawą dla wydania przez sąd drugiej instancji zaskarżonego orzeczenia
(zob. postanowienie SN z 26 września 2023 r., I CSK 4541/22).
Innymi słowy zarzuty skargi kasacyjnej nie mogą zmierzać do choćby
pośredniego kwestionowania oceny materiału dowodowego ani opierać się
na własnej wersji stanu faktycznego. Z tego punktu widzenia każdy zarzut skargi
I CSK 1494/25
5
kasacyjnej, który ma na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi lub oceną
dowodów przez Sąd drugiej instancji, chociażby pod pozorem kwestionowania
wykładni
lub
niewłaściwego
zastosowania
określonych
przepisów
prawa
materialnego, jest a limine niedopuszczalny ze względu na sprzeczność z art. 3983
§ 3 k.p.c. (zob. wyrok SN z 3 kwietnia 2019 r., II CSK 95/18). Jak wynika z ustaleń
faktycznych poczynionych w sprawie przelew 50 000 zł na wspólny rachunek stron
przez ojca uczestnika w czasie, gdy strony żyły zgodnie i prowadziły budowę domu,
które to też środki zostały w tym celu spożytkowane, stanowił wykonanie darowizny
poczynionej na rzecz majątku wspólnego.
Dodatkowo podnieść należy, że uznanie oczywistej wadliwości orzeczenia
wymaga wykazania jego sprzeczności z przepisami prawa niepodlegającymi różnej
wykładni i niepozostawiającymi sądowi swobody oceny albo z podstawowymi
zasadami orzekania. Zarzut związany z problematyką wykładni oświadczeń woli,
z natury swej wyklucza oczywistość zasadności oceny przedstawionej przez stronę,
a wręcz wymaga na ogół skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych.
Jedynie zatem wykładnia umowy jaskrawie sprzeczna z wytycznymi wskazanymi
w art. 65 k.c. może stanowić o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej
(zob. postanowienia SN: z 29 grudnia 2021 r., I CSK 351/21, i z 21 października
2022 r., I CSK 1593/22). Na tej płaszczyźnie w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie
skargi do rozpoznania nie przedstawiono jednak stosownego wywodu.
W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd
Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813
§ 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd
Najwyższy orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 i art. 39821 i art. 391
§ 1 k.p.c.
Maciej Kowalski
(a.z.)
I CSK 1494/25
6
[SOP]Pełny tekst orzeczenia
I CSK 1494/25
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.